Log in

Relevant bibliographies by topics / उठान / Journal articles

To see the other types of publications on this topic, follow the link: उठान.

Journal articles on the topic 'उठान'

Author: Grafiati

Published: 3 June 2025

Last updated: 31 July 2025

Create a spot-on reference in APA, MLA, Chicago, Harvard, and other styles

Select a source type:

Consult the top 50 journal articles for your research on the topic 'उठान.'

Next to every source in the list of references, there is an 'Add to bibliography' button. Press on it, and we will generate automatically the bibliographic reference to the chosen work in the citation style you need: APA, MLA, Harvard, Chicago, Vancouver, etc.

You can also download the full text of the academic publication as pdf and read online its abstract whenever available in the metadata.

Browse journal articles on a wide variety of disciplines and organise your bibliography correctly.

1

अधिकारी, हेमाङ्ग राज. "नेपाली व्याकरण परम्परामा वीरेन्द्र केसरीको व्याकरण, चन्द्रिका र उत्तरवर्ती विकास". Shiksha Shastra Saurabh 24 (31 грудня 2024): 132–49. https://doi.org/10.3126/sss.v24i1.75384.

Full text

Abstract:

यस लेखमा स्वदेशी नेपाली व्याकरणकारका प्रमुख व्याकरणमा देखिएका विभिन्न धारहरुको ऐतिहासिक दृष्टिले चर्चा गर्ने उद्देश्य राखिएको छ । त्यसैले यो अध्ययन मुख्यतः पुस्तकालयीय अध्ययनमा आधारित छ । यसमा उपलब्ध अभिलेख तथा कृतिहरुको पुनरावलोकन र व्याकरणगत तथ्यहरुको ऐतिहासिक तथा तुलनात्मक समीक्षा विधि अँगालिएको छ । साथै यस लेखकको नेपाली भाषा तथा व्याकरण सम्बन्धी लामो अध्ययन, अनुसन्धान र व्याकरण लेखनको अनुभवजन्य प्रतिविम्बनले समेत विश्लेषणलाई सघाएको छ । नेपाली व्याकरणको पहिलो चरण अङ्ग्रेजी व्याकरणको परम्परागत ढाँचामा विदेशी विद्वान्हरुको प्रयासबाट अगाडि बढेको देखिन्छ । यो व्रmम सन् १८२० मा जे.ए.एटनबाट सुरु

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

2

सुवेदी Subedi, कपिलदेव Kapildev. "चितवनको कृषिक्षेत्रको बदलिँदो स्वरूप र भावी चुनौतीहरू". Bharatpur Pragya: Journal of Multidisciplinary Studies 2, № 01 (2024): 45–53. http://dx.doi.org/10.3126/bpjms.v2i01.65878.

Full text

Abstract:

कृषि मूलश्चः जीवन्म अर्थात् कृषि नै जीवनको मूल आधार हो भन्ने कुरा हाम्रा शास्त्रहरूमा मात्र उल्लेख छैन । पछिल्ला वैज्ञानिक खोज अनुसन्धानहरूबाट निसृत विकास साहित्य (Development Literatures) हरूमा समेत कृषिको रूपान्तरणबिना कुनै पनि देशको आर्थिक विकास र प्रगति सम्भंव छैन भन्ने पुष्टि भइसकेको छ । पछिल्लो समय चितवनको भौतिक पूर्वाधार, पर्यटन, शिक्षा, स्वास्थ्य र सेवाक्षेत्रमा भइरहेको परिवर्तन र मानवविकासको आधार यहाँको कृषिक्षेत्रको रूपान्तरण र विकास नै हो भन्ने प्रशस्त प्रमाणहरू भेटिन्छन् । तसर्थ यस आलेखमा चितवनको कृषि क्षेत्रको ऐतिहासिक पृष्ठभूमिलाई केलाउँदै कृषि उत्पादन र उत्पादकत्व वृद्धिमा राप्त

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

3

जोशी Joshi, भीष्म Bhism. "सामाजिक रूपान्तरण र बुद्धिजीवी". Samaj Anweshan समाज अन्वेषण 2, № 1 (2024): 151–59. http://dx.doi.org/10.3126/anweshan.v2i1.68598.

Full text

Abstract:

यो सामाजिक रूपान्तरण र बुद्धिजीवी शीर्षकमा लेखिएको अनुसन्धामूलक लेख हो । पाठकहरूलाई सामाजिक रूपान्तरणका लागि बुद्धिजीवीहरूको जिम्मेवारी कस्तो हुनुपर्छ भन्नेबारेमा उत्सुकता जगाउने उद्देश्यले यो लेख लेखिएको हो । समाजमा विभिन्न वर्ग, लिङ्ग, समुदायको मिलन र एकत्वको समष्टि नै समाज हो । प्रकृतिका हरेक चिज निरन्तर परिवर्तन र गतिशील भए जस्तै हाम्रो मानव समाज पनि निरन्तर गतिशील छ । समाज निरन्तर सूक्ष्मतम, मात्रात्मक र गुणात्मक ढङ्गले परिवर्तन भइरहेको छ । यसरी निरन्तर गतिवान् भएर बगिरहेको समाजको सकारात्मक परिवर्तन नै सामाजिक रूपान्तरण हो । सामाजिक रूपान्तरणमा योगदान पुर्याउने विभिन्न तत्त्व र समाजको महत

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

4

लामा Lama, असमान Asman. "उर्गेनको घोडा उपन्यासमा वर्चस्वविरुद्ध जनजातीय प्रतिरोधको चेतना {Consciousness of tribal resistance against hegemony in the novel Urgen's Horse}". Cognition 6, № 1 (2024): 166–75. http://dx.doi.org/10.3126/cognition.v6i1.64464.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेखमा युग पाठकद्वारा लिखित ‘उर्गेनको घोडा’ उपन्यासमा वर्चस्वविरुद्ध जनजातीय प्रतिरोधको चेतनाको अध्ययन गरिएको छ । यसका लागि पाश्चात्य समालोचना सिद्धान्तका रूपमा प्रचलित ग्राम्सीको वर्चस्वको मान्यता र फुकोको प्रतिरोधको सिद्धान्तलाई विश्लेषणको आधार बनाइएको छ । यो अध्ययन ‘उर्गेनको घोडा’ उपन्यासमा अभिव्यक्त जनजातीय प्रतिरोधको चेतनामा आधारित छ । यो अध्ययन ‘उर्गेनको घोडा’ उपन्यासमा जनजातीय प्रतिरोधको चेतना के कस्तो छ भन्ने समस्यामा केन्द्रित छ । यस समस्याको समाधानका लागि सामग्री सङ्कलन पुस्तकालयीय कार्यबाट गरिएको छ । यो अध्यययन गुणात्मक पद्धतिमा आधारित भएकाले समस्या समाधानका निम्ति पाठात्मकव

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

5

सापकोटा, सन्दीप. "श्रीपशुपतिनाथको पुजारी परम्पराको परिशीलन". Prajna प्रज्ञा 124, № 2 (2023): 211–20. http://dx.doi.org/10.3126/prajna.v124i2.60605.

Full text

Abstract:

सर्वाम्नायका स्वामी भगवान् श्रीपशुपतिनाथको मन्दिरसँग जोडिएको प्राचीनता, परम्परा र धार्मिक मूल्यमान्यता, रीतिस्थितिका सापेक्ष नै पुजारी परम्परा पनि चलिआएको छ । सनातनी हिन्दूहरूको धार्मिक आस्था र विश्वासको केन्द्र श्रीपशुपतिनाथको पुजारी हुनका लागि निर्धारण गरिएका योग्यताहरू पनि हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको आस्था र विश्वाससँग सम्बन्धित विषयहरू हुन् । भारतीय भट्ट पुजारी परम्परा पशुपतिनाथमा अक्षुण्ण रूपले अद्यापि चलिआएको सुदीर्घ परम्परा हो । परम्परा कानुनका रूपमा रहन पुगेको हुन्छ, वैधानिकता प्राप्त गरेको हुन्छ अर्थात् त्यसलाई संविधानले पनि आत्मसात् गरेको हुन्छ । सनातनदेखि चलिआएको परम्परा र त्यससँग जोडिए

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

6

क ुमारी, स. ुषमा. "सविनय अवज्ञा आंदोलन में महिलाओं की भूमिका : बिहार के विशेष संदर्भ म". Mind and Society 8, № 03-04 (2019): 53–59. http://dx.doi.org/10.56011/mind-mri-83-4-20199.

Full text

Abstract:

1914 इ र्. में गाँधीजी क े भारत आगमन क े समय प ूव र् में समाज सुधारकों द्वारा किये गये सुधारों क े परिणाम स्वरूप शिक्षित परिवारों में स्त्रियों की स्थिति सुधरन े लगी थी और महिलाओं क े प ्रति सामाजिक एव ं शैक्षणिक मान्यताओं में परिवत र्न की प ्रक्रिया चल रही थी ल ेकिन उसे स्वराज आंदोलन क े कार्यक्रमों द्वारा साव र्जानिक सेवा क े लिए घर से बाहर लान े तथा कुरीतियों से सावधान कर उसक े सद ्गुणों को व्यापक बनान े और आर्थिक स्वावल ंबन, साहस एव ं उत्तरदायित्व क े साथ ऊँचा उठान े का सतत ् प ्रयास वास्तव में गाँधीजी न े ही किया। स्वत ंत्रता आंदोलन में ‘भारतीय नारी’ का योगदान मुख्यतया 1920 क े बाद से अधि

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

7

राजेन्द्र खनाल. "नेपाली बालउपन्यासमा प्रस्तुत सपनाको विश्लेषण". Interdisciplinary Research in Education 6, № 2 (2021): 133–44. http://dx.doi.org/10.3126/ire.v6i2.43546.

Full text

Abstract:

नेपाली बालउपन्यासमा प्रस्तुत सपनाको विश्लेषण गर्नु यस लेखको प्रमुख उद्देश्य हो । पुस्तकालयीय अध्ययन प्रक्रियाबाट तथ्य सङ्कलन गरी नेपाली बालउपन्यासलाई प्राथमिक सामग्रीका रूपमा उपयोग गरिएको छ । बालमनोविज्ञान तथा सपनासँग सम्बन्धित विभिन्न सैद्धान्तिक पुस्तकहरूलाई द्वितीयक सामग्रीका रूपमा लिइएको यस लेखमा वर्णनात्मक विधिको उपयोग गरिएको छ । नेपाली बालउपन्यासमा सपनाका सन्दर्भलाई बालमनोवैज्ञानिक पक्षसँग सम्बन्धित गरी स्वाभाविक तरिकाबाट प्रस्तुत गरिएको छ । नेपाली बालउपन्यासमा सामाजिक परिवेश तथा संरचनाको प्रभाव बालमस्तिष्कमा परेको र तिनले सपनाका माध्यमबाट अभिव्यक्त गरेको देखाइएको छ। बालबालिकाहरूले आपूmल

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

8

न्यौपाने Neupane, कमलादेवी Kamaladevi. "लाहुरी भैंसी कथामा आलोचनात्मक यथार्थवाद {Critical realism in the Lahuri buffalo story}". Tribhuvan Journal 1, № 1 (2023): 1–7. http://dx.doi.org/10.3126/tribj.v1i1.53587.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत अनुसन्धानात्मक लेखमा रमेश विकलद्वारा लेखिएको ‘लाहुरी भैंसी’ कथालाई कथ्य विषय बनाएर त्यसमा अन्तर्निहित यथार्थको आलोचनात्मक पक्षलाई आलोचनात्मक यथार्थवादको सैद्धान्तिक आधारमा विश्लेषण गरिएको छ । ‘लाहुरी भैंसी’ कथालाई विकलको प्रतिनिधि कथा मानिन्छ । यस कथामा विकलले समाजको त्यस्तो यथार्थको प्रस्तुति गरेका छन् जो आलोच्य छ । नेपाली समाजमा सम्पन्न र सामन्तहरूले गरिब, सोझा, निमुखालाई मतिभ्रमित पारी शोषण, दमन गर्ने तथा शोषितहरूले आफूमाथि भएको शोषणको पत्तै नपाउने अवस्थाका साथै शोषकहरूको धूत्र्याईँलाई यिनका कथामा जीवन्त रूपमा प्रस्तुत गरिएको हुन्छ । ‘लाहुरी भैंसी’ कथाले नेपाली समाजको यस्तै समस्याक

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

9

भण्डारी Bhandari, हेमबहादुर Hembahadur. "‘ठन्टी काकी’ कथामा लैङ्गिक उत्पीडन {Gender harassment in the story of 'Thanti Kaki'}". Prajna प्रज्ञा 125, № 1 (2024): 193–206. https://doi.org/10.3126/prajna.v125i1.75300.

Full text

Abstract:

पितृसत्तात्मक सङ्कथनमार्फत निर्मित प्रभुत्व तथा लैङ्गिक अधीनस्थता ‘ठन्टी काकी’ कथाको अन्तर्वस्तु हो । यस कथामा लैङ्गिक उत्पीडनको प्रक्रिया र कारण प्रस्तुत गरिएको छ । यसमा निम्नवर्गीय अवस्थाका कारण नारीमाथि भएको उत्पीडन र त्यसका पृष्ठभूमिमा निर्मित सामाजिक जटिलताको विषय उठान गरिएको छ । लैङ्गिक उत्पीडनको स्वरूप र प्रक्रिया यस कथाका मुख्य अनुसन्धेय पक्षहरू भएकाले प्रस्तुत लेखमा यिनै विषयलाई प्राज्ञिक समस्याका रूपमा अघि बढाइएको छ । लैङ्गिक उत्पीडनको स्वरूप र प्रक्रिया विश्लेषण तथा मूल्याङ्कन गर्ने उद्देश्यका साथ अघि बढाइएको यस अध्ययनमा वर्गीयता, पितृसत्ता, पितृसत्तात्मक सङ्कथन, सामाजिक शासनव्यवस्थ

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

10

पन्थ Pantha, टंकप्रसाद Tankaprasad. "‘सिडनीकी सानुमाया’ कथामा डायस्पोरा". Bharatpur Pragya: Journal of Multidisciplinary Studies 2, № 01 (2024): 151–62. http://dx.doi.org/10.3126/bpjms.v2i01.65919.

Full text

Abstract:

नेपाली समाजमा बढ्दो रूपमा रहेको विदेश पलायनले मानिसको सोच र व्यवहारमा ज्यादै प्रभाव पारेको पाइन्छ । नेपाली नागरिकहरूले विदेशमा भोगेका यथार्थ समस्यालाई प्रकाश पार्न डायस्पोराको सैद्धान्तिक मान्यतालाई उपयोग गरी विश्लेषण गरिएको छ । यसका लागि लेखक भागवत खनालको बाबा मेरो पीआर आयो कथाभित्रको ‘सिडनीकी सानुमाया’ कथालाई छनोट गरिएको छ । प्रस्तुत लेखमा आवश्यक सामग्री प्रथम र द्वितीयक स्रोतबाट लिइएको छ । प्राथमिक तथा द्वितीयक सामग्रीको उपयोग गरी डायस्पोरिक अवधारणालाई प्रकाश पारी विश्लेष्य कथामा प्रस्तुत डायस्पोरालाई खोजी गर्ने काम यस लेखमा गरिएको छ । खनालको उक्त कथामा विदेशमा बस्ने नेपालीले भोगेका वास्तवि

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

11

तिवारी Tiwari, प्रेमप्रसाद Prem Prasad. "अवधी भाषाका लोकगीतको अध्ययन { Study of Awadhi Folk Songs]". Cognition 7, № 1 (2025): 211–29. https://doi.org/10.3126/cognition.v7i1.74798.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेखमा रूपन्देही र कपिलवस्तु जिल्लामा प्रचलित लोकगीतको अध्ययन गरिएको छ । यो लेख क्षेत्रीय अध्ययनसँग सम्बन्धित रहेको छ । यस लेखमा प्राथमिक तथा द्वितीयक स्रोतका सामग्रीको उपयोग गरिएको छ । यस लेखमा रूपन्देही जिल्लाका मायादेवी गाउँपालिका, कोटहीमाई गाउँपालिका, लुम्बिनी सांस्कृतिक नगरपालिका तथा कपिलवस्तु जिल्लाको तौलिहवा नगरपालिकालाई भौगोलिक स्थानका रूपमा चयन गरी त्यहाँ प्रचलित अवधी लोकगीत सङ्कलन गरिएको छ । यस लेखमा अवधी भाषीले विभिन्न अवसरमा गाउने विविध लोकगीत सङ्कलन गरी तिनका मुख्य विशेषता निरूपण गरिएको छ । यिनै लोकगीतलाई यस लेखमा प्राथमिक स्रोतको सामग्रीका रूपमा लिइएको छ । यस लेखमा अवधी भ

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

12

न्यौपाने, भागीरथा. "‘काम्यो लुग्लुग त्यो’ कविताको सङ्कथन विश्लेषण". Siddhajyoti Interdisciplinary Journal 4, № 1 (2023): 163–76. http://dx.doi.org/10.3126/sij.v4i1.54144.

Full text

Abstract:

पाठको अध्ययन गर्ने भाषाविज्ञानको एउटा महŒवपूर्ण अङ्गका रूपमा सङ्कथन विश्लेषणलाई लिइन्छ । यस लेखमा सङ्कथन विश्लेषण गर्नका निम्ति भीमनिधि तिवारीको ‘काम्यो लुग्लुग त्यो’ शीर्षकको कविता छनोट गरिएको छ । सङ्कथन विश्लेषण गर्ने उद्देश्यले कविताबाट शब्दगत, वाक्यगत तथा श्लोकगत तथ्यलाई आधार बनाई असम्भावनात्मक नमुना छनोट पद्धतिअनुसार तथ्य सङ्कलन गरिएको छ । सङ्कथनमा प्रयुक्त संसक्ति विश्लेषण र सन्दर्भपरक विश्लेषण गर्न गुणात्मक पद्धतिको प्रयोग गरिएको छ । माघ महिनाको चिसो मौसममा गरिब वर्गको प्रतिनिधि पात्रले भोगेका दुःख, दर्दहरूलाई मार्मिक तथा कारुणिक ढङ्गले यस फुटकर रचनामा प्रस्तुत गरिएको छ । सङ्कथनको विषयव

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

13

Poudel, Giriraj. "एक चिहान उपन्यासमा अल्झेको समाज". AMC Multidisciplinary Research Journal 4, № 1 (2025): 121–29. https://doi.org/10.3126/amrj.v4i1.78684.

Full text

Abstract:

उपन्यासकार हृदयचन्द्र सिंह प्रधानद्वारा लिखित एक चिहानमा तत्कालीन समाज तथा सामाजिक सुधार तर्फ के कस्तो अवस्था रहेको छ भन्ने विषयको अध्ययन तथा विश्लेषणमा प्रस्तुत लेख केन्द्रीत रहेकोछ । यसले वि.सं. २०११ साल आसपासको नेपाली समाजको जीवनको सन्दर्भलाई उठान गरेको छ । वि.सं. २००७ सालको परिवर्तनले देशमा राजनैतिक परिवर्तन गराए पछि आमजनमानसमा चेतनाको अभिवृद्धि भए पनि सामन्त, शोषक र षडयन्त्रकारीहरुकोे दबदबा भने यथावत रहेकाले सर्वसाधारणले यातना र दुःख पाइरेहेको आवस्था कायमै थियो । जनमानसमा दुःख र सास्तीबाट मुक्ति प्राप्त गर्ने चाहना स्वरुप समाजमा रहेको कुसंस्कार, कुप्रथा, कुप्रवृतिको भन्डाफोर गर्दै जनमानसम

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

14

ढकाल Dhakal, फूलकुमारी Phulkumari. "‘झोला’ कथामा नारीचेतना {Women's consciousness in the story of 'Jhola'}". Prajna प्रज्ञा 125, № 1 (2024): 97–108. https://doi.org/10.3126/prajna.v125i1.75284.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेखमा नारीचेतनाका आधारमा ‘झोला’ कथाको विश्लेषण गरिएको छ । प्राचीन पितृसत्तात्मक समाज व्यवस्थामा नारीले भोग्नुपरेको दु:ख, कष्ट, पीडा तथा नारीको व्यक्तिगत जीवन र जीवन भोगाइका विविध घटनाक्रमहरूले नै कथामा नारीचेतनाको सिर्जना भएको छ । पितृसत्तात्मक समाज व्यवस्थाबाट आक्रान्त नारी जनजीवनको विषय उठानका क्रममा कृतिमा व्यक्त नारीचेतनाको अध्ययन, पितृसत्ताको अध्ययन, पितृसत्ताले नारीमाथि गरेको अन्याय, अत्याचार, शोषण तथा दमनले ल्याएको नारीचेतनालाई केकसरी उठान गरेको छ ? भन्ने कुराको अध्ययन गरिएको छ । पितृसत्तात्मक सामाजिक व्यवस्था तथा त्यसको परिणाम र नारीलाई पुरुषको भोगविलासी वस्तुका रूपमा मात्र उप

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

15

Regmi, Bhairab Raj. "नेपाली किसानका समस्याको समाजशास्त्रीय अध्ययन". Samaj Anweshan समाज अन्वेषण 3, № 1 (2025): 113–23. https://doi.org/10.3126/anweshan.v3i1.81970.

Full text

Abstract:

मानवअधिकारले व्यापक अर्थ समेट्छ । त्यसभित्र किसानको अधिकार पनि पर्छ । किसान अधिकार भनेको उनीहरूको सबै अधिकार हो अर्थात् जमिन, जल, जङ्गल, त्यसमार्फत किसानको कृषि उत्पादन र कृषि उत्पादनको वितरण (बजारीकरण) माथि कृषि उत्पादन गर्ने किसानको सम्पूर्ण अधिकार हो । मानवअधिकारले व्यक्तिको निजी अधिकारको मात्र परिभाषा गर्दछ† तर किसान अधिकारले यसको उत्पादनदेखि वितरणसम्म मुख्यतः कृषिश्रमको अधिकारसमेत समेट्नुपर्छ । मानवअधिकारको परिभाषाले मात्र किसानलाई प्राथमिकतामा राख्दैन, त्यसको समस्या र समाधानको विषय उठान गर्नु, चर्चा गर्नु, किसानको जीवन, कृषि उत्पादनसँगको सम्बन्ध (दुःख, पीडा, सुख आदि) का विषयमा लेख्नु, वि

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

16

टंकप्रसाद Tankaprasad पन्थ Panth. "खलंगामा हमला आत्मकथामा अभिघात". Prāgyik Prabāha 12, № 1 (2024): 91–104. http://dx.doi.org/10.3126/pp.v12i1.69986.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत अनुसन्धानमूलक लेख खलंगामा हमला आत्मकथाको विश्लेषणमा केन्द्रित रहेको छ । प्रस्तुत आत्मकथाका लेखक राधा पौडेल हुन् । यस कृतिमा सीमान्तीय अवस्था भोग्न विवश जुम्लाको जनजीवन र सशस्त्र सङ्घर्षको आक्रमणमा क्षतिग्रस्त भएको खलंगाको अवस्थालाई सूक्ष्म रूपमा प्रकाश पारिएको छ ।जुम्लीहरूको अशिक्षा, गरिबी र प्रतिकूल जीवनको चित्रणका साथमा युद्धका कारण शारीरिक तथा मानसिक रूपमा भयभीत बनेका मानिसहरूको मनोदशा र पीडाको मार्मिक चित्रण गरिएको पाइन्छ । युद्धजन्य प्रहार तथा भोक, रोग र गरिबीको मारमा परेका मानिसहरूले अभिघातपूणर् जीवन भोगेको कुरालाई महत्त्वका साथ प्रकाश पार्ने काम गरिएको पाइन्छ । प्रस्तुत लेखमा प

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

17

Thapa, Ashok. "पारिजातको नाटकको चौथो चरण कथामा वर्गसङ्घर्ष {Class Struggle in Parijat's Play Chautho Charan}". RR Interdisciplinary Journal 5, № 5 (2024): 73–79. https://doi.org/10.3126/rrij.v5i5.78926.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत अनुसन्धानमूलक लेखमा कथाकार पारिजातको नाटकको चौथो चरण कथालाई वर्गसङ्घर्षको दृष्टिकोणबाट विश्लेषण गरिएको छ । यस कथामा एक गरिब किसान नैनबहादुरको जीवर्नसङ्घर्षलाई केन्द्रमा राख्दै सामाजिक, आर्थिक र संस्थागत अवरोधहरूलाई उजागर गर्नमा केन्द्रित विषयको उठान गरिएको छ । माक्र्सवादी सिद्धान्तको परिप्रेक्ष्यमा यो कथा पुँजीवादी व्यवस्थामा श्रमजीवी वर्गले भोग्नुपरेको अन्याय र दमनको वास्तविक दस्तावेज बनेको छ । गुणात्मक अनुसन्धान पद्धतिलाई अवलम्बन गर्दै यस लेखमा पुस्तकालय अनुसन्धान कार्यको प्रयोग गरिएको छ । कथाको पात्र, परिवेश, संरचना र कथात्मक प्रविधिहरूलाई माक्र्सवादी सिद्धान्तको आलोकमा विश्लेषण गर

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

18

Adhikari, S. R. "सामाजिक समस्या र अनुसन्धानको समस्याबीचको अन्तर". Shweta Shardul 19, № 1 (2024): 1–4. https://doi.org/10.5281/zenodo.12770858.

Full text

Abstract:

सामाजिक अनुसन्धान सामाजिक ज्ञान निर्माण प्रकृयाको मेरुदण्ड मानिन्छ । सामाजिक अनुसन्धान कार्यलाई अगाडि बढाउन सामाजिक समस्या र अनुसन्धानको समस्याको अवधारणा बारे स्पष्ट शुन आवश्यक हुन्छ । यस आलेखको  मूल उद्देश्य सामाजिक समस्या र सामाजिक अनुसन्धानको समस्याको अवधारणा पहिल्याउनुका साथै सामाजिक अनुसन्धानको समस्या पहिचान गर्दा अपनाउने प्रक्रियासँगै पूर्व साहित्य समीक्षाको अवधारणा, प्रकार र तरिका पनि उजागर गर्ने रहेको छ । यस उद्येश्य प्राप्त गर्नको लागि अन्तरवस्तु विश्लेषण विधिको प्रयोग गरी तथ्यहरुको संकलन तथा विश्लेषण गरिएको छ । सामाजिक समस्या र सामाजिक अनुसन्धानको समस्या फरक फरक अवधारणा रहेछन् ।

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

19

Thapa, Ashok. "लाइट बाल्ने केटो र शुटिङ रिपोर्ट कथामा लोकप्रिय संस्कृति". Sahayaatra सहयात्रा 8 (10 липня 2025): 17–24. https://doi.org/10.3126/sahayaatra.v8i1.80929.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेखमा दुर्गा कार्कीको लाइट बाल्ने केटो र कुमार नगरकोटीको शुटिङ रिपोर्ट शीर्षकका कथामा लोकप्रियसंस्कृतिको प्रयोग र प्रभावको विवेचना रहेको छ । लोकप्रिय संस्कृति भनेको धेरै जनसमूहद्वारा रुचाइएको र ग्रहण गरिने चिन्तन र अभ्यासको समुच्चय हो जुन पश्चिमा जमिनबाट नेपाली साहित्यमा प्रवेश गरेको हो । उद्योगधन्दा, बजारीकरण र सूचनाप्रविधिको वृद्धिसँगै यसको प्रभाव झन् बढ्दै गएको छ । यस सन्दर्भमा एन्टोनियो ग्राम्सी, मेनजर पाण्डे, बार्कर, लाबेन्थलजस्ता विचारकहरूको वैचारिक धारणामा आधारित भएर विवेच्य कथाको पाठ (कन्टेन्ट) को विश्लेषण भएको छ । लाइट बाल्ने केटो कथामा युवाजीवनका यौनाकाङ्क्षा, प्रणय, मोबाइल

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

20

पन्थ Pantha, टंकप्रसाद Tankaprasad. "खुसीको खोजी कथासङ्ग्रहमा निहित मनोविज्ञान {The Psychology Underlying the 'Khusiko Khoji'}". Prāgyik Prabāha 11, № 1 (2023): 124–37. http://dx.doi.org/10.3126/pp.v11i1.55602.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत अनुसन्धानमूलक लेख ‘खुसीको खोजी’ कथासङ्ग्रहको विश्लेषणमा केन्द्रित रहेको छ । यस कथासङ्ग्रहका लेखक शालिकराम पाण्डे ‘शिला’ हुन् । कथाकार पाण्डेले विभिन्न क्षेत्रका पात्रहरूलाई उपस्थित गराई तिनको मानसिक अवस्थालाई केलाउने काम गर्दछन् । मानवीय मनलाई मिहिन रूपमा छामेर चरित्रको चित्रण गर्ने पाण्डेका कथामा मनोविज्ञान सघन रूपमा आएको पाइन्छ । मानिसका विविध मनोदशालाई कथामा अवतरण गराउने यिनका कथामा यौन मनोविज्ञान सशक्त रूपमा आएको हुन्छ । समाजका यथार्थ घटनालाई कथाको विषय बनाउने पाण्डेका कथाका पात्रहरू मानवीय स्वाभाविक प्रवृत्तिलाई आत्मसात गर्ने गरी चयन भएको छ । कथामा आएका केही पात्रहरू अनुकूल र केह

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

21

प्रज्ञा, पाण्ड ेय गरिमा यादव. "स्वच्छताः भारत की चुनौती". International Journal of Research - GRANTHAALAYAH 3, № 9 (Special edition) (2017): 1–3. https://doi.org/10.5281/zenodo.883539.

Full text

Abstract:

किसी भी द ेश की उन्नति का आधार स्वच्छता व स्वास्थ्य है। स्वच्छ पर्यावरण ही किसी भी समुदाय की स्वास्थ्य स्थिति को ऊंचा उठान े में सहायक है। स्वच्छ पर्यावरण सम ुदाय क े लोगा ें के जीवन स्तर को सुधारन े में सहायक हो सकता है। साथ ही वह समुदाय मं े रोगों के चक्र को तोड ़न े में भी सक्षम ह ै। सरकार व आम जनता के प्रयास व सहभागिता द्वारा विभिन्न संसाधनों का प्रया ेग किया जा रहा ह ै आ ैर ब ेहतर परिणाम हेत ु प्रयासरत हंै। इसके द्वारा समुदाय का सामाजिक-आर्थिक विकास, स्वच्छ पर्यावरण हेत ु संब ंधित सांस्कृतिक कारक, समुदाय की क्षमता, व्यवहार, कान ून आदि का उपया ेग ब ेहतर तरीके से हा े रहा है। भारत द ेश सम्प

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

22

पन्थ Pantha, टंकप्रसाद Tanka Prasad. "सगरमाथा एक पहाडको नाम होइन निबन्धसङ्ग्रहमा व्यङ्ग्य { Everest is not the name of a mountain satire in an essay collection }". Tribhuvan Journal 2, № 1 (2023): 106–16. http://dx.doi.org/10.3126/tribj.v2i1.60271.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेखमा साहित्यमा प्रभावशाली मान्यताका रूपमा रहेको व्यङ्ग्य चेतनाका आधारमा व्यङ्ग्यकार चोलेश्वर शर्माको सगरमाथा एक पहाडको नाम होइन हास्यव्यङ्ग्य निबन्ध सङ्ग्रहलाई विश्लेषण गर्ने काम गरिएको छ । साहित्यमा व्यङ्ग्यको प्रभाव भानुभक्त आचार्यको समयभन्दा अघिदेखि रहेको पाइन्छ । नेपाली निबन्धका क्षेत्रमा यसको प्रभाव तथा शृङ्खला लामो रहेको छ । समाजमा भएका विकृतिमाथि उपहास गर्दा व्यङ्ग्यको अवस्था सिर्जना हुन्छ । नेपाली निबन्धमा देवकोटाभन्दा अगाडिबाट थालिएको व्यङ्ग्य लेखन भैरव अर्यालको समयमा उत्कर्षमा पुगेको देखिन्छ । चोलेश्वर शर्माको सगरमाथा एक पहाडको नाम होइन निबन्ध सङ्ग्रहमा निहित व्यङ्ग्यलाई पह

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

23

टंकप्रसाद Tankaprasad पन्थ Panth. "मान्छेका रङहरू कवितासङ्ग्रहमा व्यङ्ग्य". Tribhuvan Journal 3, № 1 (2024): 93–107. http://dx.doi.org/10.3126/tribj.v3i1.70809.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत अनुसन्धानमूलक लेख मान्छेका रङहरू कवितासङ्ग्रहको विश्लेषणमा केन्द्रित रहेको छ । प्रस्तुत कवितासङ्ग्रहका लेखक कवि वनमाली निराकार हुन् । उनको यस कृतिमा मानवीय प्रवृत्तिमाथिको सघन व्यङ्ग्य पाइन्छ । रूपमा र सारमा भिन्नै चरित्र भएका मानिसहरूको यथार्थ अवस्थाको चिरफार गर्ने काम कविले गरेका छन् । विभिन्न स्वरूप र आकारका कविताद्वारा मानवीय विकृतिमाथिको कटाक्ष कृतिमा व्यक्त भएको पाइन्छ । व्यक्ति, समाज र राष्ट्रमा चुलिएका बेथितिहरूलाई मर्ममा पुग्ने गरी प्रहार गरिएकाले व्यङ्ग्यको पाटो नै सशक्त बनेर आएको पाइन्छ । कवितामा कतै सिधै त कतै व्याजस्तुतिमय शैलीका माध्यमबाट विकृतिमाथि कटु प्रहार गरिएको देख

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

24

रेग्मी Regmi, हिरालाल Heeralal. "नेपालमा तालुकदारी प्रथा {Talukdari custom in Nepal}". Dhaulagiri Journal of Contemporary Issues 1, № 1 (2023): 76–85. http://dx.doi.org/10.3126/djci.v1i1.58640.

Full text

Abstract:

तालुकदारी प्रथा विगतमा न्यायिक, प्रशासनिक तथा वित्तीय अधिकारसहित भूमिकर वा मालपोत सङ् कलन गर्नका लागि राज्यकातर्फदेखि व्यवस्था गरिएको एक महत्वपूर्ण प्रथा मानिन्छ । यस प्रथालाई जिम्वाली तथा मुखियाली प्रथा पनि भन्ने गरिन्छ । नेपालमा तालुकदारी प्रथा र यस प्रथामा भूमिकर सम्बन्धी व्यवस्थाका बारेमा विमर्श गर्ने र तत्कालीन अवस्थामा तालुकदारहरुको सामाजिक, प्रशासनिक तथा न्यायिक अधिकार एवम् दायित्व जस्ता विषयका सम्बन्धमा जानकारी गराउने उद्देश्य तथा सीमाभित्र केन्द्रित रही स्वअनुभव, तत्कालीन समयमा मुखियाको जिम्मेवारीमा रहेका एवम् तालुकदारी प्रथाको अनुभव गरेका अग्रज व्यक्तिहरुको धारणाहरुसमेत समावेश गरी पु

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

25

बञ्जरा Banjara, निलुफर Niluphar. "समरगाथा उपन्यासमा वर्गचेतना र वर्गद्वन्द्वबिचको सम्बन्ध {The relationship between class consciousness and class conflict in Samargatha novel}". Cognition 6, № 1 (2024): 224–34. http://dx.doi.org/10.3126/cognition.v6i1.64473.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेख ऋषिराज बरालद्वारा लिखित समरगाथा उपन्यासमा अन्तरनिहीत वर्गचेतना र यसको वर्गद्वन्द्वसँगको सम्बन्धमाथिको विश्लेषणमा केन्द्रित छ । समाजमा निरन्तर चल्ने वर्गसङ्घर्षमा उत्पीडक वर्गको विरुद्ध उत्पीडित वर्गलाई आफ्नो वर्गीय हितका बारेमा सजग गराउँदै वर्गीय चेतना जागृत गराउन यस लेखले भुमिका निर्वाह गर्ने छ । माओवादी सशस्त्र युद्धलाई मुख्य विषयवस्तु बनाएर लेखिएको यस उपन्यासमा उपन्यासले वास्तविक घटनाक्रमलाई चित्रित गरेको छ कि छैन र उपन्यासमा चित्रित उत्पीडित वर्गको प्रतिनिधित्व गर्ने पात्रहरूको वर्गीय चेतनासँग वर्गद्वन्द्वको के कस्तो सम्बन्ध रहेको छ भन्ने प्राज्ञिक समस्यालाई लेखमा सम्बोधन गर्न

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

26

ढकाल, फुलकुमारी. "च्याउको जङ्गल कवितामा परिवेश". Damak Campus Journal 13, № 1 (2024): 151–64. https://doi.org/10.3126/dcj.v13i1.74600.

Full text

Abstract:

यस लेखमा कवि विप्लव ढकालको ‘च्याउको जङ्गल’ कवितालाई पाठका रूपमा लिई त्यसमा अभिव्यक्त परिवेशको अध्ययन र विश्लेषण गरिएको छ । प्रस्तुत कविताले २०६२/६३ सालको जनयुद्धको परिवेशलाई समेटेको छ । नेपालको सुमेरु पर्वत, पर्खाल, मरुभूमि, समुन्द्र, आकाश जस्ता स्थानिक सन्दर्भ र ती स्थानका विविध कार्याव्यापारले कविताको स्थानिक परिवेश सिर्जना भएको छ । जनयुद्धमा सर्वसाधारण नागरिकले भोग्नुपरेको दुस्ख, कष्ट, पिडा, युद्धमा गरेको सङ्घर्ष, व्यक्तिगत स्वतन्त्र विचार तथा भोगाइका विविध घटनाक्रमहरूले कविताको कालिक परिवेशको सिर्जना भएको छ भने जनआन्दोलनले निम्ताएको युद्ध र त्यसको परिणामले वातावरणीय परिवेशको सिर्जना भएको छ

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

27

मौर्य, रामयज्ञ, та नितिन कुमार. "सोशल मीडिया: स्वतंत्रता बनाम स्वच्छन्दता". SCHOLARLY RESEARCH JOURNAL FOR HUMANITY SCIENCE AND ENGLISH LANGUAGE 9, № 48 (2021): 11902–6. http://dx.doi.org/10.21922/srjhsel.v9i48.8257.

Full text

Abstract:

सोशल मीडिया आज एक बडा सामाजिक मंच है जहाँ हर कोई व्यक्ति अपनी भावनाओं को व्यक्त करने के लिये स्वतंत्र है और विशेष यह कि बिना किसी नियंत्रण और हस्तक्षेप के। सोशल मीडिया पर लिखना अभिव्यक्ति की स्वतंत्रता जैसे महत्वपूर्ण अधिकार से जुड़ गया है। सोशल मीडिया ने प्रत्येक व्यक्ति को अभिव्यक्ति की स्वतंत्रता प्रदान की है लेकिन भारतीय संविधान में यह स्वतंत्रता देश के प्रत्येक नागरिक को पूर्व में ही प्राप्त है। किंतु इससे पहले अभिव्यक्ति के पर्याप्त मंच और सुलभ साधन नहीं थे, पर्याप्त अवसर न मिलने तथा जानकारी के अभाव के कारण आम आदमी अपनी आवाज या तो उठा नहीं पाता था या उसे दबा दिया जाता था। आम तौर पर समाचार

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

28

अनिता, सिंह, та सिंह रागिनी. "प्राकृतिक संसाधन एव ं उनका संरक्षण". International Journal of Research - GRANTHAALAYAH 3, № 9 (Special Edition) (2017): 1–3. https://doi.org/10.5281/zenodo.838917.

Full text

Abstract:

्रकृति न े मन ुष्य को सभी जीवनोपया ेगी संसाधन म ुक्त हस्त से प्रदान किये हैं। आदिमानव अपनी समस्त आवष्यकताओं की प ूर्ति के लिये प ूरी तरह प्रकृति पर निर्भर करता था, किंत ु आदि मानव से आध ुनिक मन ुष्य बनन े की विकासयात्रा म ें मन ुष्य न े प्राकृतिक संसाधनों का भरप ूर दोहन किया फलस्वरूप प्रकृति की अक ूत संपदा धीर े-धीर े समाप्त हा ेन े लगी। इस क्रम मे ं विभिन्न प्रजातियाँ विलुप्त प्रजातियो ं की श्रेणी में पहुँच गयी ं, शेष बची हुई प ्रजातिया ें और स्वयं मन ुष्य प ्रजाति को बचाये रखन े के लिय े भी प ्राकृतिक संसाधनों का संरक्षण अत्यावष्यक हो गया है। इस हेत ु विभिन्न सुरक्षात्मक कदम उठान े के साथ-सा

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

29

द्विजेश, उपाध् याय, та मकुेश चन्‍द र. पन डॉ0. "तबला एवंकथक नृत्य क अन् तर्सम्‍ बन् धों का ववकार्स : एक ववश् ल षणात् मक अ्‍ ययन (तबला एवंकथक नृत्य क चननांंक ववे ष र्सन् र्भम म)". International Journal of Research - Granthaalayah 5, № 4 (2017): 339–51. https://doi.org/10.5281/zenodo.573006.

Full text

Abstract:

तबला एवांकथक नृत्य ोनन ताल ्रधाान ैं, इस कारण इनमेंसामांजस्य ्रधततत ैनता ै। ूरवव मेंनृत्य क साथ मृो ां की स ां त ैनतत थत ककन्तुबाो म नृत्य मेंजब ्ृां ािरकता ममत्कािरकता, रांजकता आको ूैलुओांका समाव श ैुआ तन ूखावज की ांभतर, खुलत व जनरोार स ां त इन ूैलुओांस सामांजस्य नै ब।ाा ूा। सस मेंकथक नृत्य क साथ स ां कत क कलए तबला वाद्य का ्रधयन ककया या कजस मृो ां (ूखावज) का ैत ूिरष्कृत एवां कवककसत प ू माना जाता ै। तबला वाद्य की स ां त, नृत्य क ल भ सभत ूैलुओांकन सैत प ू में्रधस्तुत करन मेंस ल साकबत ैु। कथक नृत्य की स ां कत में ूररब बाज, मुख्यत लखन व बनारस ररान का मैत् वूरणव यन ोान रैा ै। कथक नृत्य की स ां कत

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

30

गैरे Gaire, शङ्करप्रसाद Shankar Prasad. "‘पिँधको मान्छे’ कवितामा सीमान्तीय अभिव्यक्ति {A marginal expression in the poem 'Pindhko Manche'}". Prajna प्रज्ञा 123, № 1 (2024): 187–97. http://dx.doi.org/10.3126/prajna.v123i1.62650.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत अनुसन्धानमूलक लेख ‘पिँधको मान्छे’ कविताको विश्लेषणमा आधारित छ । प्रस्तुत कविता कवि गिरि श्रीस मगरद्वारा लिखित ‘एकलव्यको देब्रे हात’ कवितासङ्ग्रहमा समाविष्ट छ । उनी आफ्ना कवितामा विभिन्न कारणले पछाडि परेको वर्ग, समुदाय वा हेपिएको, अपमानित भएको, शोषित र दमित वर्गका कथाव्यथालाई अभिव्यञ्जित गर्न रुचाउँछन् । प्रस्तुत कविताले युगौँदेखि श्रमशोषणमा परेका र कहिल्यै माथि उठ्न नपाए÷नसकेका वर्गको विषयलाई उठाएको छ । ती वर्गका पसिनाको शोषण गरी सदैव उनीहरूमाथि शासन गर्ने माथिल्लो वर्गको शैलीप्रति कविताले व्यङ्ग्य गर्दै शोषितप्रति सहानुभूतिको भाव प्रकट गरेको छ । यस प्रकारको विषयवस्तुलाई सबाल्टर्न भनि

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

31

भट्टराई Bhattarai, भवानीशङ्कर Bhawanishankar. "नेपाली धातुमा संस्कृत धातुको प्रभाव {Influence of Sanskrit dhatu on Nepali dhatu}". Journal of Bhuwanishankar 1, № 1 (2022): 103–16. http://dx.doi.org/10.3126/jobs.v1i1.49901.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेखमा नेपाली धातुरचनाको संस्कृतस्रोत (तत्सम एवम् तद्भव) बाट नेपाली भाषामा कति धातु प्रयोग हुन आएकारहेछन् ? यस्ता धातुहरू केके रहेछन् भन्ने विषयलाई उठान गरिएको छ । यस क्रममा मुख्यतः नेपाली धातु रचनामा संस्कृतधातुहरूको प्रभाव, संस्कृत र नेपाली धातुमा रहेका समानता तथा असमानतालाई उपस्थापन गरी तिनीहरूबारे विश्लेषण गरेर निष्कर्ष निकालिएको छ । यहाँ विषय विश्लेषणको आधार संस्कृतको ‘पाणिनीय धातुपाठ’लाई र नेपालीको चाहिं परम्परागत नेपाली व्याकरणबाट निर्धारित धातुस्वरूप (नु लगाउन मिल्ने धातु) लाई बनाइएको छ । यहाँ यिनै आधारभूमिमा टेकेर तुलनात्मक एवम् वर्णनात्मक विधि–पद्धतिबाट विषय विश्लेषण गरिएको छ

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

32

महर्जन, कान्छी. "प्रेमपिण्ड नाटकका नारी पात्रमा नारी चेतना". Journal of Development Review 7, № 1 (2022): 69–76. http://dx.doi.org/10.3126/jdr.v7i1.67019.

Full text

Abstract:

बालकृष्ण समको जन्म राणापरिवारमा भएको थियो । राणाशासन व्यवस्था निरङ्कुश थियो । त्यहाँ जनतालाई सबै स्वतन्त्रता र अधिकारबाट वञ्चित गराइएको अवस्था थियो । राज्यको स्रोत र साधन राणाहरूकै भोगविलासमा केन्द्रित थियो । यस्तो राजनीतिक र सामाजिक अवस्थामा सामान्य जनताको अवस्था र त्यसमा पनि सामान्य नारीहरूको चेतनाको स्तर पक्कै उदार हुन सक्तैन । शिक्षाको चेतनाको अभाव, पितृसत्तात्मक सामाजिक सोचको वर्चस्व आदिले गर्दा नारीले निरीह र सम्झौतावादी व्यवहार गर्नुपर्ने निश्चित छ तर यस्तो सामाजिक व्यवस्थामा पनि सविताजस्ती एकदुई जना पात्रहरू तत्कालीन नेपाली समाजमा नभएका होइनन्, जसले आफ्नो अस्तित्वका लागि आवाज उठाउन कहि

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

33

टंकप्रसाद Tankaprasad पन्थ Panth. "उल्टो धार कवितासङ्गहमा सीमान्तीयता {Marginalism in the Oolto Dhar Kavitasangha}". Pragyan 8, № 1 (2024): 17–33. http://dx.doi.org/10.3126/pragyan.v8i1.67659.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेख उल्टो धार कवितासङ्ग्रहको विश्लेषणमा केन्द्रित रहेको छ । उक्त कृतिका लेखक आर. बी. निश्चल हुन् । निश्चलका कवितामा मुख्य गरी सबाल्र्टन चेतना मुखरित भएको पाइन्छ । परम्परादेखि थिचोमिचो र दमनमा पारिएका मानिसको अवस्थालाई चित्रण गर्ने काम सीमान्तीय चेतनाले गर्दछ । अवसर र अधिकारबाट वञ्चितहरूका पक्षमा आवाज उठाउने काम सीमान्तीय लेखनको हो । आर. बी. निश्चल स्वयं सीमान्तीय पृष्ठमूमिका लेखक भएकाले यिनले सबाल्टर्नका वास्तविक भोगाइलाई छुन र छाम्न सकेको देखिन्छ । यिनको उल्टो धार कवितासङ्ग्रहका पन्ध्रवटा कवितामा सबाल्टर्नका समस्यालाई प्रस्तुत गरिएको पाइन्छ । हिन्दू वर्णाश्रम व्यवस्थाले लादेको विभेद

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

34

श्री, निमिष संभुदेव जाधव. "महात्मा गांधी आणि असहकार आंदोलन". उदयगिरी - बहुभाषिक इतिहास संशोधन पत्रिका 01, № 04 (2023): 179–84. https://doi.org/10.5281/zenodo.10115330.

Full text

Abstract:

इ.स. १८५७ ला बंड झाले. यालाच अठराशे सत्तावनचा उठाव असे देखील म्हणतात. ब्रिटिशांनी हा उठाव यशस्वीपणे मोडून काढला. त्यांनतर भारतात राजकीय, आर्थिक, धार्मिक आणि सांस्कृतिक क्षेत्रात बदल घडून आले. अशातच इ.स १८८५ साली भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस या पक्षाची स्थापना झाली. काँग्रेस या पक्षाची कार्यप्रणाली तीन प्रकारे दिसून आली – मवाळ, जहाल आणि गांधीयुग. गांधी युग हे भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीच्या इतिहासातील एक नवीन पर्व होते. देशाच्या राजकारणात महात्मा गांधींच्या नेतृत्वाचा उदय झाला. त्यांनी नि:शस्त्र प्रतिकाराच्या अभिनव मार्गाचा अवलंब केल्यामुळे

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

35

Shweta, Singh. "स्वतंत्र भारत में यौन उत्पीड़न और महिला सशक्तिकरण समस्या और समाधान". Anuganga Journal Of Multidisciplinary Research 2, № 1 (2025): 1 to 4. https://doi.org/10.5281/zenodo.14744937.

Full text

Abstract:

हमें उम्मीद है कि इस लेख के माध्यम से हम समाज की गंभीर समस्या के कारणों पर विस्तृत प्रकाश डालकर, इसके मूल में जाने और इस समस्या के साथ-साथ इसके समाधान पर गहन चर्चा कर सकें। हम यह समझने का प्रयास करें कि समाज में जागरूकता फैलाने के लिए क्या-क्या उपाय किए जा सकते हैं। साहित्य, प्रिंट मीडिया, इलेक्ट्रॉनिक मीडिया और सोशल मीडिया को इस समस्या के खिलाफ मजबूत आवाज उठाने के लिए कैसे उपयोग किया जा सकता है। हमें आशा है कि इस समस्या के समाधान के लिए प्रभावी सुझाव सामने आएंगे। कानूनी प्रयास अपराध होने के बाद के उपचार जैसे हैं। हमें इस प्रकार की समस्या को रोकने के लिए कदम उठाने होंगे ताकि यह समस्या पैद

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

36

सेठी, अर्चना. "भारतीय जनांकिकीय लाभांश". Journal of Ravishankar University (PART-A) 29, № 2 (2023): 21–32. http://dx.doi.org/10.52228/jrua.2023-29-2-2.

Full text

Abstract:

भारत को जनांकिकीय लाभांश का लाभ उठाने और अविश्वनीय आर्थिक विकास प्राप्त करने के लिए ऐसे विभिन्न पहलू है जिस पर भारत को कार्य करने की आवश्यकता है। भारत में 25 वर्ष की आयु वाले लोग कुल जनसंख्या का 50 प्रतिशत है तथा 35 वर्ष की आयु वाली जनसंख्या 65 प्रतिशत है। जनसंख्या का इतना बडा हिस्सा राष्ट्र के विकास में महत्वपूर्ण भूमिका निभाता है भारत को कौशल ,शिक्षा और स्वास्थ्य नीतियों में अधिक निवेश करके अपने युवाओं को सशक्त बनाने की आवश्यकता है।भारत मेंजनांकिकीय लाभांश 2018 से शुरु हुई है जो 2035 में अपनी चरम पर होगा और यह 2055 तक प्राप्त होगा। भारत को जनांकिकीय लाभांश का लाभ उठाने के लिए प्रभावी शिक्षान

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

37

डॉ., अनिता राठौड़. "ब्रुसेल्लोसिस (गर्भपात)". Trends In Agriculture Science 2, № 4 (2023): 226–27. https://doi.org/10.5281/zenodo.7818578.

Full text

Abstract:

इसे Bang disease, माल्टाज्वर (Malta Fever)<strong>,</strong> Maltese Fever, मेडिटरेनियन ज्वर (Mediterranean fever), ब्रूसिलोलिस )Brucellosis) या अंडुलेंट ज्वर )Undulant Fever) भी कहते हैं।  यह गाय, भैस, भेड़ फैलनी वाली संक्रामक बीमारी हैं | यह एक जुनोटिक बीमारी हैं जो पशुओ से मनुष्यों में भी फैलती हैं | इस बीमारी से पशुओ में 7 – 9 महीने के गर्भकाल में गर्भपात हो जाता हैं, जिससे पशुपालक को भारी हानि उठानी पड़ती हैं |

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

38

कुमार, गौरव, та गुलरेज खान. "सामाजिक सामंजस्य और राष्ट्रीय सुलह को बढ़ाने के लिए एक उपकरण के रूप में सामाजिक सुरक्षा का उपयोग करने के अंतर्राष्ट्रीय अनुभव". Journal of Advances and Scholarly Researches in Allied Education 21, № 5 (2024): 772–79. https://doi.org/10.29070/pcbb4867.

Full text

Abstract:

अध्ययन ने सामाजिक पूंजी, प्रणालियों और सामाजिक नेटवर्क सिद्धांतों को शहरी अध्ययनों में एकीकृत करने, सांप्रदायिक स्थानों के निर्माण को प्राथमिकता देने और सामाजिक संबंधों को बढ़ावा देने के लिए समुदाय-आधारित कार्यक्रमों को लागू करने की सिफारिश की। इसने सामाजिक बुनियादी ढांचे तक समान पहुंच सुनिश्चित करने, सांस्कृतिक प्रथाओं को संरक्षित करने और सामाजिक संपर्क और समर्थन सेवाओं को बढ़ाने के लिए प्रौद्योगिकी का लाभ उठाने वाली नीतियों की वकालत की।

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

39

डॉ.सलमा, खमरोद्दीन शेख. "समाज में महिला सशक्तीकरण का योगदान". International Journal of Advance and Applied Research 2, № 19 (2022): 93–94. https://doi.org/10.5281/zenodo.7053778.

Full text

Abstract:

स्त्री व पुरुष समाज रचना की गाडी के दो पहिए है जब तक ये दोनो पहिए सहजता, समता, समानता के साथ होकर आगे नही, बढते तब तक प्रगती और सही विकास संभव नही है | उन दोनो कोक समान रुप से गतिशील रहने से ही समाज का विकास होना संभव है |  इस बारे में स्वामी विवेकानंदजी का कथन है "जब तक महिलाओं की स्थिती में सुधार नही होगा तब तक विश्व का कल्याण नही हो सकता किसी भी पक्षी के लिए एक पंख से उडना असंभव है | "भारतीय साहित्य में कवी ने सच ही कहा है कि नारी नर की खान है अर्थात नर का अस्तित्व नारी पर ही निर्भर है "यह नार्यास्तु पुज्यते रमन्नि नत्र देवतां" इसका अर्थ है जहॉ स्त्री की पूजा,आदर कि

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

40

शर्मा, श्री मयंक, प्रो आशीष रंजन та प्रो ज्योति शर्मा. "जनसांख्यिकीय लाभांशः आत्मनिर्भर भारत की दिशा में राष्ट्रीय शिक्षा नीति 2020 के दिशा निर्देश". Lokprashasan 16, № 1 (2024): 75–88. http://dx.doi.org/10.32381/lp.2024.16.01.6.

Full text

Abstract:

भारत के माननीय प्रधानमंत्री श्री नरेंद्र मोदी (12 मई, 2020) ने ‘‘आत्मनिर्भर भारत‘‘ के लिए आह्वान किया, जिसमें इसके पांच स्तंभों में से एक स्तंभ के रूप में जीवंत जनसांख्यिकी के महत्व पर जोर दिया गया। भारत वर्तमान में एक युवा आबादी से संपन्न देश है, जिसके नागरिक नवीन विचारों और उद्यमशीलता की भावना से ओत-प्रोत है। भारत अपने जनसांख्यिकीय लाभांश का लाभ उठाने के लिए आश्वस्त है। आँकड़ों के अनुसार, वर्ष 2022 में, 65 प्रतिशत से अधिक आबादी की आयु 35 वर्ष से कम है, और आधे से अधिक आबादी 15-59 वर्ष के कामकाजी आयु वर्ग में आते हैं। यह जनसांख्यिकीय लाभ एक बहुमूल्य कार्यबल प्रदान करता है जो भारत के आर्थिक विका

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

41

Tina, Porwal. "चित्रकला की भाषा: रंग,रेखा एव ं रुप". International Journal of Research - GRANTHAALAYAH Composition of Colours, December,2014 (2017): 1–3. https://doi.org/10.5281/zenodo.888831.

Full text

Abstract:

मनुष्य सामाजिक प ्राणी होने के नाते सदैव इस प ्रयत्न में रहा है कि वह अपनी अनुभ ुतीया ें,भावनाओं तथा इच्छाओं का े दूसरा ें से व्यक्त कर सक े आ ैर दूसरा ें की अनुभुतीयों से लाभ उठा सके। इसके लिए उसे यह आवश्यकता पड़ी कि वह अपने का े व्यक्त करने के साधनों तथा माध्यमों की खा ेज तथा निर्मा ण करे। इसी के फलस्वरुप भाषा की उत्पत्ति हुई आ ैर काव्य,संगीत,नृत्य, चित्रकला,र्मूि र्तकला इत्यादि कलाओं का प्रादुर्भा व ह ुआ। ये सभी हमारी भावनाओं का े व्यक्त करने के माध्यम ह ै। का ेई अपनी भावनाआ ें का े भाषा द्वारा व्यक्त करता है, कोई चित्रकला द्वारा तथा र्कोइ नृत्य द्वारा। लक्ष्य तथा आदर्श सब का एक ही है, केवल

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

42

थामी Thami, टहल Tahal. "थाङ्मी जातिको पहिचानको आन्दोलनमा प्रतिनिधिमूलक सामाजिक सङ्घसंस्थाको भूमिका". Samaj Anweshan समाज अन्वेषण 1, № 2 (2023): 44–55. http://dx.doi.org/10.3126/anweshan.v1i2.65384.

Full text

Abstract:

वञ्चितीकरणबाट उन्मुक्ति, राज्यमा बराबरीको साझेदारी र अधिकार प्राप्तिका लागि नेपालका अन्य आदिवासीहरूले झैँ थाङ्मी समुदायले पनि सङ्गठित रूपमा खुला राजनीतिक वातावरणमा आवाज उठाउन थालेको करिब साँढे तीन दशक भएको छ । यस लेखमा त्यो प्रयासको सङ्क्षिप्त लेखाजोखा गरिएको छ । सामाजिक संस्थाको गठन, विघटन, पुनर्गठन हुँदै हालसम्म आइपुग्दा साझा सङ्गठन निर्माण गरी सामूहिक अधिकारको वकालतका लागि सङ्गठन निर्माण भएको भए तापनि नीजी स्वार्थ, राजनीतिक दाउपेच र दलीयकरणका कारण विशुद्ध सामुदायिक अधिकारभन्दा पनि व्यक्तिहरूको राजनीतिक पृष्ठभूमि निर्माणको थलोका रूपमा स्थापित हुन थालेको छ । तसर्थ निष्पक्ष, स्वतन्त्रर सामूहिक

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

43

Pramod, Ranjan. "भय की महामारी". Gandhi Marg (गांधी मार्ग) 63, № 1 (2021): 40–52. https://doi.org/10.5281/zenodo.6574571.

Full text

Abstract:

इस आलेख में बताया गया है कि कोविड एक महामारी अवश्य है, लेकिन इसका भय वास्तविकता की तुलना में अनुपातहीन है। इस भय की बहुत बड़ी कीमत भारत जैसे तीसरी दुनिया के देशों को उठानी पड़ रही है। पिछली कुछ सदियों में मानव-सभ्यता ने आजादी, बंधुत्व, लोकतंत्र आदि जिन मूल्यों को सृजन किया था, वह कम से कम तीसरी दुनिया के देशों में खतरे है। हालत लगातार बदतर होते जा रहे हैं। अनेकानेक अध्ययन बता रहे हैं कि कोविड से कई गुना अधिक लोगों की मौत भुखमरी, बदहाली व अन्य बीमारियों का उचित इलाज नहीं मिलने के कारण हो रही है तथा आने वाले समय में इनमें और इज़ाफा होगा।  

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

44

रीना, रीना. "पर्यावरणीय क्षरण : कारण,परिणाम और निवारण". Journal of Advances and Scholarly Researches in Allied Education 22, № 01 (2025): 346–52. https://doi.org/10.29070/4s0tjt56.

Full text

Abstract:

यह शोधपत्र पर्यावरणीय क्षरण की समस्या पर केंद्रित है, जो आज के समय में एक वैश्विक चिंता का विषय बन चुकी है। प्राकृतिक संसाधनों का अत्यधिक दोहन, प्रदूषण, वनों की कटाई, और शहरीकरण जैसे मानवीय कारकों के कारण पर्यावरण का संतुलन बिगड़ता जा रहा है। इस शोध में पर्यावरणीय क्षरण के प्रमुख कारणों का विश्लेषण किया गया है तथा इसके सामाजिक, आर्थिक और जैविक प्रभावों पर प्रकाश डाला गया है। साथ ही, इसमें विभिन्न नीतिगत उपायों और तकनीकी समाधानों की भी समीक्षा की गई है जो इस क्षरण को रोकने और पर्यावरण को पुनर्स्थापित करने में सहायक हो सकते हैं। यह अध्ययन सतत विकास की दिशा में ठोस कदम उठाने की आवश्यकता पर बल देत

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

45

डॉ., पांडुरंग भोसले1 डॉ. सचिन रूपनर2. "प्रा.डॉ.एन.डी.पाटील आणि शेतकरी चळवळ". प्रा.डॉ.एन.डी.पाटील आणि शेतकरी चळवळ 4, № 28 (2023): 28–31. https://doi.org/10.5281/zenodo.8340549.

Full text

Abstract:

गेली अनेक वर्ष महाराष्ट्राच्या राजकीय, सामाजिक, सांस्कृतिक, शैक्षणिक, सीमाप्रश्न, परिवर्तनाच्या चळवळी या सर्वांवर प्रा.एन. डी. पाटील या नावाची एक अमीट अशी मुद्रा उमटलेली दिसून येते. समाजातील अंतिमातल्या अंतिम व्यक्तीच्या उत्थानासाठी प्रा.डॉ.एन.डी. पाटील यांनी आपले सर्व जीवन खर्ची घातले. त्यांनी आपल्या संपूर्ण हयातीत आपली विचारधारा कायम ठेवून शोषणरहित समाजाच्या निर्माणासाठी प्रयत्न केले. अत्यंत साधी रहाणी मात्र उच्च विचारसरणी असणाऱ्या सरांचा साधेपणाही सर्वांमध्ये उठून दिसायचा. त्यांचा वावर गरीब, शोषित, कष्टकरी, शेतकरी, मजूर अशा सर्व स्तरातील लोकांमध्ये असे. त्यांच्या हितासाठी कल्याणासाठी त्यांन

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

46

कार्की, विनोद. "पिकदूत खण्डकाव्यमा ध्वन्यात्मक सौन्दर्य". Humanities and Social Sciences Journal 13, № 2 (2022): 197–207. http://dx.doi.org/10.3126/hssj.v13i2.49817.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत अनुसन्धानात्मक लेखमा पिकदूत खण्डकाव्यमा ध्वन्यात्मक सौन्दर्यको अवस्था कस्तो रहेको छ भन्ने मूल जिज्ञासा उठाई विश्लेषण गरिएको छ । यसका लागि संस्कृत काव्यशास्त्र अन्तर्गत आनन्दवद्र्धनको ध्वनिवादी सौन्दर्यका आश्रयगत र स्वरूपगत स्थापित मान्यतालाई काव्य विवेचनाको आधार बनाइएको छ । यस गुणात्मक अध्ययनले समालोचनामा ध्वन्यात्मक सौन्दर्यको अवस्था पहिचान गर्ने कार्यलाई सहयोग पु¥याउनेछ । यस लेखमा पुस्तकालयीय विधि बमोजिम मोतीराम भट्टको पिकदूत खण्डकाव्यलाई प्राथमिक स्रोत सामग्री र सौन्दर्य चिन्तनसँग सम्बद्ध जानकारीमूलक समालोचनाहरूलाई द्वितीयक सामग्रीका रूपमा उपयोग गरिएको छ । विश्लेषण गर्दा निगमनात्मक

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

47

वर्मा, नेहा. "‘‘पूर्व बाल्यावस्था में शिक्षा एवं खेल से बच्चों के विकास पर पड़ने वाला प्रभाव’’". Humanities and Development 18, № 02 (2024): 111–16. https://doi.org/10.61410/had.v18i2.155.

Full text

Abstract:

खेल वह क्रिया है, जिसमं े आनन्द, स्वतंत्रता एव ं आत्म-प्रेरणा तीनां े गुण मिलते हां।सभी बच्चों को अन्वेषण क े लिए हँसन े व आनन्द उठाने के लिए समय, जगह, अवसर और अकेले यादोस्तां के साथ खेलना जरूरी है। इसलिए खेल को प्रात्े साहित करना आवश्यक है, जिससे सभी बच्चांके विकास, शिक्षा और कल्याण में सहयोग कर सकते है। खेल के माध्यम से बच्चों के शारीरिककौशल को विकसित करन े एव ं स्वस्थ रहने में सहायता मिलती है। खेल बच्चां को ज्ञान बढ़ाने मेंनिर्णय लेन े में एवं मानसिक कौशल विकसित करने में सहायता करता है। खेल बच्चां में रचनात्मकताको प्रात्े साहित करता है। खेल के द्वारा बच्चे की मांसपेशियां का व्यायाम होता है,

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

48

सूर्य, प्रकाश राठौर, та संगीता माथुर प्रो.(डॉ.). "वर्तमान परिप्रेक्ष्य में व्यावसायिक शिक्षा की उपादेयता". INTERNATIONAL EDUCATION AND RESEARCH JOURNAL - IERJ 11, № 1 (2025): 167–69. https://doi.org/10.5281/zenodo.15599870.

Full text

Abstract:

1947 में स्वतंत्रता प्राप्ति के बाद भारत में तकनीकि और व्यावसायिक शिक्षा के पक्ष में लगातार वृद्धि हो रही थी। यह महसूस किया गया है कि यदि देश का विकास होना है और जनता के जीवन स्तर को ऊपर उठाना है, तो व्यावसायिक शिक्षा के लिए पर्याप्त प्रावधान किया जाना चाहिए। शिक्षा का लक्ष्य नागरिकों में जनतांत्रिकता, उत्तरदायित्व, कार्यकुशलता, निर्णय लेने की क्षमता, आधुनिकता और वैज्ञानिकता पैदा करना होता है। वर्तमान में, केवल 7 से 10ः आबादी औपचारिक क्षेत्र में भाग लेती है, व्यावसायिक शिक्षा के विकास से अनौपचारिक क्षेत्र में एक प्रशिक्षित श्रम बल की पेशकश होगी, जिससे उत्पादकता में वृद्धि होगी। उभरती प्रौद्योग

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

49

सरस्वती पाण्डे Sharaswoti Pandey. "विप्लवी उपन्यासमा लैङ्गिक पहिचान र प्रतिनिधित्व". Sotang, Yearly Peer Reviewed Journal 5, № 1 (2023): 68–76. http://dx.doi.org/10.3126/sotang.v5i1.65062.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत अध्ययनमा सानु शर्माको विप्लवी उपन्यासमा अभिव्यक्त विचारलाई साहित्य समालोचना पद्धतिका प्रचलित अवधारणामध्ये लैङ्गिक पहिचान र प्रतिनिधित्वलाई आधार बनाई विश्लेषण गरिएको छ । जुडिथ बटलर, आल्थुसरका पहिचान र प्रतिनिधित्वसम्बन्धी अवधारणालाई आधार बनाई विवेच्य कृतिको विश्लेषण गरिएको छ । विश्लेषणका लागि पुस्तकालयीय अध्ययनका आधारमा सामग्री सङ्कलन गरी निगमनात्मक विधि अपनाई पाठविश्लेषण गरिएको छ । शर्माको विप्लवी उपन्यासमा पुरुषले नारीलाई कसरी आर्थिक, मानसिक र शारीरिक शोषण गर्छ भन्ने कुरा लैङ्गिक पहिचान र प्रतिनिधित्वका माध्यमबाट प्रस्तुत गरिएको छ । यसका साथै नारीहरूले सुरुमा बोल्न नसके पनि बिस्तारै

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

50

सुनील, कुमार. "भारतीय समाज में लैंगिक असमानता एक विश्लेषण". RECENT RESEARCHES IN SOCIAL SCIENCES & HUMANITIES 11, № 4 (2024): 89–92. https://doi.org/10.5281/zenodo.14841007.

Full text

Abstract:

लैगिक समानता के अन्तर्गत महिला सषक्तिकरण के साथ-साथ समाज में जाति, वर्ग विभेद के साथ होने वाले लैंगिकभेदभाव को दूर करना अति आवष्यक है, उनमें भी महिला, सषक्तिकरण, महिलाओं के साथ तथा पिछड़े वर्गों के साथलैंगिक भेदभाव घर में, घर के बाहर, विभिन्न व्यावसायिक कार्य स्थलों आदि पर होता है जो उनके सषक्तिकरण को रोकताहै। महिलाओं के साथ कार्यस्थलों पर होने वाले लैंगिक भेदभाव को जड़ से खत्म करने के लिए महिला षिक्षा को बढ़ावादेने के साथ-साथ महिलाओं को जागरूकता अभियान के द्वारा प्रषिक्षित किया जाना चाहिए। रीति-रिवाज आदि के माध्यमसे जो कुरीतियाँ समाज में प्रचलित है उन्हें रोका जाना चाहिए। षिक्षा, चिकित्सा, रा

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

We offer discounts on all premium plans for authors whose works are included in thematic literature selections. Contact us to get a unique promo code!