To see the other types of publications on this topic, follow the link: उत्सव.

Journal articles on the topic 'उत्सव'

Create a spot-on reference in APA, MLA, Chicago, Harvard, and other styles

Select a source type:

Consult the top 50 journal articles for your research on the topic 'उत्सव.'

Next to every source in the list of references, there is an 'Add to bibliography' button. Press on it, and we will generate automatically the bibliographic reference to the chosen work in the citation style you need: APA, MLA, Harvard, Chicago, Vancouver, etc.

You can also download the full text of the academic publication as pdf and read online its abstract whenever available in the metadata.

Browse journal articles on a wide variety of disciplines and organise your bibliography correctly.

1

प्रा., उदयसिंग दशरथ चव्हाण. "बंजारा समाजाच्या जवारातील (तिज) स्त्री दर्शन व लोकगीते". International Journal of Advance and Applied Research S6, № 18 (2025): 398–401. https://doi.org/10.5281/zenodo.15251057.

Full text
Abstract:
            तीज उत्सवासाठी बंजारा समाजात श्रावण महिना महत्वाचा मानला जातो. बंजारा समाज पूर्वी लदेणी काळात उदरनिर्वाहासाठी सतत भटकंती करीत असत. बंजारा जमातीच्या वाटयाला सतत भटकनेच असायचे. पूर्वीच्या काळात लग्न झालेल्या मुलीची पुन्हा भेट होण्याची शक्यता फार कमी असायची, त्यामुळे त्यांना दु:खाचा विसर पडावा. त्यांची पुन्हा भेट व्हावी. म्हणून तीज उत्सव साजरा केला जात होता. कालांतराने बंजारा समाज तांडयात वस्ती करुन राहु लागला. व त्यांच्या सण उत्सवात अधिक भर पडू  लागली. तीज हा उत्सव अविवाहित मुलीच्या दृष्टीने अत्यंत महत्वाचा मानला जातो. हा ती
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
2

शर्मा, गीताराम. "सामाजिक चैतन्य के प्रकाशक हैं उत्सव". Anthology The Research 8, № 11 (2024): H 82 — H 89. https://doi.org/10.5281/zenodo.10863040.

Full text
Abstract:
This paper has been published in Peer-reviewed International Journal "Anthology The Research"                URL : https://www.socialresearchfoundation.com/new/publish-journal.php?editID=8776 Publisher : Social Research Foundation, Kanpur (SRF International)                  Abstract :  श्रेयस्कामी  समाज के योग क्षेम की सामर्थ्य  उसके उदात्त  मूल्यों आदर्शों एवं श्रेष्ठ परंपराओं में अंतर्निहित होती है| इन्हीं श्
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
3

कु., सीता दत्तराव शिंदे, та कल्पना मेहरे प्रा.डॉ. "लोक संस्कृतीमध्ये जत्रा यात्रांचे महत्त्व". International Journal of Advance and Applied Research S6, № 18 (2025): 345–48. https://doi.org/10.5281/zenodo.15250985.

Full text
Abstract:
<em>आर्य आणि अनार्य या दोन संस्कृतीच्या संघर्षातून लोकसंस्कृती आकाराला आली. या लोकसंस्कृतीची पाळेमुळे समाजात फार खोलवर रुजलेली आहेत. लोक संस्कृती आणि निसर्ग यांचा घनिष्ठ संबंध आहे. लोक संस्कृतीत निसर्गावर आधारित किंवा निसर्गाशी संबंधित अनेक सण आणि उत्सव साजरे करण्याची परंपरा आहे. जत्रा आणि यात्रा यांचा लोकसंस्कृतीशी अतुलनीय संबंध आहे &zwnj;. जत्रा आणि यात्रा या लोकसंस्कृतीच्या जीवन पद्धतीचा एक भाग आहेत. अनेक दिवस कष्ट करणाऱ्या जीवाला थोडा विसावा म्हणून लोकजीवनात उत्सव साजरे करण्याची परंपरा रूढ झाली. याच उत्सवांना पुढे जत्रा आणि यात्रा चे स्वरूप प्राप्त झाले.</em>
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
4

देशमुख, प्रा. वंदना मधुकरराव. "मराठी संस्कृतीतील सामाजिक उत्सव रुजविण्यामध्ये संगीताची भूमिका". International Journal of Advance and Applied Research 4, № 36 (2023): 255–57. https://doi.org/10.5281/zenodo.10427044.

Full text
Abstract:
<strong>सारांश</strong><strong> :-</strong> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; मराठी संस्कृती ही प्राचीन काळापासून अव्याहतपणे चालू असलेली प्रक्रिया आहे. संस्कृती ही मानवी जीवनाला व्यापकत्व प्रदान करणारी असते. मानवी जीवनाच्या पद्धती, राहणीमान, धार्मिक- सामाजिक समजूती, चालेल ती रूढी परंपरा सण उत्सव यासारख्या अनेक गोष्टींचा संचय हा संस्कृतीमध्ये होत असतो. प्रस्तुत शोध निबंधाचा विषय हा मराठी संस्कृतीतील सामाजिक उत्सवाशी संबंधित असून या उत्सवांना संगीतकलेने मागील पिढीपासून संक्रमित करून संवर्धित केले आहे. संस्कृतीचा तरी गुणधर्म असला की प्रथा परंपरा यांना एका पिढीकडून
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
5

कॅप्टन., डॉ. गोडबोले बी. एम, та मोहनराव खोमणे श्री.उध्दव. "आदिवासी समुदायाचे शाश्वत विकासातील योगदान: एक भौगोलिक अभ्यास." Journal of Research & Development' 14, № 21 (2022): 54–57. https://doi.org/10.5281/zenodo.7527980.

Full text
Abstract:
वैविध्यपूर्णतेने नटलेल्या आपल्या भारत देशात ऐतिहासिक, प्राकृतिक विविधते सोबतच सामाजिक, सांस्कृतिक विविधता ही मोठ्या प्रमाणात आढळून येते. विशिष्ट भूप्रदेशात, रानावनात, दुर्गम, डोंगर कपारीमध्ये राहणारा, विविध भाषा, संस्कृती, सण-उत्सव, प्राचीन कला जोपासणारा आदिवासी समुदाय हा भारतीय समाजाचा वैशिष्ट्यपूर्ण घटक समजला जातो. आदिवासींच्या महाराष्ट्रात एकूण 47 जमाती असून त्यांना निसर्गाचे पूजक म्हणून संबोधले जाते. त्यांचे दैनंदिन जीवन आणि निसर्ग संबंध वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जातात. त्यांच्याकडून आदीम काळापासून निसर्गाचे संवर्धन आणि संरक्षण केले जात आहे. त्यांच्या दैनंदिन क्रिया, संस्कृती, रूढी-परंपरा, सण-उ
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
6

प, ्रो. किशोर एरंडे. "र ंगा ें का समाज पर प्रभाव - "हा ेली समता का उत्सव"". International Journal of Research - GRANTHAALAYAH Composition of Colours, December,2014 (2017): 1. https://doi.org/10.5281/zenodo.889179.

Full text
Abstract:
होली भले ही साल-दर-साल आती रहे, पर उसके इ ंतजार की बेकरारी दिलों में कभी कम नहीं होती। रंगा ें में सराबोर हो उठने का यह त्या ैहार प्राचीन काल से ही हमारा गा ैरव पर्व ह ै। होली की रंगत ही कुछ ऐसी ह ै कि इसने प ंथों, संप ्रदाया ें क े बाड़ भी प ्रेम की बा ैछार करते हुए बड़े खिलंदड़पन के साथ ता ेड़े ह ै। यायावर अलबरूनी पर होली के रंग ए ेसे चढ़े कि उसने अपनी ऐतिहासिक यात्रा क े संस्मरण में होलिका ेत्सव का खास जिक्र किया। मुस्लिम कविया ें का होली वर्णन दिलचस्प ह ै। सूफी संत हजरत निजामुद्दीन आ ैलिया, अमीर ख ुसरो व नजीर अकबराबादी ने हा ेली के नाम उम्दा रचनाएँ समर्पित की ह ै। मुगल बादशाहा ें ने भी होल
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
7

गायकवाड, बाळू भिमराव. "सोलापूर जिल्हातील मांग समाजाच्या धार्मिक स्थितीचा ऐतिहासिक अभ्यास". International Journal of Advance and Applied Research 3, № 5 (2022): 44–45. https://doi.org/10.5281/zenodo.7397401.

Full text
Abstract:
<strong>प्रस्तावना</strong> &nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;सोलापूर जिल्हातील मांग मूलतः हिंदू आहेत.त्यामुळे त्यांचे धार्मिक जीवन हिंदुचेच आहे.हिंदुच्या परंपरेने चालत आलेल्या धारणा त्यांच्यात आहेत.ते निसर्ग पूजक आहेत.हिंदूचे सर्व सण- उत्सव साजरे करतात. दसरा ,दिवाळी ,नागपंचमी ,पोळा ,संक्रात ,होळी हे सगळे हिंदुच्या संस्कृतीतील परंपरेतील सण &nbsp;मांग साजरे करतात.दुर्गामाता ,मातंगी व महादेव हे त्यांचे देव आहेत. याशिवाय खंडोबा ,म्हसोबा ,विठोबा ,लक्ष्मीआई ,मरीआई ,जरीआई, या देवता शिवाय हिंदुच्या इतर सर्व देवताची पूजा सोलापूर जिल्हातील मांग समाज करतो.याच्याशिवाय सो
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
8

मुसांडे, डॉ. एम. टी. "धाराशिव जिल्ह्यातील आई तुळजाभवानी धार्मिक पर्यटन स्थळाचा चिकित्सक अभ्यास". International Journal of Advance and Applied Research 6, № 15(A) (2025): 127–30. https://doi.org/10.5281/zenodo.15447734.

Full text
Abstract:
<strong>गोषवारा:- </strong> पर्यटन ही मानवी क्रिया आहे, ती प्राचीन काळापासून चालते. आधुनिक युगात प्राचीन काळाच्या तुलनेत याला अधिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे. आजकाल हा जगात झपाट्याने वाढणारा उद्योग म्हणून उदयास येत आहे. डेव्हनपोर्ट आणि डेव्हनपोर्ट (२००६) यांच्या मते, &lsquo;पर्यटन हा जगातील चौथ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा आणि वेगाने वाढणारा उद्योग आहे.&rsquo; हाँगकाँग, सिंगापूर इत्यादी अनेक देशांच्या राष्ट्रीय अर्थव्यवस्थेला आधार देणारे क्षेत्र म्हणजे पर्यटन. हे केवळ या राष्ट्रांना आधार देत नाही तर त्यांच्या आर्थिक विकासाचा आधार आहे. पर्यटन उद्योग देशाच्या आर्थिक घडामोडींमध्ये हातभार लावतो. पर्यटन
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
9

Arnde, Kishore. "THE IMPACT OF COLORS ON SOCIETY - "HOLI PARITY CELEBRATION"." International Journal of Research -GRANTHAALAYAH 2, no. 3SE (2014): 1. http://dx.doi.org/10.29121/granthaalayah.v2.i3se.2014.3586.

Full text
Abstract:
Holi may come from year to year, but the wait for it never diminishes. This festival of getting drenched in colors is our pride festival since ancient times. The color of Holi is such that it has broken the barricades of cults and sects with great fanfare while showering love. The colors of Holi rose on Yayawar Alberuni in such a way that he made special mention of Holikotsav in the memoir of his historical journey. Holi description of Muslim poets is interesting. Sufi saints Hazrat Nizamuddin Auliya, Amir Khusro and Nazir Akbarabadi have dedicated great creations in the name of Holi. Mughal e
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
10

Talekar, P. R. "आदिवासी कोकणा लोकगीतांचे स्वरूप". International Journal of Advance and Applied Research 5, № 13 (2024): 113–15. https://doi.org/10.5281/zenodo.11260313.

Full text
Abstract:
आज जगामध्ये अनेक प्रकारच्या संस्कृती आपल्याला पहावयास मिळतात. परंतु त्यामध्ये आदिवासी संस्कृती ही जगामध्ये आगळी-वेगळी संस्कृती असलेली दिसून येते. म्हणून आदिवासी संस्कृतीचा अभ्यास करावयाचा झाल्यास त्यांच्या लोकसाहित्याचा अभ्यास करणे गरजेचे ठरते. आदिवासी साहित्य हा अदिम संस्कृतीचा एक अनमोल असा ठेवा आहे. आदिवासी संस्कृती ही पूर्णपणे निसर्गाशी निगडित असल्यामुळे जगण्याच्या प्रेरणा त्या समाजाला निसर्गशक्तीतूनच मिळत असतात. त्यामुळे या जमाती निसर्गपूजक आहेत. त्यातून अदिम आदिवासींच्या लोकजीवनामध्ये &nbsp;परंपरेने चालत आलेल्या रुढी, प्रथा, परंपरा, सण-उत्सव, विधी, आचार-विचार तसेच लोकगीत, लोककथा, लोकनाट्य
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
11

जायसवाल, डॉ पीयूष कुमार. "अमृत काल और भारतीय लोकतंत्र के समक्ष चुनौतियाँ". Humanities and Development 18, № 1 (2018): 80–82. http://dx.doi.org/10.61410/had.v18i1.117.

Full text
Abstract:
अमृत काल का आशय भारत की स्वतंत्रता के स्वर्णिम 75वें वर्ष को भारत के वर्तमान प्रधानमंत्री श्री नरेन्द्र मोदी जी ने सर्वप्रथम इस शब्द को प्रयोग करते हुए अगले 25 वर्ष को उत्सव के रूप में देखने का प्रयास किया है और देश के विकास के समस्त कार्यों को ‘अमृत काल’ के साथ जोड़कर देखा जा रहा है। वास्तव में ‘अमृत काल’ कोई नया शब्द नहीं है, इसे वैदिक ज्योतिष में प्रयोग किया जाता रहा है। प्राचीन कालीन ज्योतिष विज्ञान अमृत काल के मूल आशय को सम्पूर्ण मानवता के साथ जोड़कर देवदूतों एवं व्यक्तियों के लिए जिस समय आधिकाधिक सुख के द्वार खुल जाय उसे ‘अमृत काल’ कहा जाता है। अर्थात् ऐसे समय में जब नये कार्य की शुरूआत हो
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
12

गौतम Gautam, तुलसीप्रसाद Tulsi Prasad. "धाननाच र पालामको सांस्कृतिक अध्ययन". Saraswati Sadan सरस्वती सदन 7, № 1-2 (2023): 92–109. http://dx.doi.org/10.3126/ss.v7i1-2.65977.

Full text
Abstract:
मुन्धुममा आधारित धाननाच लिम्बू जातिमा प्रचलित लोकनृत्य हो र यस नृत्यमा गाइने गीत पालाम हो । पालाम सुरु गर्नुभन्दा अगिका गीतका चरणहरूलाई ख्याली भनिन्छ । धाननाचको अध्ययन गर्दा के देखिन्छ भने यो लिम्बू समुदायका मानिसहरूले खेतीपाती थन्क्याइसकेपछि फुर्सदमा हाटबजार जाँदा र विभिन्न उत्सव अनि अवसरमा मनोरञ्जन गर्दा नाचिने लोकनृत्य हो। यस नृत्यमा गाइने ख्याली र पालाम चाहिँ चलनचल्तीका लोकगीत हुन् । यस अनुसन्धानमा ख्याली र पालाममा पाइने ज्ञानात्मक तत्त्व, विश्वास, सामाजिक मूल्य र सङ्केत व्यवस्था आदिको विश्लेषणात्मक विधिद्वारा अध्ययन गरिएको छ । यस अध्ययनले लिम्बू समाजमा प्रचलित धाननाच, त्यसमा गाइने ख्याली
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
13

Rajopadhyaya, Shreelochan. "राजोपाध्याय समुदायले मनाउने प्रमुख चाडपर्व". Okhaldhunga Journal 2, № 3 (2025): 65–81. https://doi.org/10.3126/oj.v2i3.79997.

Full text
Abstract:
काठमाडौं उपत्यकाको दरवार क्षेत्र परिसर भित्र राजोपाध्यायहरूको मुख्य बसोबास स्थल हो । नेवार समुदायसग हुलमेल भएका कारण उनीहरूले संस्कार, जात्रा, पर्व र उत्सव मनाउने गर्छन् । उनीहरूले चन्द्र र सौयमान अनुसार आउने जात्राहरूलाई प्राथमिकताका साथ मनाउने गरेका छन् । दशै, तिहार, योमरी पुन्ही, नृर्सिह जात्रा, पाँहाचह्रे, विस्केट जात्रा, रातो मच्छिन्द्रनाथ र जनैपूर्णिमा मुख्य हुन् । मध्यकालका चाडपर्व र उत्सवलाई वर्तमान समाजले पछ्याइरहेको छ । काठमाडौं उपत्यकाका चाडपर्व र जात्रा धर्म, देवदेवितासँग जोडिएका छन् । खेतिपाती, मौसम परिवर्तन, मृत आत्मा वा ऐतिहासिक घटनासँग जोडिएर चाडपर्व र जात्रा मनाइन्छ । कुनै चाड
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
14

खनाल Khanal, राजेन्द्र Rajendra. "झल्को बालउपन्यासको पर्यावरणीय सन्दर्भ". Vangmaya वाङ्मय 21 (3 лютого 2025): 119–30. https://doi.org/10.3126/vangmaya.v21i1.74245.

Full text
Abstract:
प्रस्तुत लेखमा ‘झल्को’ बालउपन्यासमा समावेश गरिएका पर्यावरणीय सन्दर्भको पहिचान गरी तिनको विश्लेषण गरिएको छ । गुणात्मक ढाँचामा लेखिएको यस आलेखमा निर्दिष्ट उपन्यासमा समाविष्ट पर्यावरणीय विषयवस्तु उल्लेख भएका कथन वा भाषिक तथ्य प्राथमिक स्रोतका रूपमा रहेका छन् । पर्यावरणीय समालोचनासँग सम्बन्धित सैद्धान्तिक ग्रन्थ, लेख तथा प्रतिवेदनलाई द्वितीयक स्रोत सामग्रीका रूपमा उपयोग गरिएको छ । आलोचनात्मक विश्लेषण प्रक्रिया अवलम्बन गरी तयार पारिएको यस लेखमा निर्दिष्ट पुस्तकका पर्यावरणीय विषयवस्तु मूल तथ्य बनेका छन् । निर्दिष्ट कृतिमा पर्यावरण र मानिसबिचको सम्बन्ध, सामाजिक एवम् सांस्कृतिक पर्यावरणका विषयवस्तु र
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
15

प्रा., वैशाली गिरधर पाटील. "लोकसाहित्यातील सामाजिक व सांस्कृतिक जीवन". International Journal of Advance and Applied Research 3, № 10 (2022): 37–40. https://doi.org/10.5281/zenodo.7519361.

Full text
Abstract:
एखाद्या देशाच्या संस्कृतीची ओळख करून घ्यायची असेल तर त्या देशातील लोकसाहित्याच्या आधारे ती करून घेता येते. लोकसाहित्य हे लोक जीवनाचा आरसा असते. लोकसाहित्याच्या अध्ययनाने एखाद्या देशाच्या&nbsp; प्रदेशाच्या संस्कृतीचे धर्म, आचार-विचार,रूढी, प्रथा, विधि ,विधाने लोकश्रद्धा ,कला आणि तसेच समाजाच्या विकासाचे ज्ञान होऊ शकते समाजाचे आणि संस्कृतीचे जतन लोक साहित्य करत असते ,लोक साहित्याचा अविष्कार लोकांच्या जगण्यातून घडत असतो. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; लोकजीवनात परंपरेने चालत आलेल्या रूढी, प्रथा, विधी ,निषेध ,विधी, विधाने, लोक विश्वास ,लोक दैवते नवस-सायास, व्रत वैकल्ये, सण- उत्सव ,लोककला, वेशभूषा,
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
16

प्रीति, गुप्ता. "जौनसारी जनजाति की सामाजिक एवं सांस्कृतिक संकल्पनाओं में मेले एवं त्यौहार (गढ़वाल मण्डल के परिप्रेक्ष्य में)". RECENT RESEARCHES IN SOCIAL SCIENCES & HUMANITIES 11, № 1 (2024): 128–33. https://doi.org/10.5281/zenodo.11002019.

Full text
Abstract:
जौनसारी जनजाति भारत की संभवतः एकमात्र जनजाति है, जिसे आर्थिक व पिछड़ेपन के आधार पर 1967 में जनजाति का दर्जा दिया गया। जौनसार बावर में निवास करने वाली जातियों मे सामान्यतः राजपुत (जिन्हे स्थानीय भाषा में खोश कहा जाता है) ब्राह्मण खोश या भाट, कहा जाता है। इन्हे पाडं वो के वंशज माने जाते है, और अन्य जातियांे मं े बाजगी, बढ़ई एव ं दलित लोग निवास करते है।1 राजपूतो मंे चैहान, राणा, तोमर, राठौर, पंवार आदि एव ं पंडितां े मंे जोशी, दत्त, नौटियाल आदि लोग निवास करते है। जौनसार अपनी एक अनूठी संस्कृति, वेशभष्ू ाा, खानपान, रहन-सहन के कारण दुनिया भर मंे प्रसिद्ध है। पर्वांे के समय लोग थलका या लोहिया पहनते हं
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
17

शर्मा Sharma, मुकुन्द Mukunda. "मुस्ताङ जिल्लाका ‘थकाली’ र ‘ल्होवा’ समुदायमा प्रचलित लोकनृत्यहरू {Popular folk dances in 'Thakali' and 'Lhowa' communities of Mustang district}". Prajna प्रज्ञा 123, № 1 (2022): 140–53. http://dx.doi.org/10.3126/prajna.v123i1.62644.

Full text
Abstract:
प्रस्तुत आलेखमा मुस्ताङ जिल्लामा बसोवास गर्ने थकाली र ल्होवा समुदायमा प्रचलित लोकनृत्यहरूलाई अध्ययनको विषय बनाइएको छ । यस्ता नृत्यहरू आख्यानबद्ध र आख्यानमुक्त तथा पार्विक, संस्कार र सार्वजनिक उत्सव वा समारोहका अवसरमा गरिने रामरमितासँग सम्बन्धित रहेका पाइन्छन् । अध्ययनीय नृत्यमध्ये कतिपय गीतरहित वाद्यवादनका तालमा र कतिपय गेय, वाद्य र नृत्यसहितका तथा निर्धारित वेशभूषायुक्त र मुक्त वेशभूषामा तथा महिला र पुरुषको समान सहभागितामा प्रस्तुत गर्ने गरेको पाइन्छ । यिनै विशेषता नै यहाँका नृत्यगत वर्गीकरण र शैलीगत विशेषता पनि हुन् । नृत्यसम्बन्धी सैद्धान्तिक अवधारणाबाहेक मुस्ताङ जिल्ला र यहाँका थकाली र ल्ह
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
18

निरौला Niraula, कुलराज Kulraj. "ताप्लेजुङमा प्रचलित लोकनृत्यहरू". Saraswati Sadan सरस्वती सदन 7, № 1-2 (2023): 27–44. http://dx.doi.org/10.3126/ss.v7i1-2.65973.

Full text
Abstract:
प्रस्तुत लेखमा ताप्लेजुङ जिल्लामा बसोबास गर्ने जातजातिका माझ प्रचलित लोकनृत्यहरूलाई अध्ययनको विषयवस्तु बनाइएको छ । यहाँ प्रचलनमा रहेका नृत्यहरू पर्व, उत्सव संस्कार या सभासमारोहका अवसरमा प्रदर्शन गरिने मनोरञ्जनसँग सम्बन्धित रहेका छन् । यस प्रकारका लोकनृत्यहरूमा आख्यानको प्रयोग भए या नभए वा वाद्यवादनसहित या वाद्यवादन रहित जे जस्तो रूपमा प्रदर्शन गरिने भए पनि यहाँ प्रचलित नृत्यहरू महत्त्वपूर्ण रहेका छन् । यहाँ प्रचललनमा रहेका लोकनृत्यहरूको प्रस्तुतिमा कतिपयमा महिला र पुरुषको समान रूपमा उपस्थिति रहेको पाइन्छ भने कतिपय लोकनृत्यमा महिलाको मात्र र कतिपयमा पुरुषहरूको मात्र पनि उपस्थिति रहेको पाइन्छ ।
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
19

Kafle, Arun Kumar, Radha Adhikari та Sujata Nepal. "चेपाङ समुदायका प्रमुख चाडपर्व मनाउने प्रक्रियामा लैङ्गिक भूमिका". Journal of Rapti Babai Campus 5, № 1 (2025): 173–86. https://doi.org/10.3126/jrbc.v5i1.78477.

Full text
Abstract:
चेपाङ समुदायसँग सम्बन्धित प्रमुख चाडपर्वहरू मनाउने प्रक्रियामा लैङ्गिक भूमिकाको अध्ययन यस लेखमा प्रस्तुत छ । समाजमा बसोवास गर्ने प्रत्येक जातजाति तथा जनजाति समुदायका आफ्नै प्रकारका जातीय चाडपर्वतथा उत्सवहरू हुने गर्दछन् । उक्त चाडपर्व, जात्रा तथा उत्सवहरूको सम्बन्ध पितृ तथा पुर्खाहरूको सम्झना र सम्मान, देवी देवताहरूको पूजा उपासना, वातावरणको संरक्षण र सम्वद्र्धन, मनोरञ्जन तथा आमोदप्रमोद जस्ता पक्षसँग जोडिएको हुन्छ । त्यसैले संस्कृतिको महत्वपूर्ण पक्ष सम्बन्धित जातजाति तथा जनजाति समुदायको चाडपर्व पनि हो । चेपाङ समुदायमा अन्य समाजमा जस्तो धेरै चाडपर्व मनाउने परम्परा छैन । विभिन्न देवीदेवताको पूजा
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
20

Kumari, Kanchan. "ADDITION OF COLORS IN MADHUBANI PAINTING." International Journal of Research -GRANTHAALAYAH 2, no. 3SE (2014): 1–2. http://dx.doi.org/10.29121/granthaalayah.v2.i3se.2014.3614.

Full text
Abstract:
India is an ancient cultural country. The unique fusion of folk art is seen in the art and culture here. Many scholars have periodically stated the importance of folk art. Folk art is a mirror of folk tradition culture in our country. Which can be seen in various customs celebrations. Folk art can be seen in various forms in different provinces like India. Which is known by various names. Madhubani's folk painting is one of them which is famous all over the world. Madhuvani's name is probably because the name has its own significance. Which is a honey-like sweetness in folk paintings here. The
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
21

Chanda, Varsha. "Sensibility and craft in the stories of 'Gitanjali Shree' story collection ‘Yahan Hathi Rahte The’." RESEARCH REVIEW International Journal of Multidisciplinary 8, no. 3 (2023): 292–97. http://dx.doi.org/10.31305/rrijm.2023.v08.n03.036.

Full text
Abstract:
'Yahan Hathi Rahte The’ is the fifth story-collection of Gitanjali Shree. Eleven stories are collected in this, looking closely at the race of time and the changing times. Raising new hopes and opening new avenues. Time also entered us like a mite. Always making the human wandering between happiness-sorrow, joy-depression, hope-desperation a little more pathetic, a little more ridiculous. These stories expose opposing sentiments and ideas layer by layer. Their specialty is the artistic achievement, the grace of language and craft according to the subject matter. The medium, the form and the su
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
22

दुलाल Dulal, लोकनाथ Loknath. "मोरङ्गिया थारू समुदायमा प्रथाजनित कानुन एवम् लोकविश्वास {Customary Law and Folk Beliefs in Morangia Tharu Community}". NUTA Journal 8, № 1-2 (2021): 185–99. http://dx.doi.org/10.3126/nutaj.v8i1-2.44120.

Full text
Abstract:
मोरङिया थारू जातिमा प्रचलनमा रहेको प्रथाजनित कानुन एवम् लोकविश्वाससँग सम्बन्धित विविध पक्षको विश्लेषण यो अनुसन्धानात्मक लेखमा गरिएको छ । प्रथाजनित कानुन एवम् लोकविश्वास अमूर्त संस्कृतिको सामाजिक व्यवहार, धार्मिकअनुष्ठान तथा चाडपर्व उत्सव विधाअन्तर्गत पर्ने एउटा सशक्त पक्ष हो । सम्बन्धित जातीय समुदायलाई अनुशासित तथा विशिष्ट बनाउनुका साथै दुनियामा पृथक् पहिचान स्थापित गर्न संस्कृतिको यो पक्षले उल्लेखनीय योगदान पु¥याउँदछ । समाजलाई अनुशासित, मर्यादित, प्रभावकारी, व्यवस्थित र नियमन गर्ने मोरङिया थारू समुदायका केही नीति, नियम आचारसंहिता छन् । ती अमूर्त सांस्कृतिक पक्ष यस जातिका प्रथाजनित कानुन हुन्
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
23

Dave, Vikas. "Sathottari bal kavita main prakrati chitran evam paryawaran bodh." HARIDRA 1, no. 04 (2020): 13–24. http://dx.doi.org/10.54903/haridra.v1i04.7761.

Full text
Abstract:
प्रस्तावना बाल साहित्य में कविता विधा बच्चों के लिए सबस े सहज, सरल और ग्राह्य विधा है। कविता के माध्यम से दिया हुआ संदेश बच्चों को न केवल रुचिकर लगता है। अपितु उनके लिए प्र ेरणा का काम भी करता है। बड़ों के लिए प्रकृति चित्रण करना साधारणतः बिम्बात्मक अधिक होता है वहाँ प्रकृति के सानिध्य में जाकर कवि एक उदात्त भावभूमि पर होता है। उसके लिए प्रकृति कभी सहचरी कभी सखी तो कभी ईश्वर निर्मित उपहार होता है। बच्चों के लिए प्रकृति चित्रण करते समय इस प्रकार के प्रतीक और बिम्ब कम उपयोग में लाये जाते हैं। बाल साहित्य में प्रकृति बच्चों के आनंद उत्सव का एक माध्यम ताे होती है साथ ही प्रकृति का मातृ स्वरूप बच्च
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
24

गावंडे, ज्योती प्रकाश. "महिलांची आर्थिक स्थिती व समस्या". International Journal of Advance and Applied Research 5, № 35 (2024): 149–51. https://doi.org/10.5281/zenodo.13856781.

Full text
Abstract:
प्रस्तावना :&nbsp; &nbsp; भारत स्वतंत्र्य झाल्यानंतर महिलांच्या विकासासाठी व सक्षमीकरणासाठी राज्यघटनेच्या माध्यमातून प्रयत्न करण्यास सुरूवात झाली. स्वातंत्र्यपूर्व काळातही या सर्वांचा पाया उभारला गेला असल्यामुळे स्वातंत्र्योत्तर काळात याला गती मिळाली. सहाव्या पंचवार्षिक योजनेत (1975-80) महिलांसंबंधीच्या तरतुदीमुळे बदलाची प्रक्रिया गतीमान झाली. विकसनशील देशात महिलांच्या विकासाला अत्यंत महत्त्वाचे स्थान असते म्हणून विकासाच्या प्रक्रियेतून जात असताना देशातील विविध घटकांचा विचार केला जातो व त्यामध्ये प्रामुख्याने स्त्री-पुरूष यांच्या कामाचा सहभाग व त्यातून मिळणारे उत्पन्न व आर्थिक विकास याचाही विच
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
25

सोनटक्केनटक्के, डॉ. राजाराम. "मराठी लोकगीत व भारतीय संस्‍कृतीचे दर्शन". International Journal of Advance and Applied Research 6, № 33 (2025): 71–74. https://doi.org/10.5281/zenodo.15574730.

Full text
Abstract:
लोकगीते म्हणजे लोकांनी सण-उत्सव विविध समारंभ प्रसंगी गांभीर्याने गायिलेली गाणी असे म्हणता येईल. देवतांसाठी कष्टाची कामे करता करता, कष्टाचे डोंगर उपसतांना जी श्रमपरिहार्य स्वयंस्फुर्तीने ओठातून बाहेर पडली त्या सर्व गीतांना 'लोकगीते' असे म्हणता येईल. मानवी जीवनातील भावभावनेला लोकवाड्मयात महत्त्वाचे स्थान आहे. लोकवाङ्मयात ही भावभावना महत्त्वाची असते. वाड्मयामध्ये माणसाच्या मनाला आवाहन असते. आणि भावनांची कंपने, स्पंदने, मनात संवेदना जागृत करुन एक प्रकारे भावानुभवाच्या अनुभवातून मानवी मनाला एक प्रकारे आनंद होत असतो. भावानुभव आणि जीवनातील सुख-दुःख यांचा घनिष्ट असा संबंध आहे. मानवी जीवनाची उभारणी अने
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
26

Kumari, Kanchan. "Fine arts and folk culture included in Indian painting." International Journal of Research -GRANTHAALAYAH 5, no. 12 (2020): 141–46. http://dx.doi.org/10.29121/granthaalayah.v5.i12.2017.483.

Full text
Abstract:
India is an ancient cultural country. Art is a product of human culture. Its rise is reflective of the beauty of man. The unique fusion of folk art is seen in the art and culture here. Many scholars have periodically stated the importance of folk art. Folk art is a mirror of folk tradition culture in our country. Which can be seen in various rituals. Folk art can be seen in various forms in different provinces like India. Which is known by various names.Although these useful items of daily life were not made with the goal of fine arts, yet the end of the art of collective life is visible to us
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
27

बारी, प्रा.डॉ.भुवनेश हरिश्चंद्र, та कु. रणजीत तुकाराम म्हात्रे. "भिवंडी तालुक्यातील ग्रामीण भागातील आगरी समाजाच्या विविध शेती पुरक व्यवसायांच्या योगदानाचा चिकीत्सक अभ्यास". International Journal of Advance and Applied Research 4, № 39 (2023): 43–47. https://doi.org/10.5281/zenodo.10362247.

Full text
Abstract:
<strong>गोषवारा</strong>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; शेती हा मानवी संस्कृतीचा सर्वात प्राचीन व्यवसाय आहे. अन्न, वस्त्र, इंधन आणि जनावरांसाठी चारा यासारख्या मानवाच्या अत्यंत मूलभूत गरजा शेतीद्वारे पूर्ण केल्या जातात. शेती हा व्यवसाय म्हणून बहुआयामी विकसित झाला आहे. भारतीय अर्थव्यवस्था ही कृषीप्रधान अर्थव्यवस्था म्हणून ओळखली जाते. भारतात एकूण लोकसंख्येच्या ५० टक्क्यांच्या वर लोकसंख्या प्रत्यक्ष व अप्रत्यक्षरीत्या कृषी क्षेत्रावर अवलंबून आहे.&nbsp;भारत हे विविध धर्मीय राष्ट्र आहे . येथील समाजात जात , वंश , परंपरा , रुढी यांचे प्रबल्य आहे . भारतीय समाज व्यव
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
28

डॉ., राजाराम रा. पिंपळपले. "गांधीवादी स्त्रियाचे भारतीय स्वतंत्रय लढ्यात योगदानाचे : एक ऐतिहासिक अवलोकन". उदयगिरी - बहुभाषिक इतिहास संशोधन पत्रिका 01, № 04 (2023): 994–1000. https://doi.org/10.5281/zenodo.10285323.

Full text
Abstract:
प्राचीन काळापासून&nbsp;भारतीय समाज व्यस्थेमध्ये स्त्रियांना महत्वाचे स्थान देण्यात आलेले होते. तसेच स्त्रियांना सामाजिक व राजकीय जीवन पद्धतीमध्ये&nbsp; कुटुंब व्यवस्थेला अतिशय महत्व दिले जात असे. भारतीय समाज व्यवस्था ही पुरुष प्रधान व्यवस्था अशी&nbsp; होती. त्यामुळे मुलगा जन्माला येणे शुभ किंवा उत्सव प्रिय समजले जात असे. स्त्रियांना त्यांच्या जन्मापासून ते त्यांच्या मृत्यूपर्यंत सर्वच जीवनभर स्त्रीयांचे स्थान हे पुरुषापेक्षा कनिष्ट दर्ज्याचे असे&nbsp;होते.&nbsp;तत्कालीन&nbsp;भारतीय समाजातील सर्वच व्यक्तीला आपनासपुत्र व्हावा असे वाटत होते. आर्यकाळामध्ये पूतरकामविधी केला जात असेअसे अनेक पुरावे व
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
29

प, ्रो. किन्श ुक श्रीवास्तव, та ड्योंडी रश्मि. "ला ेक संगीत में झलकता समाज का प्रतिबिम्ब". International Journal of Research - GRANTHAALAYAH Innovation in Music & Dance, January,2015 (2017): 1–2. https://doi.org/10.5281/zenodo.886960.

Full text
Abstract:
मानव समाज में संस्कृति पायी जाती ह ै। यह संस्कृति एक पीढ़ी से दूसरी पीढ़ी को हस्तान्तरित होती रहती ह ै। इसी कारण प ्रत्येक समाज की संस्कृति जीवित रहती ह ै। प ्रत्येक समाज की स ंस्कृति भाषा, प्रथा, ज्ञान, परम्पराएँ, धर्म, कानून, संगीत, लोक कला, लोक-संगीत, लोक-कथाएँ, साहित्य आदि में निहित होती ह ैं। समाज में मनुष्य की पारस्परिक अन्तः क्रियाएँ एक-दूसरे का े प ्रभावित करती है तथा इन्हीं क्रियाआ ें क े आधार पर ही सांस्कृतिक समाज बनता ह ै। अतः समाज का दर्प ण ला ेक संस्कृति में ही निहित ह ै। ‘‘संस्कृति की परम्परा में संगीत सबसे अधिक लोकप्रिय ह ै। लोक संगीत संस्कृति की विशाल विभूति ह ै। समाज के जनसाधा
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
30

साधना, राज. "वर्तमान समय की सामाजिक आवश्यक्ता संगीत चिकित्सा". International Journal of Research – Granthaalayah Innovation in Music & Dance, January,2015 (2017): 1–4. https://doi.org/10.5281/zenodo.884736.

Full text
Abstract:
अर्था त् गान, वाद्य आ ैर नृत्य तीनों का संगीत में अ ंतर्भा व हो गया ह ै। संसार में सभी जातिया ें में युद्ध उत्सव आ ैर प्रार्थ ना क े समय मानव संगीत का उपया ेग करता ह ै। इसमें फँूक कर बजाने वाले वाद्य (सुषिर) जिसमें बाँसुरी, अलगा ेजा, षहर्नाइ , तूर, तुरही, सिंगी षंख, सम्मिलित ह ै, तार या ताँत क े वाद्य (तत्), में वीणा, सितार, सरा ेद व सारंगी का उपया ेग होता ह ै और चमड़े से मढ़े ह ुए ठोंककर बजाने वाले वाद्य (अवनद्ध या आनद्ध) में मृदंग, मर्दल, दुंदुभि, ढोलक, डफ, सम्मिलित ह ै। भारत में भी संगीत की समृद्ध परम्परा रही ह ै। कुछ ही देशों में संगीत की इतनी पुरानी एवं समृद्ध परम्परा पायी र्गइ है। भारतीय
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
31

Sharma, Shweta. "SANSKAR BHARTI RANGOLI : MEDIUM TO CONSERVE TRADITIONAL ART OF RANGOLI FROM EXTRINSIC TO INTRINSIC." International Journal of Research -GRANTHAALAYAH 9, no. 10 (2021): 266–76. http://dx.doi.org/10.29121/granthaalayah.v9.i10.2021.4338.

Full text
Abstract:
भारतीय संस्कृति एवं कला का अटूट संबंध है जहां संस्कृति की बात आती है वहीं भारतीय कला का रूपांकन नेत्रों में आ जाता है। भारतीय कलाओं में से एक है रंगोली कला। यह भारतीय पारंपरिक फ्लोर आर्ट है जिसे मुख्य द्वार के सामने तथा आँगन में किसी विषेष अवसर अथवा उत्सव व त्यौहारों पर बनाई जाती है, रंगोली न केवल आंगन की सजावट थी अपितु यह ईष्वर के आषीर्वाद प्राप्त करने के लिए, सौभाग्य के लिए एवं अतिथियों के सत्कार के लिए बनाई जाती है। रंगोली के कई प्रकार हैं, उसमें से एक है संस्कार भारती रंगोली जो महाराष्ट्र में अत्यधिक लोकप्रिय है। इसमें कई हिन्दू मान्यता एवं संस्कृति से संबंधित चिन्हों का प्रयोग किया जाता ह
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
32

क, ंचन क. ुमारी. "मधुवनी चित्रकला म ें र ंगा ें का समाव ेष". International Journal of Research - GRANTHAALAYAH Composition of Colours, December,2014 (2017): 1–2. https://doi.org/10.5281/zenodo.889288.

Full text
Abstract:
भारत एक प ्राचीन सा ंस्कृतिक देश ह ै। यहाँ की कला एवं संस्कृति में लोककला का अनूठा समन्वय दिर्खाइ देता ह ै। अनेक विद्वानों ने समय-समय पर लोककला क े महत्त्व को बताया ह ै। लोककलाऐं हमारे देश में लोक परम्पराओं संस्कृति का दर्प ण ह ै। जो विभिन्न रीति रिवाज उत्सव में देख े जा सकते ह ै। भारत जैसे ं देश में विभिन्न प्रान्तों में विविध रूपों में लोककला देखी जा सकती ह ै। जा े विभिन्न नामों से जानी जाती ह ै। जा े विश्वभर में ख्याति प ्राप्त ह ै-मधुवनी की लोक चित्रकला उन्हीं में से एक है। मधुवनी का नाम शायद इसलिए हुआ क्या ेंकि इस नाम का अपना एक महत्व ह ै। जा े यहा की लोक चित्रों में मधु जैसी मिठास है। दर
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
33

Kanchan, Kumari. "भारतीय चित्रकला में ललित कला व लोक संस्कृति का समावेश". International Journal of Research - Granthaalayah 5, № 12 (2017): 141–46. https://doi.org/10.5281/zenodo.1133828.

Full text
Abstract:
भारत एक प्राचीन सांस्कृतिक देश है। कला मानव संस्कृति की उपज है। इसका उदय मानव की सौन्दर्य भावना का परिचायक है। यहाँ की कला एवं संस्कृति में लोककला का अनूठा समन्वय दिखाई देता है। अनेक विद्वानों ने समय-समय पर लोककला के महत्त्व को बताया है। लोककलाऐं हमारे देश में लोक परम्पराओं संस्कृति का दर्पण है। जो विभिन्न रीति रिवाज उत्सव में देखे जा सकते है। भारत जैसें देश में विभिन्न प्रान्तों में विविध रूपों में लोककला देखी जा सकती है। जो विभिन्न नामों से जानी जाती है। दैनिक जीवन की इन उपयोगी वस्तुओं का निर्माण यद्यपि ललित कला के लक्ष्य से नहीं हुआ, तथापि सामूहिक जीवन की कलाप्रियता का अंष हमें इसमें दृष्टि
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
34

दुलाल, लोकनाथ, та सुरज भट्टराई. "सुरेल जातिका लोकदेवीदेवता एवम् पूजा–उपासना विधि {Surel caste's folk goddesses and worship methods}". NUTA Journal 10, № 1-2 (2023): 180–94. http://dx.doi.org/10.3126/nutaj.v10i1-2.63076.

Full text
Abstract:
दोलखा जिल्लाको सुरी गाउँमा बसोबास गर्ने सुरेल जातिका लोकदेवीदेवता एवम् पूजा उपासना विधिको अध्ययनमा यो लेख केन्द्रित छ । मूलतः हिन्दू धर्म मान्ने यो जातिका सांस्कृतिक परम्पराहरू धार्मिक मूल्यमान्यता र विश्वासबाटै निर्देशित छन् । लोकदेवीदेवता एवम् पूजा उपासना विधि पनि आफ्नै प्रकारका छन् । भूमे, इवी, बम्वु, श्रीढोल, श्रीचन्द, जसिढोल, इतितढो, आइतवारे, रेल, गङ्गा, किर्किस्तानी, सेलीभूमे, सेतीदेवी, सेतीनाग, कोमलामाई, बासि जस्ता देवीदेवतालाई यिनीहरू कुलदेवता, पितृदेवता तथा स्थानीय देउदेउताका रूपमा भक्तिभावका साथ पूजाउपासना गर्ने गर्दछन् । विशेषतः वर्षको दुई पटक उभौली र उधौलीमा उक्त देउदेउताको पूजाउपा
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
35

अधिकारी Adhikari, अनिल Anil, та रेखा Rekha रेग्मी Regmi. "अस्तित्वको दाबीमा साबातको बैला उत्सब कवितामा बिम्बविधान {Imagery in poem 'Astitvako Dabima Sabatko Baila Utasav}". Adhyayan Journal 11, № 11 (2024): 133–43. http://dx.doi.org/10.3126/aj.v11i11.67104.

Full text
Abstract:
गुणात्मक अनुसन्धानविधि, पाठविश्लेषणकेन्द्री ढाँचा र विश्लेषणात्मक विधिको उपयोग हुने यस लेखको सैद्धान्तिक आधार बिम्बविधान हो । बिम्ब मूलभूत रूपमा साहित्यको शैलीयतत्त्व रहे पनि कृतिमा प्रतीयमान र व्यङ्ग्यार्थ सिर्जना गरी स्तरीय भावाभिव्यञ्जना र कलात्मक सौन्दर्य निर्माण गर्ने संरचक घटक हो । सङ्क्षिप्तताभित्र बृहत्तर विषयलाई समावेश गर्ने सामथ्र्यभएको बिम्ब इन्द्रियतत्वले अनुभूति गर्ने तथा मानवसंज्ञानका आधारमा अर्थिने विशेषताका कारण साहित्यको शिल्पविधानलाई सुगठित तुल्याउने माध्यम बनेको छ । मनोवैज्ञानिक, सांस्कृतिक र शैलीपक्षीय बिम्बको प्रयोग भएको प्रस्तुत कविता बिम्बप्रयोगका कारण शक्तिशाली अभिव्यक्
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
36

Srivastava, Kinshuk, and Rashmi p. Dyondi. "THE REFLECTION OF SOCIETY REFLECTED IN FOLK MUSIC." International Journal of Research -GRANTHAALAYAH 3, no. 1SE (2015): 1–2. http://dx.doi.org/10.29121/granthaalayah.v3.i1se.2015.3470.

Full text
Abstract:
Culture is found in human society. This culture is transferred from one generation to another. That is why the culture of every society survives. The culture of each society is rooted in language, custom, knowledge, traditions, religion, law, music, folk art, folk music, folk tales, literature etc. Human interactions in society affect each other and it is on the basis of these actions that a cultural society is formed. Therefore, the mirror of the society lies in the folk culture itself. "Music is the most popular in the tradition of culture." Folk music is a huge variety of culture. The langu
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
37

उपाध्याय, नितेश. "खुदी मिटी कि खुदा बने (सूफ़ी-सम्प्रदाय में प्रेम)". Humanities and Development 16, № 1-2 (2021): 121–24. http://dx.doi.org/10.61410/had.v16i1-2.23.

Full text
Abstract:
सूफ़ी सम्प्रदाय के समूचे काव्य-चिंतन के केन्द्र में प्रेम का स्थान सर्वोपरि है। सूफ़ी सम्प्रदाय में पुरुष को आत्मा एवं स्त्री को परमात्मा माना गया है। सूफ़ी साधना में आत्मा (पुरुष)-परमात्मा (स्त्री) के प्रेम की अभिव्यक्ति आशिक और माशूक के रूप में की गयी है। विरह-मिलन की अनुभूतियाँ, प्रेम की तड़पन एवं छटपटाहट का मनोरम वर्णन सूफ़ी साधना में चहुँओर विद्यमान है। सूफ़ी साधना में प्रेम एक ऐसी संजीवनी है जहाँ जीवन की सब विरोधी शक्तियाँ स्वयं को मिटाकर एक हो जाती है। केवल प्रेम ही ऐसा क्षेत्र है जहाँ एकत्व और द्वित्व विरोध भाव में नहीं रहते। यही सूफ़ी संप्रदाय में प्रेम का मूल उत्स है।
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
38

Sharma, Sapna, and Sonika. "VARIOUS FORMS OF SRI KRISHNA IN THE TRADITIONAL PATTACHITRA STYLE OF ODISHA." ShodhKosh: Journal of Visual and Performing Arts 2, no. 2 (2021): 60–66. http://dx.doi.org/10.29121/shodhkosh.v2.i2.2021.35.

Full text
Abstract:
English - In the historical context of Indian painting, if we see, then the ancient Ajanta and Bagh painting of India were influenced by Buddhism. It also reflects the activities of Indian social life of that time. Ssimilarly, Mughal and Rajput miniature paintings have presented the true from of the society of that time through their painting. Similarly, the paintings of pattachitra style changed their form by mixing these styles. In Odisha, shri Janannath is worshiped in the form of shri Krishna. This famous style arose due to the establishment of Jagannath’s form in Puri during the time of a
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
39

Pandya, Manoj Kumar. "Post-independence system discrepancy and Bhishma tolerance of creation." RESEARCH HUB International Multidisciplinary Research Journal 9, no. 8 (2022): 14–17. http://dx.doi.org/10.53573/rhimrj.2022.v09i08.003.

Full text
Abstract:
The entire creation of Bhishma Sahni is an attempt to accept, a understand the presence of darkness and then realize the desire to come out of expections. Partisanship is also the act of shedding light on the life immersed in the deep darkness of his characters. The function of creation is the observance of duty. Sacrifice, and sacrifice have been considered as the test of love. Various dimensions of time, society and culture are found in Sahni's novels. His deep vision has gone on the subject of family relations, all classes, inter-caste marriage, love, and illegal children in society. Sahni'
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
40

त्रिष्टुप, चंसौलिया. "शमशेर बहादुर सिंह के रचना संसार में युगबोध और शिल्प का समन्वय". International Educational Applied Research Journal 09, № 05 (2025): 27–34. https://doi.org/10.5281/zenodo.15384210.

Full text
Abstract:
युगबोध और शिल्प का गहरा अंतः संबंध हुआ करता है। इस बात से हम सभी परिचित हैं, कि युगबोध ही साहित्य और कलाओं विशेषकर कविता का उत्स होती है। साहित्य और युगबोध एक-दूसरे को प्रभावित करते हैं, इसलिए युगबोध साहित्य का परिणाम भी होता है। कोई भी साहित्यिक रचना समाज में ही पल्लवित एवं पुष्पित होती है। समाज, संस्कृति और परिवेश से प्राप्त कच्चे माल की भाँति प्राप्त संपदा को एक सर्जक रचनाकार अपनी रचनात्मक प्रतिभा से आकृ ति प्रदान कर साहित्य के कोष की वृद्धि करने में अपना योगदान देता है। किसी रचनाकार की सृजन शक्ति, मानो जीवन का बीजभाव होती है, जो सृजनात्मकता की प्रक्रिया के कारण फलित होती है। समकालीन कविता
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
41

अर्च, ना परमार. "पर्यावरण संरक्षण". International Journal of Research - GRANTHAALAYAH 3, № 9 (Special Edition) (2017): 1–2. https://doi.org/10.5281/zenodo.883529.

Full text
Abstract:
मानव शरीर प ंच तत्वों- प ्रथ्वी, जल, वाय ु, अग्नि आ ैर आकाश स े ही बना ह ै। य े सभी तत्व पर्या वरण के धोतक है। प ्रकृति मे मानव को अन ेक महत्वप ूर्ण प्राकृतिक सम्पदायें भी ह ै। जिसका उपयोग मन ुष्य अपन े द ैनिक जीवन में करता आया है ज ैसे- नदियाँ, पहाड ़, मैदान, सम ुद ्र, प ेड ़-पौधे, वनस्पति इत्यादि। प्रथ्वी पर प्राकृतिक संसाथनों का दोहन करन े से प्राकृतिक संसाथनो के भण्डार तीव्र गति से घटत े जा रह े है, जिससे पर्यावरण में असन्त ुलन बढ ़ रहा है। उसके परिणाम स्वरूप जल की कमी, आ ेजा ेन परत में छेद का पाया जाना, वना ें की अत्यधिक कर्टाइ से वना ें की कमी आना, सम ुद ्रों का जल स्तर बढना, ग्लेशियरों
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
42

डा, ॅ. ईश्वर चन्द गुप्ता. "''रंगा ें की अभिव्यक्ति वाराणसी के भित्ति चित्रा ें म ें''". International Journal of Research - GRANTHAALAYAH Composition of Colours, December,2014 (2017): 1–3. https://doi.org/10.5281/zenodo.889221.

Full text
Abstract:
रंग चित्र की आत्मा ह ै, रंगा ें क े प ्रति मनुष्य आसक्ति आदिम समय से ही रहा ह ै। भारतीय सभ्यता एव ं संस्कृति में रंगा ें का प ्रचलन बहुत पुराना ह ै रंग हमारे जीवन के साथी, ये हमारे सुखों को इंगित करते ह ैं। सामाजिक उत्सवा ंे-पर्वों पर इनकी छठा चारों ओर बिखरी होती ह ै। शुभ कार्य हो या अतिथि आगमन पर प ्रवेश द्वार पर रंगा ेली बर्नाइ जाती है रंग हमारे जीवन में ख ुशी एवं ऊर्जा भर देते ह ै ं भारतीय आध्यात्म भी विभिन्न रंगा ें से सराबा ेर ह ै। सृष्टि में अनेक रंग मौज ूद ह ै ं भारतीय रंग मना ेविज्ञान का आधार प ्रकृति है प ्रकृति में अनेक रंगा ें को आकाश में देखते ह ै ं जिनमें से कुछ विरा ेधी प ्रकृति
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
43

प्रा., डॉ. नरेंद्र बाळासाहेब देशमुख. "हैद्राबाद स्वातंत्र्य संग्रामातील शैक्षणिक संस्थांचे योगदान". उदयगिरी - बहुभाषिक इतिहास संशोधन पत्रिका (Udayagiri Bahubhashik Itihas Sanshodhan Patrika - A Bimonthly, Refereed, & Peer Reviewed Journal of History) 01, № 04 (2023): 69–74. https://doi.org/10.5281/zenodo.8338354.

Full text
Abstract:
<strong>हैद्राबाद स्वातंत्र्य संग्रामातील शैक्षणिक संस्थांचे योगदान</strong> प्रा. डॉ. नरेंद्र बाळासाहेब देशमुख विभाग प्रमुख, इतिहास विभाग, कै. व्यंकटराव देशमुख महाविद्यालय, बाभळगाव ता. जि. लातूर ४१३५३१ महाराष्ट्र, भारत <em>Corresponding author E-mail</em>: deshnb@gmail.com Received: 12 September, 2023 | Accepted: 13 September, 2023 | Published: 15 September, 2023 <strong>महत्वाचे शब्द: </strong>हैद्राबाद स्वातंत्र्य संग्राम, शैक्षणिक संस्था, हैदराबाद संस्थान, इस्लाम धर्म, निजाम राजवट, आर्य समाज हैदराबादच्या निजाम सरकारचे उत्पन्न वार्षिक २६ कोटी रुपये होते त्याबरोबरच संस्थानाचा शेकडा ४२ टक्के
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
44

डॉ., शिवाजी सोमला पवार. "हैदराबाद मुक्तीसंग्रामात मराठवाडयाचे योगदान". उदयगिरी - बहुभाषिक इतिहास संशोधन पत्रिका (Udayagiri Bahubhashik Itihas Sanshodhan Patrika - A Bimonthly, Refereed, & Peer Reviewed Journal of History) 01, № 04 (2023): 78–93. https://doi.org/10.5281/zenodo.8340559.

Full text
Abstract:
<strong>हैदराबाद मुक्तीसंग्रामात मराठवाडयाचे योगदान</strong> डॉ. शिवाजी सोमला पवार संशोधन मार्गदर्शक, इतिहास विभाग, दिगंबरराव बिंदू महाविद्यालय भोकर ता. भोकर जि. नांदेड ४३१८०१ महाराष्ट्र, भारत <em>Corresponding author E-mail</em>: shivajipawar552@gmail.com Received: 13 September, 2023 | Accepted: 15 September, 2023 | Published: 16 September, 2023 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- <strong>महत्वाचे शब्द: </strong>हैदराबाद मुक्तीसंग्राम, मराठवाडा, ब्रिटिश राजवट, निजाम, हैदराबाद संस्थान, महा
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
45

ढकाल Dhakal, निर्मला Nirmala. "अस्तित्वको दाबीमा सबातको बैला उत्सव कवितामा लयविधान". TUTA Journal, 31 грудня 2022, 15–30. https://doi.org/10.3126/tutaj.v10i1.74317.

Full text
Abstract:
प्रस्तुत लेख अस्तित्वको दाबीमा साबातको बैला उत्सब कवितामा लयविधानको विश्लेषण र निरूपणमा केन्द्रित छ । गुणात्मक अनुसन्धान पद्धति र पाठविश्लेषणकेन्द्री ढाँचामा सम्पन्न भएको यस लेखको सैद्धान्तिक आधार लयविधान हो । लय कविता विधालाई साहित्यका अन्य विधाबाट अलग तुल्याउने विभेदक अभिलक्षण हो भने साहित्यको भाषापरक अध्ययन गर्ने सङ्कथन अध्ययनको एउटा क्षेत्र पनि हो । यस लेखको सैद्धान्तिक आधार भन्नु नै सङ्कथन अध्ययनसँग सम्बद्ध लयविधान हो । सङ्कथन अध्ययनले काव्यिक लयनिर्माणका लागि अनुच्छेद योजना र पङ्क्ति विन्यास, आवृत्ति–समानान्तरता, विचलन, लोप र लेख्यचिह्नको अहम भूमिकाका आधारमा काव्यिक लयको खोजी गर्ने अवधार
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
46

Naik, Vaishali Sanjay. "स्त्री मन की पुकार – धालो". ShodhKosh: Journal of Visual and Performing Arts 5, № 6 (2024). https://doi.org/10.29121/shodhkosh.v5.i6.2024.5777.

Full text
Abstract:
स्त्री को संस्कृति की जनक माना जाता है। हर क्षेत्र के लोकसाहित्य में स्त्री जीवन का दर्शन उसके विभिन्न लोकगीतों के माध्यम से लक्षित होते हैं। गोवा का क्षेत्र भी इससे अपवाद नहीं है। यहाँ के लोकनृत्यों में धालो, फुगडी गीतों में गोमंतकीय लोकसंस्कृति की झलक मिलती है। स्त्रीजीवन के सुख-दुःख का चित्रण इन लोकगीतों की खासियत है।'धालो' महिलाओं का एक नृत्य उत्सव है। यह एक धार्मिक अनुष्ठान होने के साथ-साथ एक उत्सव भी है। गोवा के प्राचीन लोककथा विद्वानों का मानना है कि धालो मनोरंजन का एक साधन ही नहीं बल्कि मातृदेवी के सम्मान का एक धार्मिक अनुष्ठान है, जो पृथ्वी के शुभ के उद्देश्य से किया जाने वाला एक अनुष
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
47

Pal, Saptami, та Ajay Jaitly. "मांगलिक अवसरों पर बनने वाली लोककला (चौक पूरना) उत्तर प्रदेश के सन्दर्भ में". ShodhKosh: Journal of Visual and Performing Arts 4, № 1 (2023). http://dx.doi.org/10.29121/shodhkosh.v4.i1.2023.242.

Full text
Abstract:
मांगलिक अवसरों पर लोककला (चौकपूरना) का निर्माण विशेष रूप से किया जाता है इसके बनाने का उद्देश्य देवी-देवता का आवहन कर उन्हे आसन प्रदान करना होता है इसके साथ ही सुख-समृद्धि, सौन्दर्य व शुभता के लिए बनाया जाता है यहाँ अवसर विशेष, उत्सव, अनुष्ठान, संस्कार, पर्व से सम्बंधित व उससे जुड़े प्रतीकों का अंकन किया जाता है। अधिकांशतः मंगलिक अवसरों पर चौक बनाना अनिवार्य होता है मानव की भावनाओं से इस लोककला का सीधा सम्बन्ध रहा है इसलिए परम्परागत रूप से बनती चली आ रही है। चौक पूरनों में मांगलिक चौक, कल्याणकारी चौक, संस्कार चौक, व्रत-त्योहार चौक अनिवार्य रूप से बनाते है जिसे गेरू, सूखा आटा (गेहूं व चावल), हल्
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
48

Kanta та Uma Shankar. "सहायक आचार्य(तदर्थ),संस्कृत विभाग, स्कूल ऑफ़ ओपन लर्निंग, दिल्ली विश्वविद्यालय, दिल्ली". ShodhKosh: Journal of Visual and Performing Arts 4, № 1 (2023). https://doi.org/10.29121/shodhkosh.v4.i1.2023.5129.

Full text
Abstract:
उत्सवों की भूमि भारत में ‘नवसंवत्सर अभिनन्दन’ का विशेष महत्त्व है। चैत्र मास की शुक्ल प्रतिपदा को वर्ष प्रतिपदा अथवा युगादि के नाम से भी मनाया जाता है। वास्तव में सभी पर्व-उत्सव भारतीय सांस्कृतिक निधि के परिचायक हैं। ये वस्तुतः ऐतिहासिक घटनाओं की पुनःस्मृति के प्रतीक हैं, जिससे संस्कृतिगत परम्पराओं के प्रति चेतना का भाव तो जागृत होता ही है, साथ ही उत्सवों के प्रति आस्था, विश्वास एवं सम्मान की भावना और अधिक पुष्ट होती है। हिन्दू नवसंवत्सर या नववर्ष के प्रारम्भ के विषय में भी वैदिक युग से स्वीकृत कालगणना के विविध सिद्धान्त एवं भारतीय इतिहास के पटल पर घटित अनेक घटनाओं का उल्लेख आता है। यथा—पितामह
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
49

शिंगणे, अमितकुमार गणेश. "शिवपूर्वकालीन महाराष्ट्र – एक अध्ययन". Gurukul International Multidisciplinary Research Journal, 31 липня 2024. http://dx.doi.org/10.69758/gimrj2407iiiiv12p0004.

Full text
Abstract:
सारांश – शिवपूर्वकाळात भारताच्या उत्तरेला मोगल तर दक्षिणेत (महाराष्ट्र) कुतुबुशाही, आदिलशाही, बरीदशाही, इमादशाही या शाह्यांनी आपली सत्ता स्थापन केलेली होती. पश्चिम किनारपट्टीवरील गोव्यात पोर्तुगिजांनी अगोदरच आपली सत्ता स्थापन केली होती. इंग्रच, डच, फ्रेंच यांनी व्यापारी कंपन्याच्या माध्यमातून वखारीच्या स्वरूपात प्रवेश केला होता. अहमदनगर आणि विजापूर हे निजामशाहा आणि आदिलशाहा या दोन सुलतानानी आपसात वाटून घेतले होते. त्यांनी मनाची उदारता न दाखवता प्रजेवर अन्याय, अत्याचार, जुलूम करीत होते. या दोघांचे एकमेकांशी हाडवैर असल्याने त्यांच्यात नेहमी लढाया होत आणि रयतेचे हाल होत त्यामुळे तेथील रयत सुखी नव
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
50

PATEL, VINITKUMAR RAMNIKLAL. "पूर्वी मालवा की शैव मूर्तिकला". 25 червня 2021. https://doi.org/10.5281/zenodo.5034367.

Full text
Abstract:
मालवा के ऐसे दो प्रमुख क्षेत्र रहे हैं। जहां पर कलरविद् एवं &nbsp;शिल्पकारों &nbsp;की छैनी-हथौडी प्राचीन काल से लेकर निरंतर चलती रही है, एक और &nbsp;मालवा का विदिशा- रायसेन क्षेत्र और दूसरी और पश्चिमी मालवा का मंदसौर नीमच क्षेत्र । वैसे तो समूह या मालवा अपने कला व संस्कृति की उत्सव भूमि के रूप में प्राचीन काल से लेकर आज तक संपन्न एवं प्रख्यात रहा है। भारत के कला जगत का ध्यान आकर्षित करते एवं बौद्ध -जैन , शैव साथ एवं वैष्णव कला एवं स्थापत्य को सांस्कृतिक आधारशिला को विश्वव्यापी संदर्भ में मुखरित करते तथा इस माध्यम से प्राचीन भारतीय राजनीति संस्कृति एवं सामाजिक जीवन को उद्दाभिमुख &nbsp;करते रहे
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
We offer discounts on all premium plans for authors whose works are included in thematic literature selections. Contact us to get a unique promo code!