Log in

Relevant bibliographies by topics / उपन्यासों / Journal articles

To see the other types of publications on this topic, follow the link: उपन्यासों.

Journal articles on the topic 'उपन्यासों'

Author: Grafiati

Published: 2 June 2025

Last updated: 31 July 2025

Create a spot-on reference in APA, MLA, Chicago, Harvard, and other styles

Select a source type:

Consult the top 50 journal articles for your research on the topic 'उपन्यासों.'

Next to every source in the list of references, there is an 'Add to bibliography' button. Press on it, and we will generate automatically the bibliographic reference to the chosen work in the citation style you need: APA, MLA, Harvard, Chicago, Vancouver, etc.

You can also download the full text of the academic publication as pdf and read online its abstract whenever available in the metadata.

Browse journal articles on a wide variety of disciplines and organise your bibliography correctly.

1

चा ैधरी, र. ेखा. "हिन्दी साहित्य म ें नारी पात्रा ें का मना ेविज्ञान". Mind and Society 8, № 01-02 (2019): 91–97. http://dx.doi.org/10.56011/mind-mri-81-2-201915.

Full text

Abstract:

नारी मनोविज्ञान के संबंध में नारी मनोभावों के विभिन्न पक्षें में अचेतन, काम, अहम, अंतद्व र्न्द, हीनता, श्रेष्ठता, आत्मपीड़न, परपीड़न, कुन्ठा की अभिव्यक्ति द ेखन े को मिलती है। मानव मन के विभिन्न स्तरों पर नारी मन की व्यथाओं, भावनाओं संवदनाओं के विभिन्न पक्ष इन उपन्यासों में उभर कर आत े है। इन उपन्यासां में पात्रों की गहन मानसिक प्रक्रिया को उपन्यासकारों न े स्पष्ट किया है साथ ही इन नारी मन और उनके व्यक्तित्व के मूल द्वन्दो को व्यक्त किया हैं इस अध्ययन में जो मनोवैज्ञानिक उपनन्यास चुने गये उनके मार्मिक जीवन की जटिलता के कारण युवा मनोविज्ञान, व्यक्तित्व मनोविज्ञान और असामान्य जीवन की अभिव्यक्तियां

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

2

Dr., Akhilesh Kumar Sharma Shastri. "Aanchalik upnyas aur upnyaskar rangey Raghav." Research Discourse VIII, no. VI (2018): 64–66. https://doi.org/10.5281/zenodo.15606691.

Full text

Abstract:

हिन्दी उपन्यास विधा के क्षेत्र में आआंचलिक शब्द का प्रयोग छठे दशक में होता है। यह शब्द भी इसी दशक की देन है। हिन्दी में आंचलिक उपन्यास का स्वतन्त्र विधा के रूप में विकास भले ही विलम्ब से हुआ, परन्तु उसके बीज प्रेमचन्द-युगीनउ उपन्यासों में मिलने प्रारम्भ हो जाते हैं। वैसे कुछ समालोचक भारतेन्दुकालीन उपन्यासों में भी आंचलिकता खोज निकालते हैं। प्रस्तुत शोधपत्र में आँचलिक उपन्यास के परिप्रेक्ष्य में डॉ. रांगेय राघव के लेखक व्यक्तित्व का मूल्यांकन अभीष्ट है।   - डॉ. अखिलेश कुमार शर्मा 'शास्त्री'  

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

3

घर्ती Gharti, दुर्गाबहादुर Durgabahadur. "लू उपन्यासमा विडम्बना {Irony in the Loo novel}". Prajna प्रज्ञा 125, № 1 (2024): 35–48. https://doi.org/10.3126/prajna.v125i1.75276.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेख नयनराज पाण्डेद्वारा लिखित लू उपन्यासमा प्रयुक्त विडम्बनाको अध्ययनमा केन्द्रित छ । यस उपन्यासमा पश्चिमी तराईको एउटा गाउँ पत्थरपुरवालाई कार्यपीठिका बनाइएको छ । समाजका व्यक्तिहरूले भोग्नुपरेका विभिन्न समस्याहरूको समग्रता नै यस उपन्यासको विषयसामग्री हो । विभिन्न पात्रहरूसँग सम्बन्धित घटना भएकाले उपन्यासको कथानक केही विशृङ्खलित जस्तो देखिए पनि तिनीहरूका साझा समस्या पनि छन् । प्राकृतिक प्रकोप, रोग, भोक, अज्ञान, अशिक्षा, अत्याचार, विदेशी हस्तक्षेप जस्ता कुरा सबैका साझा समस्या हुन् । पात्रका चारित्रिक विशेषता, तिनका व्यवहार र विचार विरोधाभासपूर्ण देखापर्दछन् । ती यावत् कुराहरूले उपन्यास व

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

4

आचार्य Acharya, गोविन्दप्रसाद Govindaprasad. "नानीकी आमा उपन्यासमा वैचारिकता {Ideology in 'Nani's Mother Novel'}". RR Interdisciplinary Journal 4, № 4 (2023): 16–27. http://dx.doi.org/10.3126/rrij.v4i4.62769.

Full text

Abstract:

रामप्रकाश पुरीकृत ‘नानीकी आमा’ (२०६३) मुख्यतः वैचारिक उपन्यास हो। परम्परित औपन्यासिक शैली भन्दा फरक प्रकारले निर्माण भएको हुँदा उपन्यास प्रयोगशील रहेको छ । उपन्यासमा दर्शन, विचार, राजनीति, सङ्घर्ष आदि विषयमा गम्भीर वहसका साथै गहन र उच्च प्रकारले विचारको प्रस्तुति गरिएको छ । उपन्यासमा सन्दर्भित गरिएका प्रेम, सम्बन्ध, आक्रोश, वेदना, खुसी, क्रान्ति, आशा, विश्वास, आस्था आदिको औचित्य पुष्टिका लागि सतहमा आएका विभिन्न पात्रको प्रभावकारी भूमिकाले उपन्यासलाई कलात्मक र वैचारिक दुबै रूपमा सफल बनाइदिएको छ । क्रान्तिको पक्षबाट वैचारिक पैरवी भएपनि क्रान्तिका नाममा भएका वैचारिक भ्रष्टीकरणलाई अस्वीकार गरिएको

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

5

Sharma, Ramchandra. "Social Reflections Portrayed in Nagarjuna's Novels: General Analysis." RESEARCH HUB International Multidisciplinary Research Journal 11, no. 1 (2024): 56–60. http://dx.doi.org/10.53573/rhimrj.2024.v11n1.010.

Full text

Abstract:

Nagarjuna is a socialist minded writer. He has given importance to realistic depictions in his novels. He has realistically depicted the folk life, environment, events and incidents of Mithila region. To depict reality in his novels, he has adopted descriptive style. The meaningful form of descriptive style language and realistic presentation of events, incidents and environment has proved to be meaningful. The setting of nine of Nagarjuna's eleven novels is completely rural. The sensibilities of his characters, their joys and sorrows, their lifestyle, their language etc. all have the fragranc

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

6

खत्री Khatri, प्रकाशचन्द्र Prakashchandra. "मनोविश्लेषणका आधारमा सुम्निमा उपन्यासको विवेचना {A Psychoanalytic Analysis of the Sumnima Novel}". Janajyoti Journal 2, № 1 (2024): 150–63. http://dx.doi.org/10.3126/jj.v2i1.68330.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेखमा सुम्निमा उपन्यासलाई सिग्मन्ड फ्रायडको मनोविश्लेषण सिद्धान्त अनुरूप विवेचना गरिएको छ । एड्लर, युङ, फ्रायडलगायतले अघि सारेको यौनमनोवैज्ञानिक दृष्टिकोण तथा मान्यता नै यस अध्ययनको सैद्धान्तिक आधार रहेको छ । उपन्यासकार विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको सुम्निमा उपन्यास मनोविश्लेषणात्मक विषयवस्तुमा आधारित चरित्र प्रधान उपन्यास हो । यसमा स्थूल शरीर र अमर आत्मालाई वर्णनात्मक शैलीमा पुराकथाको कल्पनाको पृष्ठभूमिमा विश्लेषण गरिएको छ । उपन्यासमा अचेतन मनको विश्लेषण तथा फ्रायडीय सिद्धान्तको यौनवादी मूल तङ्खवलाई अवलम्बन गरिएको छ । यस उपन्यासमा फ्रायडवादी कोइरालाले यही मूल तङ्खवलाई प्रतिपाद्य विषयवस्

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

7

तिमिल्सिना, हरि प्रसाद. "मोहोर उपन्यासमा सङ्घर्षको खोजी". Voice: A Biannual & Bilingual Journal 16, № 2 (2024): 149–58. https://doi.org/10.3126/voice.v16i2.72786.

Full text

Abstract:

आख्यानको केन्द्र उपन्यास हो । उपन्यासमा मालामा उनिएका फूलहरुझैं कथावस्तु एकपछि अर्को कुतूहलतापूर्वक आउँछन् । कुतूहलता बढ्दै गई मूल कथावस्तु चरम अवस्थामा पुगेर समापनतिर झर्दछ । नाटक, महाकाव्यमा जस्तै उपन्यासमा पनि कथावस्तुलाई पाँच अर्थप्रकृति र पाँच कार्यावस्थालाई पञ्चसन्धिले जोडेर कथामा पाठकलाई डुबाउँदै आख्यानात्मक रसास्वादनका साथ अन्त्यसम्म जीवनका विविध पक्षहरुको सन्देश प्रवाहित गरिन्छ । उपन्यास सिङ्गो जीवनका महत्त्वपूर्ण पक्षहरुलाई उल्लेख गर्ने विधा भएकाले साङ्गोपाङ्गो जीवनको अभिव्यक्ति आउनु पर्दछ । प्रस्तुत मोहोर उपन्यासमा पनि उपन्यासका नायक बाको ८४ वर्ष लामो जीवनका महत्त्वपूर्ण घटनाहरुलाई

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

8

kumar, Shashank. "चयनित उपन्यासों में सामासिक संस्कृति का अनुशीलन". बोहल शोध मंजूषा 19, № 6(1) (2024): 130–36. https://doi.org/10.5281/zenodo.14540796.

Full text

Abstract:

भूमंडलीकरण के दौर में लिखे गये उपन्यासों में भारतीय संस्कृति का चित्रण बखूबी मिलता है। इस आलेख के माध्यम से भारतीय संस्कृति की सामासिकता का विश्लेषण गाँवों पर आधारित लिखे गए उपन्यासों के माध्यम से करने का प्रयास होगा। दो या दो से अधिक संस्कृतियों के मिलन को सामासिक संस्कृति की संज्ञा दी जा सकती है। भारत अपनी सांस्कृतिक विविधता के लिए जाना जाता है। भूमंडलीय प्रक्रिया ने वैश्विक ग्राम की संकल्पना को साकार करते हुए विश्व की विविध संस्कृतियों का परिचय एक-दूसरे से कराया है। पर इसके क्रोड़ में व्याप्त असमानता ने सामासिक संस्कृति का क्षय किया है। भूमंडलीकरण ने उदारीकरण की संस्कृति को जन्म दिया, जिसके

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

9

Soti, Jagatmani. "पर्यावरणीय चिन्तनका दृष्टिले पागल–बस्ती उपन्यास". International Research Journal of Parroha Multiple Campus 3, № 1 (2024): 71–77. http://dx.doi.org/10.61916/prmn.2024.v03i01.008.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेख पर्यावरणीय चिन्तनका दृष्टिले पागल–बस्ती उपन्यासको सङ्क्षिप्त अध्ययन विश्लेषणमा केन्द्रित रहेको छ । ‘‘पागल–बस्ती’ उपन्यासका लेखक सरूभक्त श्रेष्ठ हुन् । यो उपन्यास स्वैरकाल्पनिक विषयवस्तुमा आधारित रहेको छ । नेपाली साहित्य समालोचनाको क्षेत्रमा प्रचलित विभिन्न मान्यताहरू मध्ये पर्यावरणीय साहित्य सिद्धान्त पनि एक हो । प्रकृतिकेन्द्री यस समालोचनालाई अन्तर्विषयक समालोचना प्रणाली पनि भनिन्छ । पागल–बस्ती उपन्यासलाई पर्यावरणीय साहित्य सिद्धान्तका आधारमा मूल्याङ्कन गर्दा यसभित्र प्रशस्त मात्रामा पर्यावरणीय पक्षहरू समेटिएका छन् । पागल–बस्ती भित्रको काल्पनिक संसार नै यस उपन्यासको मुख्य पर्यावर

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

10

Neupane, Bishnu. "रणहार उपन्यासमा ऐतिहासिकता". Interdisciplinary Journal of Management and Social Sciences 2, № 1 (2021): 224–34. http://dx.doi.org/10.3126/ijmss.v2i1.36761.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेखमा ‘रणहार’ उपन्यासमा ऐतिहासिकतासम्बन्धी विमर्श गरिएको छ । ऐतिहासिक उपन्यासलेखन सत्ताइतिहासको वर्णन गर्दै वि.सं. १८९० तिर ‘त्रिरत्नसौन्दर्यगाथा’ हुँदै टुकराज पद्मराज मिश्रका ‘रजबन्धकी’ (१९९६) र ‘रामकृष्ण कुँवर राणा’ (१९९९) बाट आरम्भ भएको हो । त्यसपछि डायमनशमशेर राणाका वसन्ती (२००६), सेतो बाघ (२०३०) हुँदै विकसित भएको नेपाली ऐतिहासिक उपन्यास लेखन परम्परा वि.सं. २०७५ सालमा प्रकाशित ‘रणहार’ उपन्याससम्म आइपुग्दा निकै समृद्ध र परिपक्क हुनपुगेको छ । ‘रणहार’ उपन्यास ऐतिहासिक उपन्यास श्रृङ्खलाको एक महत्वपूर्ण कृति बन्न पुगेको छ । यस उपन्यासमा प्रस्तुत कथानक, कथावस्तुमा संलग्न रहेका सहभागीहरू

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

11

सोती Soti, जगतमणि Jagatmani. "तरूनी खेती उपन्यासमा प्रयुक्त पर्यावरणीय चिन्तन". Rabi Sangyan 1 (31 грудня 2024): 83–90. https://doi.org/10.3126/rs.v1i1.74804.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेख पर्यावरणीय चिन्तनको आलोकमा तरूनी खेती उपन्यासको अध्ययन विश्लेषण गर्ने कार्यमा केन्द्रित रहेको छ । तरूनी खेती उपन्यासका लेखक प्रयोगवादी उपन्यासकार सरूभक्त श्रेष्ठ हुन् । यस उपन्यासमा पुरूषप्रधान समाजमा महिलाहरूले भोग्न परेका समस्या र त्यसबाट उत्पन्न असहज सामाजिक परिस्थितिको यथार्थ चित्रण गरिएको छ । साहित्यको विश्लेषण गर्ने विभिन्न सिद्धान्तहरू मध्ये पर्यावरणीय समालोचना पनि एक हो । यसलाई प्रकृतिकेन्द्री समालोचना तथा अन्तर्विषयक समालोचना पद्धति पनि भनिन्छ । उत्तरआधुनिक युगमा विकसित यस समालोचना प्रणालीले पारिस्थितिक पद्धतिमा जोड दिन्छ । तरूनी खेती उपन्यासमा नारीलाई उपभोग्य वस्तुका रूप

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

12

विश्वनाथ, डॉ. अमलपुरे सूर्यकांत. "हिंदी उपन्यासों पर फ्रायड के मनोविश्लेषण सिद्धांत का प्रभाव". Journal of Research & Development 16, № 8 (2024): 124–29. https://doi.org/10.5281/zenodo.12738907.

Full text

Abstract:

<strong>सारांश :-</strong> साहित्य यह बहुत व्यापक शब्द है जिसे परिभाषा में बांधना असंभव है।  साहित्य की अन्य सभी विधाओं की अपेक्षा उपन्यास विधा में जीवन की अभिव्यक्ति और प्रभाव अधिक दिखाई देता है।  उपन्यास जटिल मानव सभ्यता के युग की देंन है।  हमारी उत्तरोत्तर प्रगति के साथ हमारे जीवन के सूत्र भी बराबर उलझते चले गए है और चले जा रहे है।  रविंद्रनाथ ठाकुर साहित्य को मनुष्य के सामीप्य का प्रयोजन मानते है।  अर्नाड के अनुसार साहित्य जीवन की व्याख्या है।  प्रसिद्द विचारवंत हकसन ने साहित्य में युगीन संवेदना को महत्त्व दिया है।  वस्तुतः उपन्यास का लेखक और पाठक दोनों उ

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

13

Soti, J. "तरूनी खेती उपन्यासमा प्रयुक्त पर्यावरणीय चिन्तन". Rabi Sangyan (रवि संज्ञान) 1, № 1 (2024): 83–90. https://doi.org/10.5281/zenodo.14228423.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेख पर्यावरणीय चिन्तनको आलोकमा तरूनी खेती उपन्यासको अध्ययन विश्लेषण गर्ने कार्यमा केन्द्रित रहेको छ । तरूनी खेती उपन्यासका लेखक प्रयोगवादी उपन्यासकार सरूभक्त श्रेष्ठ हुन् । यस उपन्यासमा पुरूषप्रधान समाजमा महिलाहरूले भोग्न परेका समस्या र त्यसबाट उत्पन्न असहज सामाजिक परिस्थितिको यथार्थ चित्रण गरिएको छ । साहित्यको विश्लेषण गर्ने विभिन्न सिद्धान्तहरू मध्ये पर्यावरणीय समालोचना पनि एक हो । यसलाई प्रकृतिकेन्द्री समालोचना तथा अन्तर्विषयक समालोचना पद्धति पनि भनिन्छ । उत्तरआधुनिक युगमा विकसित यस समालोचना प्रणालीले पारिस्थितिक पद्धतिमा जोड दिन्छ । तरूनी खेती उपन्यासमा नारीलाई उपभोग्य वस्तुका रूप

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

14

भण्डारी Bhandari, कमलादेवी Kamala Devi. "प्रेतकल्प उपन्यासमा प्रयुक्त उखानको विश्लेषण {An Analysis of Proverbs Used in The Novel 'Pretakalpa'}". Kanakai Journal 3, № 1 (2023): 101–11. http://dx.doi.org/10.3126/kj.v3i1.65912.

Full text

Abstract:

यस लेखमा नारायण ढकालको 'प्रेतकल्प' उपन्यासमा प्रयुक्त उखानहरूको अध्ययन र विश्लेषण गरिएको छ । उक्त उपन्यासमा के कस्ता र कति उखान छन्, भन्ने विषयलाई यस लेखमा अध्ययन गरी व्याख्या गरिएको छ । यस अध्ययनमा उक्त उखानका माध्यमद्वारा समाजमा चेतना जगाउने र नेपाली भाषाको मौलिकता झल्काउने कार्य भएको छ कि छैन भन्ने कुराको खोजी गरिएको छ । शोधार्थीहरूद्वारा उखानका सम्बन्धमा विश्वविद्यालयीय सोपाधिक अनुसन्धानहरू गरिएका छन् । साहित्यिक पत्रपत्रिका र पुस्तकमार्पmत उखान तथा 'प्रेतकल्प' उपन्यासका बारेमा पनि अध्ययन विश्लेषण भएका छन् । यस लेखमा भने 'प्रेतकल्प' उपन्यासमा प्रयुक्त उखानको मात्र अध्ययन गरिएको छ । यो गुणा

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

15

ढकाल Dhakal, रजनी काफ्ले Rajani Kafle. "शिरीषको फूल उपन्यासमा युद्धअभिघात {War Trauma in Shirishko Phool Novel}". Kaladarpan कलादर्पण 3, № 1 (2023): 15–24. http://dx.doi.org/10.3126/kaladarpan.v3i1.55186.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेख पारिजातको शिरीषको फूल उपन्यासको युद्धअभिघातीय विश्वलेषणमा केन्द्रित छ । युद्धअभिघातको सैद्धान्तिक मान्यताका आधारमा उपन्यासमा रहको युद्धको प्रतिनिधित्व र पात्रमा देखिएको युद्धअभिघातको अवस्था र प्रभावको विश्वलेषण आधारबाट उपन्यासको अध्ययन गरिएको छ । दोस्रो विश्ववयुद्धमा नेपालीहरू ब्रिटिस गोर्खा सैनिकका रूपमा सहभागी भएका र तिनीहरू अर्काको भूमिमा युद्ध लड्न पर्दा चोटग्रस्त भएको अभिघातीत मनस्थितिका साथै युद्धले निर्माण गर्दै गएको तिनको आक्रामक र हिंस्रक चरित्रबाट उनीहरूमा देखिएको अभिघातीत अवस्थालाई यस उपन्यासले चित्रण गरेको छ । युद्धका कारण चोटग्रस्त भएको मन र शरीरको अनेक अभिघातलाई चिना

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

16

Soti, J. "पर्यावरणीय चिन्तनका दृष्टिले पागल–बस्ती उपन्यास". International Research Journal of Parroha Multiple Campus (IRJPMC) 3, № 1 (2024): 71–77. https://doi.org/10.5281/zenodo.13994531.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेख पर्यावरणीय चिन्तनका दृष्टिले पागल–बस्ती उपन्यासको सङ्क्षिप्त अध्ययन विश्लेषणमा केन्द्रित रहेको छ । ‘‘पागल–बस्ती’ उपन्यासका लेखक सरूभक्त श्रेष्ठ हुन् । यो उपन्यास स्वैरकाल्पनिक विषयवस्तुमा आधारित रहेको छ । नेपाली साहित्य समालोचनाको क्षेत्रमा प्रचलित विभिन्न मान्यताहरू मध्ये पर्यावरणीय साहित्य सिद्धान्त पनि एक हो । प्रकृतिकेन्द्री यस समालोचनालाई अन्तर्विषयक समालोचना प्रणाली पनि भनिन्छ । पागल–बस्ती उपन्यासलाई पर्यावरणीय साहित्य सिद्धान्तका आधारमा मूल्याङ्कन गर्दा यसभित्र प्रशस्त मात्रामा पर्यावरणीय पक्षहरू समेटिएका छन्&ensp;। पागल–बस्ती भित्र

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

17

न्यौपाने Nyaupane, दीपकप्रसाद Dipakprasad. "चुली उपन्यासको सारवस्तु {The Essence of Chuli Novel}". Pragyan 6, № 1 (2023): 43–55. http://dx.doi.org/10.3126/pragyan.v6i1.54695.

Full text

Abstract:

‘चुली’ उपन्यासको सारवस्तु शीर्षकको प्रस्तुत लेखमा उपन्यासकार सरुभक्तको ‘चुली’ उपन्यासमा प्रस्तुत सारवस्तुको विश्लेषण गरिएको छ । ‘चुली’ सरुभक्तको पर्यावरणीय चेतनाका साथै मानवीय जीवनचेतनालाई प्रस्तुत गरी तयार पारिएको उपन्यास हो । विचारको प्राधान्यका कारण यो वैचारिक चिन्तनको प्रस्तुतिलाई केन्द्रमा राखेर लेखिएको उपन्यासका रूपमा देखा परेको छ । सीमित चरित्रलाई प्रयोग गरी लेखिएको यो उपन्यास मानवीय अस्तित्ववादी चेतनाको प्रयोगका दृष्टिले निकै सशक्त रहेको छ । सङ्क्षिप्त कलेवरमा सगरमाथा आरोहण सम्बन्धी विषयवस्तुलाई तृतीय पुरुषात्मक दृष्टिबिन्दुमा प्रस्तुत गरिएको यस उपन्यासले मान्छेले सोद्देश्यपूर्ण एवम् स

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

18

Sharma, Akhilesh Kumar. "yashpal krit divya mein chitrit naari samvedna." Aksharwarta 15, no. 4 (2019): 44–46. https://doi.org/10.5281/zenodo.15607675.

Full text

Abstract:

यशपाल कृत 'दिव्या' उनके श्रेष्ठ उपन्यासों में से एक है। उपन्यास युगों-युगों से वंचित, पीड़ित नारी की करुण कथा कहता आया है, जो अपने संघर्षों के बलबूते अपने लिए स्वस्थ मार्ग एवं सामाजिक प्रतिष्ठा स्वयं गढ़ती है। यह एक ऐतिहासिक किन्तु काल्पनिक उपन्यास है। उपन्यासकार ने इसे मार्क्सवादी दृष्टिकोण से लिखा है। विवेच्य उपन्यास की नायिका 'दिव्या' अनेकानेक संघर्ष झेलती है और अपने लिए खुद राह बनाती है। यशपाल के इस उपन्यास को जो आदर प्राप्त हुआ, शायद ही किसी अन्य को मिला हो। प्रस्तुत शोधालेख 'दिव्या' उपन्यास की नारी संवेदना को विवेचित करता है। - डॉ. अखिलेश कुमार शर्मा 'शास्त्री'

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

19

पौडेल Poudel, सुरज Suraj. "कखरा उपन्यासमा बालमनोविज्ञान". Prithvi wangmaya 14 (12 вересня 2024): 119–30. http://dx.doi.org/10.3126/pw.v14i01.69763.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेख हरिहर तिमिल्सिनाको कखरा (२०७८) उपन्यासलाई बालमनोविज्ञानका कोणबाट गरिने विश्लेषणमा केन्द्रित रहेको छ । कखरा उपन्यासमा बालमनोविज्ञानलाई कसरी प्रयोग गरिएको छ भन्ने प्राज्ञिक जिज्ञासाको समाधान गर्ने उद्देश्य यस अध्ययनमा राखिएको छ । लेख तयार पार्ने सन्दर्भमा पुस्तकालय कार्यको उपयोग गरी प्राथमिक स्रोतको सामग्रीमा कखरा उपन्यास र द्वितीयक स्रोतका सामग्रीमा बालमनोविज्ञानसम्बन्धी सैद्धान्तिक अवधारणा र उपन्याससग सम्बन्धित पूर्वअध्ययन रहेका छन । गुणात्मक विधि र पाठविश्लेषण ढाँचालाई अवलम्बन गरिएको यस अध्ययनमा प्रस्तुत उपन्यासलाई संवेग र संवेगात्मक अभिव्यक्ति, सामाजिक समूह र व्यवहार एवम भाषिक प

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

20

Magan, Parmar. "हिन्दी उपन्यास में पद्यः प्रयोग और सार्थकता". RESEARCH REVIEW International Journal of Multidisciplinary 03, № 09 (2018): 19–21. https://doi.org/10.5281/zenodo.1409056.

Full text

Abstract:

उपन्यास एक गद्य-विधा है। कहानी, नाटक, आत्मकथा आदि भी गद्य-विधाएँ हैं। गद्य की इन सभी विधाओं का अपना अनोखा रुप हैं, अलग-अलग लाक्षणिकताएँ हैं। यही लाक्षणिकताएँ और स्वरुप गद्य की इन विधाओं को एक-दूसरे से भिन्न करती हैं। कभी कभी इन विधाओं का एक-दूसरे में थोड़ा-बहुत मेलजोल भी हो जाता हैं। ज्यादातर ऐसा उपन्यासों के बारे में होता हैं। इसीलिए उपन्यास को एक ‘बहुआयामी विधा’ माना जाता है।

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

21

Pokharel, Man Maya. "नयाँ मुगलान उपन्यासको समाजशास्त्र". Samaj Anweshan समाज अन्वेषण 3, № 1 (2025): 124–33. https://doi.org/10.3126/anweshan.v3i1.81971.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेखमा हिपोलाइट एडल्फ तेनको प्रजाति, क्षण र परिवेशका आधारमा गोविन्दराज भट्टराईद्वारा लिखित नयाँ मुगलान उपन्यासको समाजशास्त्रीय अध्ययन गरिएको छ । व्याख्यात्मक र विश्लेषणात्मक विधिको प्रयोग गरिएको यो लेखमा उपन्यासमा प्रयुक्त प्रजाति, क्षण र परिवेशसँग सम्बद्ध सन्दर्भको खोजी गरेर तिनीहरूका आधारमा उपन्यासको समाजशास्त्रीय विश्लेषण गरिएकाले प्रस्तुत अध्ययन गुणात्मक प्रकृतिको रहेको छ । प्रस्तुत उपन्यासका मुख्य र सहायक पात्रहरूका वंशपरम्परा, तिनका संस्कारगत विशेषता, सांस्कृतिक गतिविधि आदिका आधारमा तिनीहरू विश्वमानव समुदायका आर्य जातिका नेपाली प्रजाति हुन् । नयाँ मुग्लान उपन्यासमा बीसौँ शताब्दीक

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

22

Dr. Bimal Malik. "हिंदी उपन्यासों में स्त्री की बदलती भूमिका: एक तुलनात्मक अध्ययन". Shodh Sagar Journal of Language, Arts, Culture and Film 2, № 1 (2025): 25–28. https://doi.org/10.36676/jlacf.v2.i1.34.

Full text

Abstract:

हिंदी उपन्यासों में स्त्री पात्रों की भूमिका समय के साथ उल्लेखनीय रूप से परिवर्तित हुई है। प्रारंभिक उपन्यासों में जहाँ स्त्री की छवि एक संस्कारित, त्यागमयी और पारिवारिक दायित्वों तक सीमित नायिका के रूप में प्रस्तुत होती थी, वहीं आधुनिक उपन्यासों में वह एक स्वतंत्र विचारों वाली, आत्मनिर्भर, संघर्षशील और सामाजिक परिवर्तन की वाहक के रूप में उभरती है। इस तुलनात्मक अध्ययन में प्रेमचंद, जयशंकर प्रसाद, शिवानी, मन्नू भंडारी, महादेवी वर्मा, मृदुला गर्ग, ममता कालिया, और मंजुला पद्मनाभन जैसी लेखिकाओं और लेखकों के उपन्यासों को केंद्र में रखकर यह विश्लेषण किया गया है कि स्त्री पात्रों की भूमिकाएं सामाजिक,

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

23

Varsha, Rani Varsha Rani. "समकालीन कथा साहित्य में महिला उपन्यासकारों के सामाजिक चिंतन का केन्द्रीय विषय एक तुलनात्मक अध्ययन". Shrinkhla Ek Shodhparak Vaicharik Patrika 3, № 2 (2015): 60–62. https://doi.org/10.5281/zenodo.15149688.

Full text

Abstract:

1975 से निरंतर कथा साहित्य में रचनारत समकालीन हिन्दी महिला लेखिकाओं का सामाजिक चिंतन उनके उपन्यासों में एक व्यापक फलक पर अभिव्यक्त हुआ है। समकालीन समाज में बदलते मानवीय मूल्यों और सामाजिक परिस्थितियों से लेकर धार्मिक, आर्थिक, राजनीतिक आदि सभी क्षेत्रों की विसंगतियों को इन लेखिकाओं ने अपने चिंतन का विषय बनाया है। उपन्यास के क्षेत्र में महिला उपन्यासकारों का पदार्पण स्वतंत्रयोत्तर युग में हुआ। सातवें दशक में महिलाओं की एक सशक्त पीढ़ी उपन्यास लेखन के क्षेत्र में सामने आई, जिसने अत्यल्प समय में स्वयं को अपनी रचना क्षमता से प्रमाणित और प्रतिस्थित किया। 

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

24

न्यौपाने Neupane, श्रीधर Shreedhar. "शिरीषको फूल र डापी उपन्यासमा अस्तित्ववादी निस्सारता". Tribhuvan University Journal 38, № 01 (2023): 200–211. http://dx.doi.org/10.3126/tuj.v38i01.56218.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेख पारिजातद्वारा लिखित शिरीषको फूल र ध्रुवचन्द्र गौतमद्वारा लिखित डापी उपन्यासको अस्तित्ववादी जीवनदृष्टिको मूलभूत मान्यता निस्सारताका कोणबाट गरिने तुलनात्मक अध्ययनमा केन्द्रित रहेको छ । शिरीषको फूल र डापी उपन्यासमा अस्तित्ववादी निस्सारताको अभिव्यक्ति किन गरिएको हो भन्ने शोध्यप्रश्नको समाधानका लागि यी दुई उपन्यासको तुलनात्मक अध्ययन गरिने उद्देश्य यस अध्ययनमा राखिएको छ । स्वतन्त्र निर्णय गर्दै अस्तित्वका लागि प्रयत्नशील मानिसले भोग्नु परेका अनपेक्षित परिणाम, अभावजस्ता समस्याका कारण उसमा जीवनप्रति निरर्थकताको अनुभूति हुन्छ भन्ने मान्यता अस्तित्ववादी निस्सारताको रहेको छ । विवेच्य यी दुई

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

25

गवळी, डॉ. शैलजा धोंडीराम. "इंदिरा गोस्वामी के उपन्यासों में नारी की स्थिति". International Journal of Advance and Applied Research 11, № 6 (2024): 454–55. https://doi.org/10.5281/zenodo.14228375.

Full text

Abstract:

भिन्न जात-पात,धर्म-संप्रदाय से घिरे भारत जैसे देश में उच्च वर्ण की किसी नारी द्वारा भोगे हुए लिंग वैषम्य किसी निम्नवर्गीय नारी द्वारा भोगे लिंग वैषम्य वाली अवस्था से और अधिक कठोर और पीड़ादायक है। निम्नवर्गीय नारी की विभिन्न प्रकार के उपलब्धियों का स्वरूप उद्घाटन करते हुए अपनी प्रतिवादी कण्ठ को साहित्य का रूप देने वाले अनेकों साहित्यकारों में इंदिरा गोस्वामी भी प्रमुख है। उनके उपन्यासों में विधवा नारी के दुख- दैन्य पूर्ण जीवन गाथा का अत्यंत हृदय विदारक पूर्ण भाव प्रतिफलित हुए है। उन्होंने इन कथाओं को वर्णित करने के लिए अपनी अलग ही एक दुःसाहसिक वर्णन शैली का प्रयोग किया है।    &nb

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

26

Adhikari, Laxmi Sharan. "हंस उपन्यासमा पर्यावरणीय चेतना". Kanya Journal 5, № 1 (2024): 133–45. http://dx.doi.org/10.3126/kanyaj.v5i1.71090.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत हंस उपन्यासमा पर्यावरणीय चेतना शीर्षकको यस आलेखमा पर्यावरणीय समालोचनाका कोणबाट हंस उपन्यासको विश्लेषण गरिएको छ । पर्यावरणीय समालोचना समकालीन समालोचना हो र पर्यावरणीय समालोचनाका दृष्टिले हंस उपन्यास प्रभावशाली कृति देखिएकाले यस्तो शीर्षक चयन गरिएको हो । विवेच्य उपन्यासमा प्राकृतिक वातावरण विनाश भएकामा चिन्ता प्रकट गरिएको छ भन्ने कुरा पूर्वकार्यबाट जानकारी भए पनि मानव मान्छेले कुन क्षेत्रमा बढी विनाश गरेको छ, मान्छे र पशुपक्षीका स्वभावमा के कस्ता भिन्नता छन् अनि उपन्यासकारले मानवकेन्द्रित विश्वदृष्टि विस्थापित गर्न के कस्ता विचारहरू व्यक्त गरेका छन् भन्ने विषयमा अध्ययनको रिक्तता रहेकाले

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

27

शेख, अब्दुल बारी अब्दुल करीम, та डॉ. दस्तगीर एस. देशमुख. "मेहरुन्निसा परवेज के उपन्यास साहित्य में अभिव्यक्त नारी एवं सामाजिक समस्याएँ". International Journal of Advance and Applied Research 5, № 35 (2024): 1–3. https://doi.org/10.5281/zenodo.13855501.

Full text

Abstract:

 सारंश:     साहित्य में अभिव्यक्ति का सबसे सशक्त माध्यम उपन्यास को माना जाता है I इस साहित्यिक विधा में मनुष्य जीवन को विभिन्न कोणों से देखा और जाँचा जाता है I मन्नू भंडारी के अनुसार- “उपन्यास समस्त साहित्य का आधुनिक युग है I वह अनादिकाल से चली आनेवाली साहित्यधारा का आज है I आधुनिक काल है I आज उपन्यास निर्विवाद रुप से सर्वाधिक लोकप्रिय साहित्यिक विधा है I”१  उपन्यास का सम्बन्ध यथार्थ से होता है तथा तथ्य से नहीं I उपन्यास के सामाजिक, सांस्कृतिक, राजनीतिक,तिलिस्मी, जासूसी, आंचलिक, यथार्थवादी, ऐतिसाहिक आदि अनेक प्रकार है I आज का युग संघर्ष युग है I हर किसी को

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

28

VINOD, KUMAR. "IKKEESAWIN SADI KE PRTHAM DASHAK KE HINDI UPANYAS : SANSKRITIK PARIVESH MEN BHUMANDALIKARAN." नवीन शोध संसार I, no. XIX (2017): 203. https://doi.org/10.5281/zenodo.8197270.

Full text

Abstract:

भूमंडलीकरण ने विश्व स्तर पर राजनीतिक, सामाजिक, धार्मिक, सांस्कृतिक, आर्थिक, साहित्यिक आदि प्रत्येक क्षेत्र में क्रांतिकारी परिवर्तन उपस्थित किए। इक्कीसवीं सदी के हिन्दी उपन्यास सांस्कृतिक परिवेश में भूमंडलीय संस्कृति की इन्द्रधनुषीय छटा को प्रकट करने में सक्षम है। सांस्कृतिक आदान-प्रदान की प्रक्रिया में पाश्चात्य सांस्कृति का प्रभुत्व उभरा। पाश्चात्य सांस्कृति के सकारात्मक व नकारात्मक प्रभावों का अंकन इक्कीसवीं सदी के हिन्दी उपन्यासों में बड़ी सूक्ष्मता से हुआ है। 

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

29

पौड्याल Poudyal, शालिकराम Shalikram. "मोटेल अमेरिका उपन्यासमा आप्रवासी चेतना {Immigrant consciousness in the novel Motel America}". Tribhuvan University Journal 37, № 1 (2022): 125–39. http://dx.doi.org/10.3126/tuj.v37i1.48300.

Full text

Abstract:

मोटेल अमेरिका राजवद्वारा रचिएको आप्रवासी चेतना भएको उपन्यास हो । प्रस्तुत उपन्यासमा आप्रवासी अर्थात् डायस्पोराका के कस्ता प्रवृत्तिहरू रहेका छन् भन्ने मूल प्राज्ञिक समस्यामा केन्द्रित रही त्यसका मुख्य प्रवृत्तिहरूको निरूपण गर्ने काम यस लेखमा गरिएको छ । विदेशी भूमिमा बसेर नेपालको थातथलो, नेपाली संस्कृति, भाषा, जीवनपद्धति आदिको नोस्टाल्जियामा रचेका उपन्यासमा आप्रवासी चेतना हुने र यस्ता साहित्यमा जन्मभूमि र इच्छित भूमि, विभाजित मानसिकता, अल्पसङ्ख्यक तथा सीमान्तीकृत हुनुको पीडा, परदेशीय हुनुको रोमाञ्च र चिन्ता, अस्तित्वबोधका लागि एक सूत्रताको खोजी, अतीत मोह, ऐकान्तिकताको चिन्तन तथा संस्कृति भञ्जनक

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

30

बराल Baral, मदनराज Madanraj. "'बिभाजित समय' उपन्यासका पात्रहरूको शैलीबैज्ञानिक आधारमा चरित्र चित्रण {Stylistically based characterization of the characters in the novel 'Bibhagit Samaya}". Koshi Pravah: Multidisciplinary Peer Reviewed Journal 1, № 1 (2022): 87–100. http://dx.doi.org/10.3126/koshipravah.v1i1.57444.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेख कृष्णविनोद लम्सालद्वारा लिखित विभाजित समय उपन्यासमा रहेका पात्रहरूको शैलीवैज्ञानिक आधारमा गरिएको चरित्रचित्रणमा केन्द्रित छ । शैलीवैज्ञानिक अध्ययनले कृतिमा निहित घटना तथा पात्रहरूको मानसिकता र व्यवहारको सूक्ष्म अध्ययन गर्दछ । विवेच्य उपन्यासमा रहेका प्रमुख पात्रहरूको शैलीवैज्ञानिक आधारमा विश्लेषण गर्नु यस आलेखको मुख्य उद्देश्य रहेको हुनाले विषयलाई त्यहीँ केन्द्रित गरिएको छ । यस लेखको प्राथमिक सामग्रीका रूपमा उपन्यासलाई लिइएको छ र विषयको सैद्धान्तिक आधार निर्माणका लागि पुस्तकालयबाट द्वितीयक प्रकारका सामग्री लिइएको छ । पात्रहरूको शैलीवैज्ञानिक रूपबाट विश्लेषण गर्दा पात्र वर्गीकरणका

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

31

न्यौपाने, श्रीधर न्यौपाने. "अप्रिय उपन्यासमा अस्तित्ववादी वरणस्वतन्त्रता". Bhairahawa Campus Journal 6, № 1-2 (2023): 153–66. http://dx.doi.org/10.3126/bhairahawacj.v6i1-2.65180.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेख ध्रुवचन्द्र गौतमद्वारा लिखित अप्रिय उपन्यासको अस्तित्ववादी जीवनदृष्टिको मूलभूत प्रतिमान वरणस्वतन्त्रताका कोणबाट गरिने विश्लेषणमा केन्द्रित रहेको छ । आफ्नो मूल्यका लागि छनोटको स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको मानिसले चिन्ताको सामना गर्दै जिम्मेवारी वहन गर्नुपर्छ भन्ने मान्यता अस्तित्ववादी वरणस्वतन्त्रताको रहेको छ । अप्रिय उपन्यासमा वरणस्वतन्त्रताको अभिव्यक्ति किन गरिएको हो भन्ने शोध्य प्रश्नको समाधान गर्ने उद्देश्यले यो लेख तयार गरिएको हो । बहुसत्यमा आधारित यो लेख गुणात्मक अनुसन्धानका रूपमा रहेको छ । अप्रिय उपन्यासमा वरणस्वतन्त्रता तत्त्वमीमांसाका रूपमा रहेको यस अध्ययनमा शोधदर्शनसँग सम्बद

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

32

अधिकारी Adhikari, बालाकृष्ण Bala Krishna. "पर्खालभित्र र बाहिर उपन्यासमा पारिजातको वैचारिकता". Journal of Knowledge and Innovation 10, № 1 (2024): 86–94. https://doi.org/10.3126/jki.v10i1.69928.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेखमा ‘पर्खालभित्र र बाहिर’ उपन्यासमा अभिव्यक्त पारिजातको वैचारिकताको विश्लेषण र संश्लेषण गरिएको छ । यसमा पुस्तकालयीय कार्यबाट सङ्कलित सामग्रीलाई गुणात्मक विधिबाट संश्लेषण गरिएका वैचारिकताका विविध आयामका आधारमा विश्लेषण गरी निष्कर्षसम्म पुगिएको छ । नेपाली नारीलेखनका साथै विश्वसाहित्यमै नारीलेखनमा एउटी अब्बल र सिद्धहस्त साहित्यकारका रूपमा स्थापित पारिजातका दशओटा औपन्यासिक कृतिमा प्रयुक्त वैचारिकताको संयोजनकारी कृतिका रूपमा ‘पर्खालभित्र र बाहिर’ उपन्यास रहेको देखिन्छ । प्रगतिवाद यस उपन्यासको मूलभूत वैचारिकता हो । यसमा मार्क्सवादसम्बद्ध वैचारिक तथा दार्शनिक चेतनालाई सिर्जनात्मक रूपले प्र

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

33

श्रेष्ठ, जीवन. "उत्तरवर्ती नेपाली उपन्यासमा जीवनीपरकता". Shanti Journal 2, № 1 (2023): 181–94. http://dx.doi.org/10.3126/shantij.v2i1.54053.

Full text

Abstract:

पछिल्लो समयका औपन्यासिक कृतिहरु उत्तरवर्ती नेपाली उपन्यास हुन् । राजनीतिक परिवर्तिन र उपन्यासमा देखापरेका नवीन प्रवृत्तिका कारण २०५० सालपछिका उपन्यास पूर्ववर्ती चरणका कृतिहरुभन्दा भिन्न रहेका छन् । यस आधारमा नेपाली उपन्यासमा २०५० सालपछिकोसमयावधिउत्तरवर्ती चरण हो । यस चरणका उपन्यासमा नवीन विषय र शिल्पको खोजी गरिएको छ । यस क्रममा पछिल्लो समय जीवनीपरकतालाई पनि नवीन विषयका रुपमा प्रयोग गरिएको छ । जीवनीपरकता भनेको –जीवनमा आधारित उपन्यासको विषयगत प्रयोग हो । यसै सन्दर्भमा उत्तरवर्ती नेपाली उपन्यासमा विषयका रूपमा जीवनीपरकताको प्रयोग के–कसरी गरिएको छ भन्ने समस्यामा केन्द्रित भएर यो शोधलेख तयार गरिएको

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

34

Dhakal, Rajani. "गेस्टापो उपन्यासमा अभिघात". Vangmaya वाङ्मय 20 (6 серпня 2024): 23–34. http://dx.doi.org/10.3126/vangmaya.v20i01.68207.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत अध्ययन ‘गेस्टापो’ उपन्यासमा चित्रित मनोशारीरिक चोट अर्थात् अभिघातको विश्लेषणमा केन्द्रित छ । कृष्ण धरावासीको ‘गेस्टापो’ उपन्यासमा विश्वयुद्धको विभीषिका र त्यसबाट पीडित युरोपेली समाजको चित्रण छ । दोस्रो विश्वयुद्धको आघातका केन्द्रमा लेखिएको यस उपन्यासको विषय र चरित्रमा अभिघातपरक प्रस्तुति छ । पाठपरक विश् लेषणविधिमा लेखिएको यस लेखमा अभिघातको अध्ययनका लागि उपन्यासमा अभिघातको प्रतिनिधित्व र अभिघातको अवस्था तथा प्रभावका आधारमा ‘गेस्टापो’ उपन्यासको विषयगत सन्दर्भ र पात्रका मनोदशाको विश् लेषण गरिएको छ । दोस्रो विश् वयुद्धमा हिटलरको अहंका कारण जातीय संहार गरिएका यहुदीको अवस्था, युद्धको समय र

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

35

मासीवाल, डॉ. हेमलता. "मन्नू भंडारी के उपन्यासों का समाजशास्त्रीय विश्लेषण". International Journal of Advance and Applied Research 5, № 35 (2024): 124–28. https://doi.org/10.5281/zenodo.13856635.

Full text

Abstract:

प्रस्तावना:साहित्य समाज का दर्पण होता है। साहित्य का हमेशा यही प्रयास रहता है कि समाज को उच्च मानवीय मूल्यों से परिचित कराये, समाज में जो भी  अमानवीय और असद हो उसके विरोध में आवाज़ उठाए, समानता स्थापित करे। बदलते समय के अनुसार साहित्य में भी बदलाव आता है और इन्हीं बदलाओं का कभी पैरोकार बनता है तो कभी प्रतिरोध करता है। यह उसकी रचनाओं में साक्षात दिखाई देता है। प्राचीन काल से लेकर अद्यतन हम समाज में जो भी परिवर्तन देखते हैं वह साहित्य में  विशेषकर कविता, कहानी, नाटक उपन्यास आदि में भी देखने को मिलता है। साहित्य में जीवन के यथार्थ-विश्लेषण को अधिक महत्व दिया जाता है। साहित्यकार तत्कालीन

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

36

Khatiwada, Madhab. "तीन घुम्ती उपन्यासको विश्लेषण". Prajnik Bimarsha प्राज्ञिक विमर्श 5, № 10 (2023): 69–78. https://doi.org/10.3126/pb.v5i10.71390.

Full text

Abstract:

‘तीन घुम्ती’ उपन्यास (२०२५) मनोविश्लेषणात्मक अस्तित्ववादी चिन्तन निरूपण गरिएको लेखमा सर्वप्रथम उपन्यासकार र उपन्यासको सामान्य परिचय दिइएको छ । विषयवस्तु प्रस्ट्याउन अलग अलग शीर्षक राखी विषय परिचयमा विषयवस्तु खुलाउन ‘तीन घुम्ती’ उपन्यासको कथावस्तुलाई सामान्य चिनारीका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ । मनोविज्ञानको सामान्य परियच दिई त्यसको उपकारणको चर्चा गर्दै विषयवस्तु पात्र वा चरित्रचित्रण भाषाशैली, उद्देश्य परिवेश, शीर्षक आदिको सटीक चर्चा गरिएको छ । प्राज्ञिक समस्याका रूपमा ‘तीन घुम्ती’ उपन्यासमा कस्तो मनोविज्ञानको प्रयोग गरिएको छ भन्ने समस्या राखी ‘तीन घुम्ती’ प्रयुक्त मनोविश्लेषणको निरूपण गर्ने उद्द

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

37

ढकाल Dhakal, दीपकप्रसाद Deepak Prasad. "सावर्णि उपन्यासमा विज्ञान विषयक स्वैरकल्पना". Saraswati Sadan सरस्वती सदन 11, № 01 (2025): 46–58. https://doi.org/10.3126/ss.v11i01.73629.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेख विज्ञानसम्बद्ध स्वैरकल्पनाका कोणबाट तयार गरिएको छ । सावर्णि उपन्यासमा पृथ्वी नामक ग्रह र यसको भविष्यको विषयलाई आख्यानीकरण गरिएको छ । त्यसैले विज्ञान विषयक स्वैरकल्पनाका कोणबाट प्रस्तुत लेख तयार गरिएको हो । लेख तयारीका निम्ति पुस्तकालय कार्यबाट प्राथमिक सामग्री सावर्णि उपन्यास चयन गरिएको छ । विज्ञान विषयक स्वैरकल्पना सम्बद्ध सैद्धान्तिक सामग्रीलाई द्वितीयकका रूपमा पुस्तकालय कार्यबाट नै चयन गरिएको छ । लेखमा अन्तरिक्षीय पिण्ड प्रणालीको वैज्ञानिक पक्ष, मानवको सृष्टिका विषयमा पौराणिक मिथकमा प्रचलित कथा र सूचनाप्रविधिको वर्तमान युगान्तकारी परिवर्तनले मानव जीवनमा पारेको प्रभाव विश्लेषण ग

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

38

ढकाल Dhakal, रजनी Rajani. "हिटलर र यहुदी उपन्यासमा युद्धअभिघात {War trauma in the novel Hitlar and Yahudi}". Prajna प्रज्ञा 123, № 1 (2022): 166–77. http://dx.doi.org/10.3126/prajna.v123i1.62646.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत अध्ययन हिटलर र यहुदी उपन्यासमा चित्रित मनोशारीरिक चोट अर्थात् अभिघातको विश्लेषणमा केन्द्रित छ । विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको हिटलर र यहुदी उपन्यासमा दोस्रो विश्वयुद्धको विभीषिका र त्यसबाट पीडित युरोपेली समाजको चित्रण छ । शारीरिक तथा मानसिक दीर्घकालीन चोटबाट उत्पन्न भय र त्यसले व्यक्तिमा पारेको नकारात्मक असर अभिघात हो । युद्धका चोटको केन्द्रमा लेखिएको हिटलर र यहुदी उपन्यासको विषय र चरित्रमा अभिघातपरक प्रस्तुति छ । पाठपरक विश्लेषण विधिमा लेखिएको यस लेखमा अभिघातको अध्ययनका लागि उपन्यासमा अभिघातको प्रतिनिधित्व र अभिघातको अवस्था तथा प्रभावका आधारमा हिटलर र यहुदी उपन्यासको विषयगत सन्दर्भ र पा

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

39

Gurjar, Prem Singh. "The Transgender Community in Hindi Novels: A Critical Study." RESEARCH REVIEW International Journal of Multidisciplinary 7, no. 6 (2022): 78–81. http://dx.doi.org/10.31305/rrijm.2022.v07.i06.013.

Full text

Abstract:

The 21st century is an era of discourse where a serious reflection of discourse is visible in contemporary Hindi novels. In which women discourse, dalit discourse, child discourse, tribal discourse, Muslim discourse, eunuch discourse, old age discourse, peasant discourse and male discourse etc. Out of these, eunuch discussion is one such topic which can be termed as the latest discourse. The eunuchs, which we call by many names like hijra, six, khoja, eunuch, eunuch, third gender, third gender etc. Due to the orthodox mentality of the society, this eunuch community of our society is a victim o

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

40

Shankar, Gori. "confluence of mystery and love in Hindi fiction : Analysis of thrillers, fiction and romantic novels." Shodhaamrit 02, no. 01 (2025): 29–35. https://doi.org/10.71037/shodhaamrit.v2i1.03.

Full text

Abstract:

यह शोधपत्र हिंदी कथा साहित्य में थ्रिलर, फिक्शन और रोमांटिक उपन्यासों में प्रकट होने वाले रहस्य और प्रेम के संगम का विश्लेषण करता है। अध्ययन का उद्देश्य यह समझना है कि कैसे इन उपन्यासों में कथानक की संरचना, प्रतीकात्मक भाषा एवं शैलीगत नवाचार के माध्यम से रहस्य और प्रेम के तत्व पाठकों पर भावनात्मक एवं बौद्धिक प्रभाव डालते हैं। साहित्य समीक्षा एवं सैद्धांतिक ढांचे के आधार पर, शोध में संरचनात्मकवाद, पाठकीय विमर्श और सामाजिक-सांस्कृतिक सिद्धांतों का सहारा लिया गया है। गुणात्मक विश्लेषण एवं तुलनात्मक पद्धति का उपयोग करते हुए, चयनित उपन्यासों में इन दोनों मूल्यों की अभिव्यक्ति और उनके आपसी संबंधों क

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

41

Sharma, Akhilesh Kumar. "Shilp aur kathya ki drishti se atyuttam kriti : Vaishali ki nagar vadhu." Aksharwarta 14, no. 10 (2018): 50–52. https://doi.org/10.5281/zenodo.15607448.

Full text

Abstract:

'वैशाली की नगर वधू' आचार्य चतुर्सेन शास्त्री रचित चर्चित उपन्यास है। इस उपन्यास की उपादेयता का आंकलन इसी से हो जाता है कि इसे हिन्दी के सर्वश्रेष्ठ उपन्यासों में गिना जाता है। यह उपन्यास दो भागों में प्रकाशित है। इस कृति के सन्दर्भ में उपन्यासकार ने स्वयं कहा है, 'मैं अब तक की सारी रचनाओं को रद करता हूँ और 'वैशाली की नगर वधू' को अपनी एकमात्र रचना घोषित करता हूँ। रचनाकर्म कितना श्रमसाध्य होता है यह किसी से छिपा नहीं है। वास्तव में अपनी रचना हर किसी को प्रिय होती है अपने तपस्याकर्म से निष्पन्न अपने ही सृजन को खारिज करना आसान काम नहीं है।' इस उपन्यास का वातावरण बौद्धकालीन है। बौद्धकालीन समाज में

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

42

Khadka, Baburam, та Tekendra Dhakal. "एक चिहान उपन्यासका पात्रहरुको शैलीवैज्ञानिक आधारमा चरित्र चित्रण". Namuna Academic Journal 3, № 1 (2025): 46–56. https://doi.org/10.3126/naj.v3i1.76669.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेख हृदयचन्द्रसिंह प्रधानद्वारा २०१७ सालमा लिखित एक चिहान उपन्यासलाई शैक्षिक प्रयोजनका निम्ति सङ्क्षिप्त रूप दिने कार्य महादेव अवस्थीबाट २०६७ मा भएको छ र सोही सङ्क्षिप्तीकृत उपन्यासमा रहेका पात्रहरुको शैली वैज्ञानिक आधारमा गरिएको चरित्रचित्रणमा केन्द्रित छ । यस उपन्यासमा रहेका प्रमुख तथा सहायक पात्रहरुको शैली वैज्ञानिक आधारमा विश्लेषण गर्नु यस लेखको मुख्य उद्देश्य हो । शैलीविज्ञानले कृतिमा घटेका घटना तथा पात्रहरूको सूक्ष्म तरिकाले मनोवैज्ञानिक अध्ययन गर्दछ । यस लेखको प्राथमिक स्रोतका रुपमा उपन्यासलाई लिइएको छ र द्वितीय स्रोतका रुपमा विभिन्न पुस्तक र लेख रचनालाई लिइएको छ । विवेच्य उपन्

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

43

आचार्य Acharya, ओमप्रकाश Omprakash. "औपन्यासिकतामा मुसाको बस्ती {The Novelistic Nature in Musako Basti}". Academia Research Journal 4, № 1 (2024): 148–55. https://doi.org/10.3126/academia.v4i1.73367.

Full text

Abstract:

मुसाको बस्ती कपिल लामिछानेद्वारा लिखित बालउपन्यास हो । साहित्यको गद्य आख्यानात्मक बृहत आयामयुक्त विधा उपन्यास हो । पूर्वीय र पाश्चात्य साहित्यमा चर्चित , प्रतिष्ठित र प्रभावमय यो विधा नेपाली साहित्यमा पनि लोकप्रिय छ । बहुक्षेत्रीय कथावस्तु , व्यापक परिेवेश , बहुआयामिक पात्रपात्रा , विविध भाषाशैली , यथेष्ट सन्देश उपन्यासले बोकेको हुन्छ । उपन्यासभित्र पनि बालउपन्यास अझ रुचिको क्षेत्र हो । बालबालिकाका लागि बालमनोविज्ञान , बालरुचि र बालस्तरमा आधारित उपन्यास बालउपन्यास हुन् । उपन्यासका औपन्यासिक आधार हुनेगर्दछन् । कथावस्तु , पात्र, प्रयुक्त भाषाशैली , प्रवाहित सन्देश उपन्यासका मूल औपन्यासिक आधार हु

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

44

डॉ., शहनाज महेमुदशा सय्यद. "हिंदी उपन्यासों में आदिवासी विमर्श". International Journal of Humanities, Social Science, Business Management & Commerce 08, № 01 (2024): 171–75. https://doi.org/10.5281/zenodo.10492911.

Full text

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

45

Ghaire, Shankar. "सुकरातका पाइला उपन्यासमा अन्तर्पाठीयता". Vangmaya वाङ्मय 20 (6 серпня 2024): 95–103. http://dx.doi.org/10.3126/vangmaya.v20i01.68176.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत आलेख गोविन्दराज भट्टराईको सुकरातको डायरी उपन्यासमा अन्तनिर्हित अन्तर्पाठीयताको विश्लेषणमा आधारित रहेको छ । प्रस्तुत अनुसन्धेय लेखमा यस उपन्यासलाई मुख्य विश्लेष्य सामग्रीका रूपमा चयन गरी यस कृतिमा अन्तर्पाठीयताको स्वरूप र पद्धति केकस्तो रहेको छ भन्ने मुख्य समस्यामूलक प्रश्नमा केन्द्रित रहेर विश्लेषण गरी निष्कर्षमा पुगिएको छ । अध्ययनको मुख्य स्रोतसामग्रीका रूपमा पुस्तकालयीय अध्ययनलाई आधार मानिएको छ र द्वितीय स्रोतसामग्रीका आधारमा अध्ययनलाई अगाडि बढाई विश्लेषणात्मक अध्ययनविधिको प्रयोग गरेर अध्ययन गरिएको छ । विश्लेष्य उपन्यास विनिर्माण, अधिआख्यान र अन्तर्पाठीयताका दृष्टिले सबल रहे पनि यस

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

46

मिश्र Mishra, विमला Bimala. "भोक र भित्ताहरू उपन्यासको समाजभाषिक अध्ययन {A Sociolinguistic Study of the Novel Hunger and the Walls}". Research Journal 8, № 1 (2023): 153–69. http://dx.doi.org/10.3126/rj.v8i1.61278.

Full text

Abstract:

समाज र भाषाबिचको अन्तरसम्बन्धलाई केलाउने र सामाजिक सम्बन्धका आधारमा भाषाको अध्ययन गर्ने सामाजिक भाषाविज्ञान प्रायोगिक भाषाविज्ञानको नवीन शाखा हो । सामाजिक भाषाविज्ञानको अध्ययन क्षेत्र व्यापक रहेको छ । यस अध्ययनमा समाज भाषाविज्ञानको संक्षिप्त विश्लेषण र सैद्धान्तिक आधार, वर्ग, लिङ्ग, उमेर र शैक्षिक अवस्थाको आधारमा ‘भोक र भित्ताहरू’उपन्यासको पात्रले प्रयोग गर्ने भाषाको समाजभाषिक विश्लेषण गरिएको छ । दौलतविक्रम विष्टद्वारा लिखित ‘भोक र भित्ताहरू’उपन्यास एक सामाजिक उपन्यास हो । यस उपन्यासमा नेपालको पहाडी दुर्गम क्षेत्र र तत्कालिन अवस्थाको काठमाडौं उपत्यकाका मुख्य रूपमा शङखमुल नजिकको परिवेश तथा गरिब

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

47

रजक, बिजय. "'फणीश्वरनाथ रेणु' के उपन्यासों में निहित लोक-संस्कृति". Remarking An Analisation 8, № 12 (2024): H 1— H 7. https://doi.org/10.5281/zenodo.10972197.

Full text

Abstract:

This paper has been published in Peer-reviewed International Journal "Remarking An Analisation"                      URL : https://www.socialresearchfoundation.com/new/publish-journal.php?editID=8877 Publisher : Social Research Foundation, Kanpur (SRF International)  Abstract :  ‘फणीश्वरनाथ रेणु’ के उपन्यासों में ग्रामीण या विशेष अंचल की अनेक समस्याओं, चरित्र, लोगों के परस्पर संबंध, प्रकृति के दृश्य तथा उनसे मनुष्यों का स्वरूप उदघाटित होता है तथा ग्

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

48

अर्याल Aryal, अम्बिका Ambika. "चीरहरण उपन्यासमा नारीवादी चेतना {Feminist Consciousness in Chirharan Novel}". Shanti Journal 1, № 1 (2022): 290–304. http://dx.doi.org/10.3126/shantij.v1i1.47923.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत अध्ययनमा अस्तित्ववादी नारीवादी सिमोन द बुभोले अघि सारेको नारीवादी विचारलाई आधार बनाएर नीलम कार्की निहारिकाको चीरहरण उपन्यासमा प्रस्तुत नारीवादी चेतनाको निरूपण गरिएको छ । नारीलाई दोस्रो दर्जाका नागरिकमा रूपमा हेर्ने परिपाटीको विरूद्धमा नारी तथा पुरूषपात्रमा जागृत चेतनालाई प्रस्तुत गरिएको यस उपन्यासको नारीवादी विश्लेषणका लागि नारी अस्तित्वप्रतिको चेतना तथा नारीविभेदको विरोधप्रतिको चेतनालाई विश्लेषणका मूल आधार मानिएको छ । नारी अस्तित्वप्रतिको चेतनाभित्र नारीको पहिचान एवम् स्वतन्त्र अस्तित्वप्रतिको चेतना, नारीको वैयक्तिक अधिकारप्रतिको चेतना, पितृसत्तात्मक दमन तथा महिला हिंसाप्रतिको विरोध

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

49

खतिवडा Khatiwada, नित्यानन्द Nityananda. "औपन्यासिक तत्वका दृष्टिले घामका पाइलाहरू उपन्यास". शोधसुधा Shodh Sudha 1, № 1 (2023): 97–113. http://dx.doi.org/10.3126/ss.v1i1.59817.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेख ध.च. गोतामेद्वारा लिखित घामका पाइलाहरूको विधातात्विक विश्लेषणमा केन्द्रित रहेको छ । यस लेखमा उपन्यासका संरचक तत्व वा घटकहरू कथानक, पात्र, परिवेश, दृष्टिविन्दु, उद्देश्य, भाषाशैली, शीर्षक आदिका आधारमा विश्लेषण गरिएको छ । यस अध्ययनबाट उपन्यासमा वीरगन्जको सामाजिक र ऐतिहासिक विषयलाई समेटिएको कथानक, कथानकलाई गति दिने पात्र, तिनको गतिशील हुने वा घटना घटित हुने परिवेशगत धरातलसमेत केलाइएको छ । यसका साथै कृतिलाई प्रभावकारी बनाउने पात्रीय संवाद, दृष्टिविन्दु, उपन्यास लेखिनाको उद्देश्य र कृतिको भाषाशैलीगत पक्षको अध्ययन विश्लेषण गर्दै उपन्यासको शीर्षक के कस्तो देखिन्छ भन्ने विषय पनि अध्ययनमा

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

50

विश्वकर्मा Biswakarma, विपेन Bipen. "चरैवेति उपन्यासमा युगचेतना {Epochal Consciousness in the Novel Charaiveti}". Cognition 7, № 1 (2025): 256–63. https://doi.org/10.3126/cognition.v7i1.74801.

Full text

Abstract:

प्रस्तुत लेखमा पाश्चात्य चिन्तक हिप्पोलाइट एडोल्फ टेन (सन् १८२८–१८९३) ले तय गरेका समाजशास्त्रीय अध्ययनका आधारहरूमध्ये युगचेतनालाई आधार बनाएर चरैवेति उपन्यासको अध्ययन गरिएको छ । चरैवेति उपन्यासमा के–कस्तो युगचेतनाको अभिव्यक्ति पाइन्छ भन्ने समस्यामा केन्द्रित रहेर यो अध्ययन गरिएको छ । यसका लागि चरैवेति उपन्यास प्राथमिक सामग्री र युगचेतनासँग सम्बन्धित द्वितीयक सामग्रीको प्रयोग गरिएको छ । तिनको सङ्कलन पुस्तकालय कार्यबाट गरिएको छ । युग र सामाजिक सांस्कृतिक परिवेश, युगीन राजनीति, युगीन आर्थिक अवस्था, युगीन विचारधारा, उपन्यासका युगीन प्रवृत्तिहरू, युगमा आधारित लेखकीय र सामाजिक अनुभव गरी यी छओटा आधार

APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles

We offer discounts on all premium plans for authors whose works are included in thematic literature selections. Contact us to get a unique promo code!