To see the other types of publications on this topic, follow the link: जंगलतोड.

Journal articles on the topic 'जंगलतोड'

Create a spot-on reference in APA, MLA, Chicago, Harvard, and other styles

Select a source type:

Consult the top 36 journal articles for your research on the topic 'जंगलतोड.'

Next to every source in the list of references, there is an 'Add to bibliography' button. Press on it, and we will generate automatically the bibliographic reference to the chosen work in the citation style you need: APA, MLA, Harvard, Chicago, Vancouver, etc.

You can also download the full text of the academic publication as pdf and read online its abstract whenever available in the metadata.

Browse journal articles on a wide variety of disciplines and organise your bibliography correctly.

1

माने, पार्वती विनायक. "हैदराबाद विद्यापीठातील ४०० एकर जंगलतोड: वन्यजीव संरक्षण आणि अधिवास नाशाच्या संदर्भातील संघर्ष". Journal of Research & Development 17, № 4 (2025): 157–60. https://doi.org/10.5281/zenodo.15545141.

Full text
Abstract:
<strong><em>सारांश</em></strong> <em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;हैदराबाद विद्यापीठातील ४०० एकर जंगलतोड हा भौगोलिक दृष्ट्या योग्य नाही. यामुळे जंगलतोड झाल्याने अनेक वन्यजीव बेघर होणार होते. तसेच शहरातील वातावरण देखील स्वच्छ हवे अभावी दुषित होणार होते. त्यामुळे असे औद्योगिक प्रकल्प जेणेकरून जंगल नसलेल्या ठिकाणी जर उभे केले तर त्याचा फायदा पर्यावरण संरक्षणासाठी होणार आहे. या ठिकाणी जर प्राध्यापक व विद्यार्थी, तसेच सामाजिक संघटना यांनी एकत्रित येवून आंदोलन केले नसते तर संपूर्ण जंगल नष्ट होवून अनेक प्राणी व पक्षी यांचे भवितव्य धोक्यात आले असते. प्
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
2

माने, पार्वती विनायक. "हैदराबाद विद्यापीठातील ४०० एकर जंगलतोड: वन्यजीव संरक्षण आणि अधिवास नाशाच्या संदर्भातील संघर्ष". Journal of Research & Development 17, № 4 (2025): 147–51. https://doi.org/10.5281/zenodo.15561366.

Full text
Abstract:
<strong><em>सारांश</em></strong> <em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; हैदराबाद विद्यापीठातील ४०० एकर जंगलतोड हा भौगोलिक दृष्ट्या योग्य नाही. यामुळे जंगलतोड झाल्याने अनेक वन्यजीव बेघर होणार होते. तसेच शहरातील वातावरण देखील स्वच्छ हवे अभावी दुषित होणार होते. त्यामुळे असे औद्योगिक प्रकल्प जेणेकरून जंगल नसलेल्या ठिकाणी जर उभे केले तर त्याचा फायदा पर्यावरण संरक्षणासाठी होणार आहे. या ठिकाणी जर प्राध्यापक व विद्यार्थी, तसेच सामाजिक संघटना यांनी एकत्रित येवून आंदोलन केले नसते तर संपूर्ण जंगल नष्ट होवून अनेक प्राणी व पक्षी यांचे भवितव्य धोक्यात आले असते. प्
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
3

प्रा., डॉ. जगदीश दयासागर हेंडवे. "जागतिक पर्यावरणीय समस्या: एक सखोल अभ्यास". International Journal of Advance and Applied Research S6, № 18 (2025): 303–6. https://doi.org/10.5281/zenodo.15250608.

Full text
Abstract:
<em>जागतिक पर्यावरणीय समस्या अभूतपूर्व स्तरावर पोहोचल्या आहेत</em><em>, ज्यामुळे परिसंस्था, जैवविविधता आणि मानवी समाज धोक्यात आले आहेत. हवामान बदल, जंगलतोड, प्रदूषण आणि जैवविविधतेचा </em><em>होणारा</em><em> ऱ्हास या सर्व&nbsp; गंभीर पर्यावरणीय समस्या आहेत. या संशोधन प्रबंधात या समस्यांचे कारणे</em><em>, परिणाम आणि संभाव्य उपाय यांचा सखोल अभ्यास केला आहे. मानवी क्रिया, औद्योगीकरण आणि शासकीय धोरणे पर्यावरणीय हानी कशी वाढवतात हे या मध्ये&nbsp; तपासले गेले आहे. याशिवाय, पर्यावरणीय नुकसान कमी करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय प्रयत्न, शाश्वत पद्धती आणि तांत्रिक प्रगती यांच्यावर चर्चा केली आहे. या समस्यांचे
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
4

शिंदे, प्रा.डॉ.अनिल निवृत्ती. "पर्यावरण र्‍हास आणि नागरीकरण-विश्लेषणात्मक अभ्यास". International Journal of Advance and Applied Research 6, № 25(D) (2025): 77–80. https://doi.org/10.5281/zenodo.15332504.

Full text
Abstract:
<strong>गोषवारा:</strong> नागरीकरण ही आधुनिक युगातील एक प्रमुख सामाजिक-आर्थिक प्रक्रिया आहे. ज्यामुळे शहरी भागात लोकसंख्येची वाढ, औद्योगिकीकरण, आणि पायाभूत सुविधांचा विस्तार होतो. मात्र, या प्रक्रियेमुळे पर्यावरणाच्या र्&zwj;हासाला मोठ्या प्रमाणात चालना मिळते. शहरीकरणासोबत जंगलतोड, नैसर्गिक स्रोतांचा अमर्यादित वापर, प्रदूषण (वायू, जल, ध्वनी),आणि कचऱ्याचे व्यवस्थापन यासारख्या समस्या उद्भवतात. शहरांमध्ये वाहनांची संख्या वाढल्यामुळे हरितगृह वायूंचे उत्सर्जन वाढते, तर कॉंक्रीटच्या इमारती आणि रस्त्यांमुळे जमीन आणि जलचक्र बाधित होते. नागरीकरणाचा पर्यावरणावर होणारा परिणाम हा समाजाच्या असंतुलित विकासा
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
5

बनकर, एस. आर. "कोविड-१९ चा शेती व्यवसायावर झालेला परिणाम". Journal of Research & Development 17, № 4 (2025): 201–2. https://doi.org/10.5281/zenodo.15559281.

Full text
Abstract:
<strong><em>&nbsp;</em></strong> <em>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp;</em> <strong><em>गोषवारा </em></strong> <em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; भारतीय अर्थव्यवस्थेत कृषी क्षेत्राचे योगदान महत्त्वाचे आहे . भारतातील एकूण लोकसंख्येपैकी ६८ टक्के लोकसंख्या कृषी क्षेत्रात कार्यरत आहे.भारतासारख्या शेतीप्रधान अर्थव्यवस्थेत राष्ट्रीय उत्पन्नाचे प्रमूख साधन, रोजगार निर्मितीचे प्रमुख स्त्रोत तसेच व्यापाराचे साधन म्हणूनही शेती क्षेत्राकडे पाहिले जाते. परंतु भारतीय कृषी क्षेत्रात अनिश्चित स्वरूपाचा पाऊस ,महापूर, जमीनीची धूप आणि जंगलतोड क्षारयुक्त जमीनी , पिकांवरील किड व रोग इत्याद
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
6

थेर, प्रा. कृष्णराव बकाराम. "पर्यावरण संवर्धनातून शास्वत विकास". International Journal of Advance and Applied Research 4, № 39 (2023): 55–59. https://doi.org/10.5281/zenodo.10362304.

Full text
Abstract:
<strong>प्रस्तावणा :-</strong>मानवाच्या सभोवतालची परिस्थिती म्हणजे पर्यावरण होय. मानवाने पर्यावरणातील नैसर्गिक साधनसामग्रीच्या सहाय्याने आर्थिक विकास साधला पण नैसर्गिक साधनसामग्रीच्या अतिरिक्त वापरामुळे मोठ्या प्रमाणात पर्यावरणाची हानी झाली. परिणामतः भूमी प्रदूषण, ध्वनी प्रदूषन, जल प्रदूषन, हवा प्रदूषन यासोबत हवामानातील बदल व ग्लोबल वार्मिंग या सारख्या अनेक समस्याना तोंड द्यावे लागत आहे. मानवाच्या स्वार्थी वृत्ती मुळे पर्यावरणाचे व पृथ्वीचे संतुलन बिघडत चालले आहे. त्यामुळेच त्सुनामी, वादळे, अतिवृष्टी, दुष्काळ अशा अनेक समस्याना तोंड द्यावे लागत आहे. आज आपण पाहत आहो की, हवामान बदलाचा परिणाम मोठ्
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
7

आरगडे, अंबादास. "हवामान बदलांचा मराठवाड्यातील कृषी क्षेत्रावरील परिणाम". Journal of Research & Development 17, № 4 (2025): 181–86. https://doi.org/10.5281/zenodo.15553632.

Full text
Abstract:
<strong>गोषवारा</strong> <em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 'हवामान बदल' हा संपूर्ण जगासाठी सर्वात मोठा धोका निर्माण झाला आहे. निसर्गाने दिलेल्या मानवी साधनसंपत्तीचा अविचारी वापर आणि जंगलांची निर्दयीपणे होणारी कत्तल यास&nbsp; कारणीभूत आहे, शिवाय भौतिक सुखसोयी आणि साधनसंपत्तीच्या मानवी अपार इच्छेमुळे तसेच विविध क्षेत्रांतील प्रदूषणामुळेही हा धोका अधिकच वाढताना दिसत आहे. वाढते जागतिक तापमान आणि हवामानातील अनपेक्षित बदलांचा परिणाम मानवी जीवनाच्या प्रत्येक पैलूवर होत आहे, त्यास कृषी क्षेत्र ही अपवाद नाही. मराठवाडा हा महाराष्ट्र राज्यातील
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
8

सोनल, बाळासाहेब पवार, та संगीता साळवे डॉ. "आदिवासी लोकांच्या स्थलांतराच्या परिणामाचा अभ्यास करणे". Young Researcher S14, № 1A (2025): 101–10. https://doi.org/10.5281/zenodo.14875194.

Full text
Abstract:
<em>प्रस्तुत शोधनिबंध हा आदिवासीच्या&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; स्थलांतरामुळे आदिवासींना व त्यांच्या&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
9

प्रा., डॉ. अजयकुमार कृष्णा कांबळे. "आदिवासी समाज की स्थिति तथा हिंदी उपन्यास". International Journal of Humanities, Social Science, Business Management & Commerce 08, № 01 (2024): 117–20. https://doi.org/10.5281/zenodo.10480352.

Full text
Abstract:
आदिवासी समुदाय हाशिए की जिंदगी जीने के लिए अभिशप्त रहा है। उनकी चिंता न प्रशासन को न ही समाज को है। इस समुदाय ने अपनी लडाई स्वंय ही लडी है परंतु मुख्यधारा में लेखन करनेवाले रचनाकारों ने इस समुदाय को भी मानवीय संवेदनशीलता की आवश्यकता है यह नहीं सोचा। आज भी आदिवासी समुदाय बहिष्कृत जीवन जी रहा है। समाज व्यवस्था एवं प्रशासन के तबके ने अदिवासियों के हित के बारे में कभी नहीं सोचा। दूर दराज के जंगलों में उन्हें मुख्य धारा के लोगों द्वारा खदेडा जाता है। आदिवासी जनजातीयाँ आज भी वंचित, उपेक्षित, तिरस्कृत तथा बहिष्कृत जीवन जीने के लिए अभिशप्त दृष्ट्व्य होता है।
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
10

डॉ., सुषमा जैन. "पूर्व ऐतिहासिक शैलचित्र: डिकेन (जिला नीमच)". International Journal of Research - Granthaalayah 8, № 3 (2020): 128–35. https://doi.org/10.5281/zenodo.3733036.

Full text
Abstract:
मानव प्रारम्भ से ही सौंदर्य एवं कला प्रेमी रहा है । मानव जीवन की भाँति कला के उदय का इतिहास अत्यंत रहस्यमय, विराट तथा अज्ञात है । काल की असंख्य परतों में विलीन अतीत के तथ्यों को मूर्त रूप में प्रस्तुत करना सहज नहीं है, आज भी हमारे पास साधनों एवं प्रमाणों का सर्वथा अभाव है।1 भारत में शैलचित्र जिन स्थानों पर प्राप्त हुए हैं वे स्थान आज भी मानव की पहुंँच से दूर घने जंगलों में स्थित हैं।2 ये समस्त प्रागैतिहासिक कलाएँ मानव के सभ्य होने से पूर्व की हैं । इन शिलाचित्रों से हम न केवल आदिम मानव के स्वभाव, जीवन, संघर्ष तथा उसकी परिस्थितियों का ज्ञान प्राप्त करते हैं वरन् उसकी चेतना में व्याप्त सृजनशीलता
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
11

प्रा., डॉ. जितेंद्र वामन बनसोडे. "२१वीं सदी के हिंदी उपन्यासों में चित्रित हाशिए का समाज (आदिवासी समाज के विशेष संदर्भ में)". International Journal of Humanities, Social Science, Business Management & Commerce 08, № 01 (2024): 144–48. https://doi.org/10.5281/zenodo.10484171.

Full text
Abstract:
हमारे भारत देश में आज भी आदिवासी समाज एक हाशिए का समाज हैं। हिंदी साहित्य बहुआयामी तथा सामाजिक जीवन से जुड़ा हुआ है। आधुनिक युग में उपन्यास एक लोकप्रिय विधा है। कभी कबार मानव मन का रंजन करने वाला उपन्यास सामाजिक जीवन का दर्पण बन गया है। हिंदी उपन्यासों में आदिवासियों के जीवन को चित्रित करने वाले साहित्यकारों में प्रमुखता से मैत्रेयी पुष्या, संजीव, तेजिंदर सिंह, भगवानदास मोरवाल, प्रकाश मिश्र आदि का योगदान महत्वपूर्ण हैं। कबूतरा, थारू, उराँव, कंचन, मुण्डा, असुर और मिजो आदि कई आदिवासी जनजातियों हैं। ये जनजातियाँ भारत माँ की आदि संताने हैं। इन जनजातियों के पनाह में ही हमारी विरासत की गौरव गरिमा अब
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
12

प्रा., निलेश सखाराम डामसे. "आदिवासी हिंदी कहनी में चित्रित घुमंतू जीवन". International Journal of Humanities, Social Science, Business Management & Commerce 08, № 01 (2024): 125–29. https://doi.org/10.5281/zenodo.10483196.

Full text
Abstract:
शुरू में मनुष्य का जीवन घुमंतू रूप में ही रहा है। पेट भरने के लिए वह सदियों तक घुमंतू बनकर जंगलों में घूमता रहा है। हिंदी आदिवासी कहानियों में आदिवासी समाज के घुमंतू जीवन का बड़े ही वास्तविक यथार्थ के साथ चित्रण हुआ है।&lsquo;पेनाल्टी कॉर्नर&rsquo; यह अश्विनी कुमार पंकज द्वारा लिखित कहानी संग्रह है। इस कहानी संग्रह का प्रथम संस्करण 2009 में प्रकाशित हुआ है।&lsquo;ऑपरेशन सिद्धार्थ&rsquo; कहानी की एंजेल को अपने परिवार की जिम्मेदारी के कारण ही दिल्ली जाना पड़ा। &lsquo;जिस दिन बुद्ध मुस्कुराये&rsquo; कहनी के माध्यम से देश का विकास और इस विकास की दूसरी बाजू आदिवासी समाज के लिए किस प्रकार विनाश है इ
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
13

Janson, Malini, and Amrita Khatri. "LEVEL OF ENVIRONMENTAL KNOWLEDGE IN COLLEGE STUDENT." International Journal of Research -GRANTHAALAYAH 3, no. 9SE (2015): 1–2. http://dx.doi.org/10.29121/granthaalayah.v3.i9se.2015.3234.

Full text
Abstract:
The word environment has its origin from the word Parivarana. There is a clean cover that surrounds the universe from all sides. Life is impossible without a pure environment. The environment is made up of nature provided air, water, land etc. It is necessary to keep the environment balanced. A deteriorating balance can be life threatening. The environment is becoming increasingly depressed for industrial development and material amenities.The destruction of the source of rain due to continuous cutting of forests, destroying the life of wildlife is making the environment unbalanced. The role o
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
14

बी0, पी0 देवली, та फुलोरिया कमला. "पर्वतीय क्षेत्रों में पूर्वजों के कठिन परिश्रम से निर्मित ग्रामीण उप-बस्तियों का बदलता स्वरूप". RECENT RESEARCHES IN SOCIAL SCIENCES & HUMANITIES 11, № 3 (2024): 16–20. https://doi.org/10.5281/zenodo.13997523.

Full text
Abstract:
पूर्वजों ने हिमालय क्षेत्र में भी कठोर परिश्रम करके ढ़ालदार क्षेत्रों को आवासीय एवं कृषि योग्य बनाया। सैकड़ों वर्षों तकहिमालय की छोटी-छोटी सांस्कृतिक भू-स्थलाकृतिक रूपी बस्तियों से उसका अटूट संबंध रहा, किन्तु बीसवीं शताब्दी केउत्तरार्द्ध तक विकास रूपी आधुनिकता से सामाजार्थिक परिवर्तन का तीव्र प्रभाव पर्वतीय ग्रामीण उप बस्ती रूपीसांस्कृतिक भू-स्थलाकृतियों पर स्पष्ट दिखाई देने लगा, क्योंकि मूल ग्रामों की अपेक्षाकृत उप बस्तियों में जन-जीवनकठोर परिश्रम युक्त तथा इनमें आधुनिकता का घोर अभाव था। आधुनिकता और विकास दोनों एक दूसरे के पूरक हैं।अर्थात विकासरूपी चक्र ही मानव समाज को आधुनिकता की ओर ले जाता
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
15

मिश्रा, आन ंद म. ुति र्, та शारदा द ेवा ंगन. "भतरा जनजाति क े पर ंपरागत चिकित्सा पद्धति एव ं स्वास्थ्य का मानवशास्त्रीय अध्ययन". Mind and Society 8, № 01-02 (2019): 79–86. http://dx.doi.org/10.56011/mind-mri-81-2-201913.

Full text
Abstract:
परम्परागत चिकित्सा प्रणाली मानव के ज्ञान द्वारा अर्जित चिकित्सा की ऐसी विधि है जो कई पीढि ़यों से चली आ रही है। जिसके प्रयोग से मन ुष्य कई प्रकार के असाध्य रोगों का उपचार करन े में समर्थ रहा है। आदिवासियों का जीवन मुख्यतः जंगलों पर आश्रित रहा है। मन ुष्य शुरूआत से ही अपन े भोजन, आश्रय और चिकित्सा के लिए प्रकृति पर ही निर्भर रहा है। वत र्मान में चिकित्सा प्रणाली में अंतर होने के उपरांत भी चिकित्सा पद्धंतियो का आधारभूत उद ेश्य मन ुष्य के स्वास्थ्य तथा कल्याण की कामना ही हैं। समाज में स्वास्थ्य व्यक्ति उत्तम स्वास्थ्य की कामना करता है, तथा रोग मुक्ति की लालसा करता है । जनजातीय समापन में आज भी चिक
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
16

Jain, Sushma. "PRE-HISTORIC ROCK PAINTING: DICKEN (DISTRICT NEEMUCH)." International Journal of Research -GRANTHAALAYAH 8, no. 3 (2020): 128–35. http://dx.doi.org/10.29121/granthaalayah.v8.i3.2020.137.

Full text
Abstract:
Humans have been lovers of beauty and art from the beginning. Like human life, the history of the rise of art is very mysterious, vast and unknown. It is not easy to present the facts of past merged in innumerable layers of time, even today we have a complete lack of means and evidence.&#x0D; The places where rock paintings have been found in India are still located in dense forests far away from human reach. All these prehistoric arts are pre-human. With these inscriptions we not only gain knowledge of the nature, life, struggle and conditions of the primitive human, but we also get the proof
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
17

गुप्ता, बी के के, та राजेन्द्र सिंह. "भारतीय प्राचीन एवं आधुनिक शिक्षा प्रणाली: एक गहन अध्ययन". SCHOLARLY RESEARCH JOURNAL FOR HUMANITY SCIENCE AND ENGLISH LANGUAGE 9, № 47 (2021): 11463–68. http://dx.doi.org/10.21922/srjhsel.v9i47.7685.

Full text
Abstract:
शिक्षा एक ऐसी प्रक्रिया है जो मनुष्य को आदिकाल से ही प्रभावित करती आयी है और मनुष्य ने शिक्षा के द्वारा अपने ही समाज और संस्कृति विकास किया है। जिसका परिणाम आज का आधुनिक समाज है। शिक्षा समय, समाज, संस्कृति और देश की भौगोलिक परिस्थिति के अनुसार बदलती रही है किन्तु आज हमारी शिक्षा व्यवस्था ऐसी हो गयी है, जहाँ हम शिक्षा का अर्थ किसी स्कूल कालेज या विश्वविद्यालय में जाकर विभिन्न विषयों की दस या बीस-तीस पुस्तकें अध्यापकों से पढ़ लेना ही समझते हैं। जिस व्यक्ति ने इस नियत पाठ्यक्रम के अनुसार जितनी अधिक पुस्तकें पढ़ी हैं और जितनी ऊँची परीक्षाएं पास की हैं वह हमारी दृष्टि में उतना ही अधिक शिक्षित या विद्
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
18

राजेंद्र कुमार राजपूत. "भारतीय युवाओं में नैतिक मूल्यों का संकट: मूल्य आधारित अभ्यास शिक्षा". International Journal of Multidisciplinary Research in Arts, Science and Technology 2, № 1 (2024): 17–23. http://dx.doi.org/10.61778/ijmrast.v2i1.33.

Full text
Abstract:
आज के सन्दर्भ में मूल्यपरक शिक्षा की आवश्यकता को नकारा नहीं जा सकता। इन दिनों हम सब हैं घोर उपभोक्तावाद और आत्म संतुष्टि के लिए आक्रामकता से घिरा हुआ। इसके अलावा दुनिया भर में सामाजिक व्यवस्था बड़े बदलाव के दौर से गुजर रही है। उदाहरण के लिए, भारतीय परिदृश्य में, हम धीरे-धीरे संयुक्त परिवार प्रणाली से एकल परिवार प्रणाली की ओर बढ़ रहे हैं। साथ ही कहते हैं, आजकल की तेज रफ्तार जीवनशैली के कारण विशेषकर युवा पीढ़ी में तनाव का स्तर काफी अधिक है। धार्मिक कट्टरता, परमाणु हथियारों का भंडार और आतंकवादी गतिविधियाँ जैसे कारक वैश्विक शांति के लिए गंभीर खतरा पैदा कर रहे हैं। हमारे युवाओं का पश्चिमी जीवन शैली
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
19

वन्दना, अग्निहोत्री. "नदिया ें म ें प्रद ूषण और हम". International Journal of Research - GRANTHAALAYAH 3, № 9 (Special Edition) (2017): 1–4. https://doi.org/10.5281/zenodo.883519.

Full text
Abstract:
जल को बचाए रखना सभी की चिन्ता का विषय ह ै, व ैज्ञानिक राजन ेता, ब ुद्धिजीवी, रचनाकार सभी की चिन्ता है, जल कैस े बचे ? द ुनियाँ को अर्थात पृथ्वी को वृक्षों को, जंगलो को, पहाड ़ों को, हवा को, पानी को बचाना है। पानी का े बचाया जाना बह ुत जरूरी ह ै। पृथ्वी बच सकती ह ै, वृक्ष ज ंगल, पहाड ़ और मन ुष्य, पषु, पक्षी सब बच सकत े ह ै, यदि पानी को बचा लिया गया और पानी प ृथ्वी पर है ही कितना? पृथ्वी पर उपलब्ध सार े पानी का 97ण्4ः पानी सम ुद ्र का खारा जल है, जो पीन े लायक नही ह ै, 1ण्8ः जल ध ु्रवा ें पर बर्फ के रूप म ें विद्यमान है और पीन े लायक मीठा पानी क ेवल 0ण्8ः ह ै जो निर ंतर प्रद ूषित हा ेता जा रहा
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
20

डाॅं, सीमा शर्मा एम. एल. बी. का ॅलेज इन्दौर. "चित्रकला म ें र ंग (विशेष स ंदर्भ अजन्ता)". International Journal of Research - GRANTHAALAYAH Composition of Colours, December,2014 (2017): 1–2. https://doi.org/10.5281/zenodo.890545.

Full text
Abstract:
मानव जीवन में रंग का महत्वपूर्ण स्थान है। प्रत्येक वस्तु र्कोइ न का ेई रंग लिए ह ै। वस्तुआ ें के धरातल मे रंग हा ेने के कारण ही वह हमें दिर्खाइ देती ह ै। धरातला ें पर प ्रकाश की मात्रा कम अथवा अधिक हा ेने से एक ही रंग की वस्तुयें अलग-अलग दिर्खाइ देती ह ैं। एक ही वस्तु बन्द कमरे में, धूप में तथा विभन्न ऋतुओं में अथवा विभिन्न स्थाना ें पर प ्रकाश की मात्रा तथा वातावरण के कारण रंग व्यवस्था की एक रंगत हा ेते ह ुये भी भिन्न दिखाई देगी। रंगा ें के प ्रति मानव का आकर्ष क कभी नहीं घटा ह ै क्या ेंकि रंग आकर्षक का एक माध्यम ह ै। इसलिये ता े आदिवासियों से लेकर आधुनिक मानव तक ने सा ैन्दर्य के विकास में रं
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
21

Nayma, Kailash Chand, and Ekta Nehra. "Spatial Analysis of Tourist Destination of Vagad Circuit of Rajasthan." RESEARCH HUB International Multidisciplinary Research Journal 12, no. 1 (2025): 101–8. https://doi.org/10.53573/rhimrj.2025.v12n1.014.

Full text
Abstract:
Rajasthan is considered one of the leading states in India from a tourism perspective. The state has not only carved a distinct identity on the national level but has also gained recognition on the world map due to its rich art and culture. Secondary data related to tourism indicate that, on average, every third tourist visiting India also visits Rajasthan. The cultural heritage of Rajasthan includes historical buildings, palaces, forts, monuments, etc., which narrate the glorious history of the state. It is our collective responsibility to preserve Rajasthan's magnificent history and cultural
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
22

Agnihotri, Vandana. "POLLUTION IN RIVERS AND US." International Journal of Research -GRANTHAALAYAH 3, no. 9SE (2015): 1–4. http://dx.doi.org/10.29121/granthaalayah.v3.i9se.2015.3260.

Full text
Abstract:
Saving water is a matter of concern for everyone, scientific politicians, intellectuals, creators are all concerned, how can water be saved? The world has to save the earth, trees, forests, mountains, air, water. Saving water is very important. Earth can be saved, trees, forests, mountains and humans, animals, birds can all survive, if water is saved and water is on earth, how much? 97.94% of all the water available on the earth is saline water of the sea, which is not potable, 1/8% water is present in the form of ice on the fumes and the potable sweet water is only 0.88 which is continuously
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
23

Jaiswal, Jaiprakash. "Forest Fire Reduction and Management - Case Study of Uttarakhand." RESEARCH REVIEW International Journal of Multidisciplinary 6, no. 11 (2021): 47–54. http://dx.doi.org/10.31305/rrijm.2021.v06.i11.008.

Full text
Abstract:
Forest fire is not a new concept in the present era. But nowadays the danger of forest fire has increased more on the huge cover of green vegetation. As the global temperature is increasing. With the increase in forest fire incidents, the temperature of the earth is also increasing. Forests are more vulnerable to forest fires because there is very little rainfall in winter. India sees incidents of forest fires in many geographical areas every year and it is the biggest threat to our biodiversity and wildlife. Every year many wildlife lives are lost due to forest fires. There are 105 national p
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
24

Singh, Ritesh Kumar, та Shagufta Parveen. "मुगलकालीन भारत में कृषि भूमि के महत्व का एक अध्ययन". ShodhKosh: Journal of Visual and Performing Arts 4, № 2 (2023). http://dx.doi.org/10.29121/shodhkosh.v4.i2.2023.2248.

Full text
Abstract:
मुगलकाील भारत का भौगोलिक मानचित्र को देखने से पता चलता है कि कहीं जगल था तो कहीं पथरीले पठार और कहीं रेगिस्तान। पश्चिमी बंगाल में सुंदरवन तक खेती होती थी तो चटगांव से सिलहट तक घने जंगल थे। बिहार और अवध गें बड़े पैमाने पर खेती होती थी। इस क्षेत्र में भी गोरखपुर से लेकर आजमगढ़ तक का क्षेत्र जंगलों से ढंका हुआ था। आगरा प्रांत में सारी की साशी भूमि पर खेती होती थी। मालवा की भूमि बड़ी ही उर्वर थी। बरार के जंगलो को काटकर वहाँ की भूमि को कृषि योग्य बनाया गया। इस प्रकार यह कहा जा सकता है कि मुगल साम्राज्य में समस्त कृषि योग्य भूमि पर खेती होती थी और आज की अपेक्षा उस समय की भूमि बडी ही उपजाऊ थी। भूमि पर आ
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
25

Malviya, Neha, Abhishek Ateria, Ashok Prajapati та Ajay Kumar Vishwakarma. "भील जनजाति की महिलाओं की सामाजिक-आर्थिक और राजनीतिक स्थितिः एक सामाजिक दृष्टिकोण". ShodhKosh: Journal of Visual and Performing Arts 4, № 2 (2023). https://doi.org/10.29121/shodhkosh.v4.i2.2023.3310.

Full text
Abstract:
सतपुड़ा पर्वत श्रृंखला महाराष्ट्र और मध्य प्रदेश की सीमा पर स्थित है, यह एक अजेय प्राकृतिक दीवार की तरह खड़ी है। पर्वत श्रृंखला अपनी दुर्गम भौगोलिक संरचना और घने जंगलों के लिए प्रसिद्ध है। ‘सात पर्वत‘ के नाम से प्रसिद्ध सतपुड़ा में विभिन्न जनजातियाँ निवास करती हैं। यहाँ भील, पावरा, कोकानी, मावाची, गावित, नायकड़ा, राठवा, नहाल, बरेला, तड़वी, ढांका, पारधी, ठाकुर और पटेल जैसी जनजातियाँ वास करती हैं। इन जनजातियों की विभिन्न उप-जातियाँ भी यहाँ बड़ी संख्या में निवास करती हैं। सतपुड़ा पर्वत की उत्तरी सीमा पर महाराष्ट्र के साथ-साथ मध्य प्रदेश के जंगलों में यह जनजातियाँ बसी हुई हैं। ‘सतपुड़ा‘ नाम का अर्थ है ‘सा
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
26

साहू, संध्या, जयसिंग साहू та अनिल कुमार मिश्रा. "जनजातियों की आजीविका में महुआ का योगदान राजनांदगाँव जिला, छत्तीसगढ़ के विषेष संदर्भ में". International Journal of Reviews and Research in Social Sciences, 30 червня 2024, 97–103. http://dx.doi.org/10.52711/2454-2687.2024.00016.

Full text
Abstract:
देष में लघु वनोपज संग्रहण में राज्य का प्रमुख स्थान हैं। छŸाीसगढ़ के जनजातियों की आजीविका का एक महत्वपूर्ण स्रोत लघु वनोंत्पाद हैं। राजनांदगाँव जिला के जनजातियों की अधिकांष आबादी वन क्षेत्रों में रहती है एवं गैर-लकड़ी वन उत्पादों पर अपनी आजीविका और आय सृजन के लिए काफी हद तक निर्भर हैं जो जनजातीय समुदाय के लिए निर्वाह और नकदी आय का एक बड़ा स्रोत हैं। लघु वनोपज में पौधें मूल के सभी गैर-काष्ट उत्पाद आते हैं। जिसका उपयोग खाद्य, पेय एवं औंषधीय पदार्थ के रुप में होता हैं, इस कारण जनजातियों के जीवन में लघु वनोपज का सामाजिक एवं आर्थिक महत्व बढ़ जाता हैं। ग्रामीण आदिवासी प्राथमिक कार्य में संलग्न हैं एवं ग
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
27

रजक, बिजय. "'रणेन्द्र' के उपन्यासों में प्रतिबिम्बित आदिवासी जन-जीवन". Periodic Research 12, № 3 (2024). https://doi.org/10.5281/zenodo.10853022.

Full text
Abstract:
This paper has been published in Peer-reviewed International Journal "Periodic Research"&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; URL : https://www.socialresearchfoundation.com/new/publish-journal.php?editID=8588 Publisher : Social Research Foundation, Kanpur (SRF International)&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Abstract : आदिवासी विमर्श सदियों से शोषित पीड़ित उस जनजाति का साहित्यिक विद्रोह है जो लेखनी के माध्य से अपना हक पाने की कोशिश करता है&nbsp;|&nbsp;और इसके लिए संघर्ष भी करता है&nbsp;|&nbsp;हजारों सालों के बीत जाने के बा
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
28

-, डॉ रमेश कुमार. "बस्तर के आदिवासी संघर्ष का यथार्थ संदर्भः राजीव रंजन प्रसाद कृत उपन्यास ‘आमचो बस्तर’". International Journal For Multidisciplinary Research 4, № 6 (2022). http://dx.doi.org/10.36948/ijfmr.2022.v04i06.1205.

Full text
Abstract:
वर्तमान युग की संचार क्रांति ने पूरे विश्व को एक गांव के रूप में बदल दिया है। हर रोज नए-नए परिवर्तन हो रहे हैं जिनका जीवन पर गहरा प्रभाव पड़ रहा है। जीवन शैली दृष्टिकोण, चिंतन, संस्कृति में तेजी से बदलाव आया है। अप्रत्यक्ष रूप से यह नवीन जागृति का दौर है, व्यक्तिवादिता का दौर है। तेजी से बदलते समय में कुछ मानव समूह ऐसे है जो इन परिवर्तनों से दूर पहाड़ों, जंगलों में प्राचीन ढंग समय भी से रह रहे हैं। परिवर्तनों की, विकास की बयार उन तक वहीं पहुँच सकी है। यदि पहुँची है तो विनाश की नींव बनाकर यह समूह है आदिवासी जन का।
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
29

सुषमा, तिर्की. "मधु कांकरिया की कहानियों में आदिवासी जीवन की समस्याएँ". 7 червня 2025. https://doi.org/10.5281/zenodo.14917025.

Full text
Abstract:
समकालीन साहित्य सृजन परंपरा में मधु कांकरिया ने अपनी दमदार रचनाओं से समकालीन साहित्य में अपनी प्रज्वलित जगह बनाई है। उनकी कहानियाँ नग्न यथार्थ को प्रभावशाली ढंग से अभिव्यक्त करती है। मधु कांकरिया कोलकाता के महानगरीय जीवन के ऊब से जब तब जंगलों की ओर मुड़ पड़ती है। जंगल के प्रति आकर्षण उनकी 1992 में हुआ जब वह गुमला और पलामू के भ्रमण पर निकली और वह आश्चर्यचकित हुई कि ऐसे भी जीवन संभव है। उन्होंने आदिवासियों के बीच समय बिताया तमाम तरह की समस्याओं और उनकी जीवन की कटुता को अनुभव किया। किन हालातों में वे अपने जीवन जी रहे हैं इससे अवगत उन्होंने अपनी लेखनी के माध्यम से कराया।
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
30

कुमार, सचिन, та घनश्याम दुबे. "छत्तीसगढ़ के बिलासपुर संभाग के बैगा जनजाति में सांस्कृतिक परिवर्तन". International Journal of Reviews and Research in Social Sciences, 16 грудня 2023, 265–69. http://dx.doi.org/10.52711/2454-2687.2023.00045.

Full text
Abstract:
छत्तीसगढ़ की विशेष पिछड़ी जनजातियों मे से एक बैगा जनजाति बिलासपुर संभाग मे बहुतायत संख्या मे निवासरत हैं। इस जनजाति की अपनी एक विशिष्ट सामाजिक सांस्कृतिक विरासत पीढ़ियों से चली आ रही है। जन्म से लेकर मृत्यु तक अपनी विशेष मान्यताओं, परंपराओं का प्रचलन है किन्तु आधुनिकता एवं बाह्य समाज से संबंध होने एवं एकाकी जीवन तथा जंगलों से पूर्ण निर्भरता कम होने के कारण इस जनजाति मे सांस्कृतिक परिवर्तन होने लगे हैं। प्रसव गाँव की दाई के अलावा अब अस्पतालों मे होने लगे हैं। विवाह परम्पराओं में सिंदूर का प्रचलन प्रारम्भ हो गया है। रोगों के ईलाज के लिए अब परंपरागत प्रक्रिया के अलावा चिकित्सकों अथवा दवाखानों का रुख
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
31

Chauhan, Mahesh V. "भारत मैं आदिवासी महिलाओ की स्थिति एवं समस्याएँ". International Journal of Reviews and Research in Social Sciences, 31 березня 2025, 1–5. https://doi.org/10.52711/2454-2687.2025.00001.

Full text
Abstract:
आदिवासी महिला अपने समाज की सामाजिक-आर्थिक संरचना में एक महत्वपूर्ण स्थान रखती है। आदिवासी का निवास स्थान, पहाड़ियों या जंगलों में निवास, श्रमिक वर्ग इत्यादि। आदिवासियों को भारत के संविधान में अनुसूचित जनजाति का दर्जा दिया गया है। वर्तमान में जनजातियों की पुरानी पहचान बदल रही है। आदिवासी मूल प्रकृति पूजक थे। स्वतंत्रता के बाद, देश के अनुसूचित जनजातियों के हितों की रक्षा के लिए राष्ट्रीय स्तर पर कई कदम उठाए गए हैं और विभिन्न अवधियों के दौरान आदिवासी विकास पर विशेष ध्यान दिया गया है।आदिवासी महिलाओं मे आदिवासी अर्थव्यवस्था और राजनीतिक क्षेत्रों में महत्वपूर्ण नेतृत्व के पदों की कमी है, भले ही उन्ह
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
32

-, Anita Bisht. "आदिवासी समाज एवं उनकी समस्याए". International Journal For Multidisciplinary Research 6, № 1 (2024). http://dx.doi.org/10.36948/ijfmr.2024.v06i01.13025.

Full text
Abstract:
आदिवासी शब्द दो शब्दों ‘आदि’ और ‘वासी’ से मिल कर बना है इसका अर्थ मूल निवासी होता है। भारत की जनसंख्या का 8.6 प्रतिशत (10 करोड़) भाग आदिवासियों का है। भारतीय संविधान में आदिवासियों के लिए ‘अनुसूचित जनजाति’ शब्द का उपयोग किया गया है। ये आदिवासी मध्यप्रदेश, छत्तीसगढ़, नागालैण्ड, अरूणाचल प्रदेश, हिमाचल प्रदेश, राजस्थान, मेघालय, गुजरात बिहार आदि राज्यों में निवास करते हैं। सामान्य रूप से आदिवासी उसे कहते है जो जंगलो में अपना जीवन यापन करते हैं। सामान्य जीवन शैली जीते हैं, समान संस्कृति, समान भाषा का प्रयोग करते हैं, तथा जल, जीवन, जंगल से जुडे रहते है। भारत के आदिवासियों की समस्याएँ बहुत कठिन है और उ
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
33

Jaiman, Chandrashekhar, та Santosh Kanwar. "जनजातीय समुदायों के सामाजिक, आर्थिक उत्थान में सरकारी योजनाओं की भूमिका". ShodhKosh: Journal of Visual and Performing Arts 5, № 5 (2024). https://doi.org/10.29121/shodhkosh.v5.i5.2024.5738.

Full text
Abstract:
भारत एक विषाल देष है। यहाँ अनेक संस्कृतियाँ पाई जाती हैं। इस विविध सांस्कृतिक और सामाजिक संरचना वाले देष में अनेक जातियाँ, जनजातियाँ निवास करती हैं। भारत में अनुसूचित जनजातीय समुदाय की कुल जनसंख्या लगभग 8.6ः है, ये समुदाय मुख्यतः जंगलों, पहाड़ों और सीमांत क्षेत्रों में रहते हैं। इसी कारण ये सामाजिक, शैक्षिक और आर्थिक दृष्टि से काफी पिछड़े हुए हैं। इनका सम्पूर्ण विकास नहीं हो पाता है। ये जनजातियाँ एक विषिष्ट समुदाय का निमार्ण करती हैं, जिनका योगदान न केवल प्रकृति संरक्षण में रहा है, बल्कि ये पारम्परिक ज्ञान, आदिवासी कला व संस्कृति और मूल्यों की संवाहक भी रही हैं। लेकिन ऐतिहासिक शोषण, षिक्षा व स्व
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
34

जायसी, सीमा, та विनोद कुमार साहू. "सतनाम दर्षन एवं महिला समानता". International Journal of Advances in Social Sciences, 29 червня 2023, 74–79. http://dx.doi.org/10.52711/2454-2679.2023.00012.

Full text
Abstract:
छत्तीसगढ़ में सतनाम पंथ की शुरूआत कैसे हुई? रायपुर जिले के गजेटियर 1973 के अनुसार अधिकांष सतनामी संत रामानंद के षिष्य रोहिदास (रविदास, रैदास) को सतनाम नंथ के पवर्तक मानते है, इसी कारण वे अपने आप को रोहिदासी भी कहते है। क्या स्वयं संत रोहिदास ने छत्तीसगढ़ में आकर सतनाम का प्रचार किया था या किसी अन्य के माध्यम से सतनाम पंथ के उपदेष का आगमन छत्तीसगढ़ में हुआ। हीरालाल ने यह संभावना व्यक्त की है कि बाराबंकी जिले के एक राजपूत जगजीवन उसय ने उत्तर भारत में सतनामी पंथ की शुरूआत की थी तथा गुरूघासीदास ने उनसे प्रेरणा ग्रहण की थी। गुरूघासीदास द्वारा ज्ञान प्राप्त करने की घटना के पीछे तीन विवरण प्रचलित है। रस
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
35

MRS., MAMTA DEVI MEENA. "सांस्कृतिक परंपरा की बदलती परिभाषा". 25 червня 2021. https://doi.org/10.5281/zenodo.5034513.

Full text
Abstract:
किसी भी देश, प्रदेश, क्षेत्र विशेष की संस्कृति क्या है ? संस्कृति को कैसे जाना जा सकता है ? संस्कृति किसी समाज में गहराई तक व्याप्त गुणों के समग्र स्वरूप का नाम है। जो समाज के सोचने, विचारने , कार्य करने में अंतर्निहित होती है। संस्कृति को अच्छे से जानने के लिए हमें उस जगह के आचार -विचार, रहन सहन, रीति रिवाज, तीज त्यौहार, बोली भाषा, वेशभूषा, नृत्य &ndash; नाटक ,गीत- संगीत ,विश्वास, मान्यता, आदि का गहराई से अध्ययन करना होता है तब जाकर हम संस्कृति को अच्छे से समझ पाते हैं। संस्कृति संस्कृत भाषा का शब्द है, संस्कृति का शब्दार्थ है- &ldquo;उत्तम या सुधरी हुई स्थिति&rdquo;। अंग्रेजी में संस्कृति के
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
36

-, Mr Shantaram Shelya Valvi. "आदिवासी वैचारिकी और साहित्य में अभिव्यक्त चेतना के विविध आयाम". International Journal For Multidisciplinary Research 7, № 1 (2025). https://doi.org/10.36948/ijfmr.2025.v07i01.34925.

Full text
Abstract:
शोध सारांश (Abstract) - आदिवासी साहित्य का मूल स्वर जल-जंगल-जमीन है l यूरोप से पूरे विश्व में फैले औद्योगिक क्रांति के पश्चात विकास की नई परिकल्पनाओं ने जन्म लिया l यहीं से प्राकृतिक संसाधनों के अत्याधिक दोहन का सिलसिला शुरू हुआ l भौतिक सुविधा के संसाधनों ने मानवीय जीवन को बहुत अधिक प्रभावित किया l वहीं दूसरी ओर वैज्ञानिक आविष्कारों के कारण मनुष्य जीवन अधिकाधिक सुखकर होता गया l किंतु जो समुदाय पूरी तरह से जंगलों-पहाड़ो पर निर्भर था, उसका भारी नुकसान हुआ l प्राकृतिक संसाधनों के अत्याधिक दोहन से यह इस समुदाय के जीवन-यापन के सभी साधन लूट लिए गएँ l परिणामत हजारों-लाखों वर्षों से प्रकृति के साथ विलक
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
We offer discounts on all premium plans for authors whose works are included in thematic literature selections. Contact us to get a unique promo code!