To see the other types of publications on this topic, follow the link: महाकव्य.

Journal articles on the topic 'महाकव्य'

Create a spot-on reference in APA, MLA, Chicago, Harvard, and other styles

Select a source type:

Consult the top 50 journal articles for your research on the topic 'महाकव्य.'

Next to every source in the list of references, there is an 'Add to bibliography' button. Press on it, and we will generate automatically the bibliographic reference to the chosen work in the citation style you need: APA, MLA, Harvard, Chicago, Vancouver, etc.

You can also download the full text of the academic publication as pdf and read online its abstract whenever available in the metadata.

Browse journal articles on a wide variety of disciplines and organise your bibliography correctly.

1

निशा, माहौर. "प्राचीन भारतीय ग्रन्थ में चित्रकला उल्लेख". International Journal of Research - Granthaalayah 7, № 11(SE) (2019): 252–56. https://doi.org/10.5281/zenodo.3592634.

Full text
Abstract:
प्राचीन भारतीय ग्रन्थों में चित्रकला से सम्बन्धित नियमों का उल्लेख विस्तृत रूप से मिलता है जिसमें काव्य, नाटक, महाकाव्य, पुराण, उपनिषद् व विभिन्न विषयों के ग्रन्थों द्वारा भारतीय चित्र लेखन की प्राचीन परम्परा व सांस्कृतिक विधियों एवं जनमानस में उनकी लोकप्रियता का वर्णन मिलता है। इसके अतिरिक्त कुछ ऐसे ग्रन्थ भी हैं, जिनमें स्वतन्त्र व व्यापक रूप से चित्रकला की व्याख्या विस्तार रूप से की गयी है। उदाहरण स्वरूप विष्णुधर्मोत्तर पुराण मार्कण्डेय द्वारा रचित इस ग्रन्थ में 269 अध्याय हैं। जिसके अन्तर्गत तीसरे खण्ड में संस्कृत विषयों में विशेषकर ललित कलाओं के लिये सर्वाधिक महत्वपूर्ण हैं। जिसमें अध्याय
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
2

देवी, नागरानी, та सीमा सिंह*. "भारविकृत किरातार्जुनीयम् का काव्यशास्त्रीय मूल्यांकन". Humanities and Development 16, № 1-2 (2021): 114–20. http://dx.doi.org/10.61410/had.v16i1-2.22.

Full text
Abstract:
संस्कृत साहित्य में महाकवि कालिदास की कृतियों के अनन्तर भारवि के ‘किरातार्जुनीय’ का ही स्थान है। महाकाव्य की दृष्टि से आलोचकों ने ‘रघुवंश’ को लघुत्रयी’ में रखा है तथा ‘किरातार्जुनीय’ को बृहत्त्रयी में। यद्यपि सर्ग आदि की दृष्टि से रघुवंश काव्य किरातार्जुनीय से लघुकाय नहीं है। इसका कारण यही प्रतीत होता है कि काव्यकला के शिल्प विधान की दृष्टि से किरातार्जुनीय, रघुवंश महाकाव्य से उत्कृष्ट तथा ओजपूर्ण है। लोकप्रियता की दृष्टि से मेघदूत तथा कुमारसंभव के बाद किरातार्जुनीय का ही स्थान है। मनोहर अर्थगौरव से विभूषित, छोटे-छोटे समस्त पदों की सुललित कर्णप्रिय ध्वनि से गूँजते हुए सैकड़ों श्लोक अथवा श्लोकार
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
3

भट्टराई, डी पी. "शाकुन्तल महाकाव्यमा प्रबन्ध वक्रता". Journal of Development Review 7, № 1 (2022): 77–88. http://dx.doi.org/10.3126/jdr.v7i1.67022.

Full text
Abstract:
प्रस्तुत अध्ययनपत्र वक्रोक्ति सिद्धान्तको छैठौं भेद प्रबन्ध वक्रताका आनुषङ्गिक फल वक्रता, नामकरण वक्रता र कथासाम्य वक्रताका आधारमा महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको शाकुन्तल महाकाव्यको विश्लेषण गर्ने क्रममा तयार पारिएको हो । वक्रोक्ति सिद्धान्त कुन्तकद्वारा प्रतिपादित पूर्वीय साहित्य सिद्धान्त हो । यहाँ यसै सिद्धान्तको प्रबन्ध वक्रताको सैद्धान्तिक परिचय दिई त्यसकै आधारमा समग्र कृतिको अध्ययन गरी प्रबन्ध वक्रताका दृष्टिले शाकुन्तल महाकाव्य उच्च कोटिको प्रबन्ध काव्य रहेको निष्कर्ष दिइएको छ ।
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
4

देवी, नागरानी, та सीमा सिंह. "संस्कृत साहित्य में रीतिकाल के प्रवर्तक". Humanities and Development 17, № 1 (2019): 134–37. http://dx.doi.org/10.61410/had.v17i1.59.

Full text
Abstract:
संस्कृत महाकाव्य की परम्परा तथा विकासक्रम का अनुशीलन करने से यह स्वतः स्पष्ट हो जाता है कि आदिकवि वाल्मीकि के रामायण काव्य में भावपक्ष का प्राधान्य है, भाषा या कलापक्ष की गौणता है। कालिदास से पूर्व तक यही प्रवृत्ति रही है। महाकवि कालिदास नये युग का प्रवर्तन करते हैं। उनमें भाषा एवं भाव दोनों का अद्भुत समन्वय है, दोनों प्रधान है। आलोचकों ने कालिदासयुग की कविता को ‘सुकुमार शैली’ की संज्ञा दी है। महाकवि भारवि के प्रादुर्भाव से एक नये युग का प्रवर्तन होता है। आलोचक भारवि और भारवियुग की कविता को ‘अलंकारशैली’ की संज्ञा देते हैं। आचार्य कुन्तक के शब्दों में यह ‘विचित्रमार्ग’ है। इसमें कविता रस या भाव
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
5

गौतम Gautam, तुलसीप्रसाद Tulasiprasad. "नरसिंह अवतार महाकाव्यमा प्रयोगशीलता {Applicability in Narasimha Avatar epic}". Tribhuvan University Journal 37, № 02 (2022): 156–78. http://dx.doi.org/10.3126/tuj.v37i02.51751.

Full text
Abstract:
यस लेखमा जगदीश शमशेर राणाद्वारा रचित नरसिंह अवतार महाकाव्यको प्रयोगवादी अवधारणाका आधारमा अध्ययन तथा विश्लेषण गरिएको छ । प्रयोगवाद आफैंमा कुनै वाद होइन, साहित्यमा गरिने नयाँ–नयाँ प्रयोगलाई प्रयोगवादी भन्ने चलन छ । नेपाली कवितामा प्रयोगवाद भन्नाले वि.सं. २०१७ सालको रूपरेखा पत्रिकामा प्रकाशित मोहन कोइरालाको घाइतेयुग कविताबाट सुरु भएको नयाँ कविता धारालाई बुझिन्छ । यस धाराका कवितामा अमूर्त लेखनशैली, सम्प्रेषणहीनता, संरचनागत शिथिलता, नयाँ नयाँ बिम्ब, प्रतीक र मिथकको प्रयोग, विसङ्गतिको प्रस्तुति र अस्तित्ववादी चेत जस्ता कुरा मुख्य विशेषताका रूपमा रहेका छन् । यिनै कुरालाई आधार बनाई यसमा नरसिंह अवतारको
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
6

दहाल Dahal, भूमिप्रसाद Bhumiprasad. "ऋतम्भरा महाकाव्यमा छन्दप्रयोग {Chandprayoga in the Ritambhara epic}". Damak Campus Journal 11, № 1 (2023): 123–42. http://dx.doi.org/10.3126/dcj.v11i1.63489.

Full text
Abstract:
प्रस्तुत अध्ययनमा महाकवि मोहनप्रसाद भण्डारीद्वारा रचित ऋतम्भरा महाकाव्यमा प्रयोग गरिएका छन्दहरूको विश्लेषण गरिएको छ । यस क्रममा कविको परिचय र महाकाव्यको विषयवस्तुमा समान्य प्रवेश गरी प्रयोग गरिएका छन्दहरूको बारेमा अध्ययन र चर्चा गरिएको छ । यस सन्दर्भमा छन्दशास्त्रको पृष्ठभूमि, ऋतम्भरा महाकाव्यमा प्रयोग गरिएका छन्द, तिनको लक्षण र यसै महाकाव्यबाट उदाहरणहरू दिँदै प्रयोग भएका छन्दहरूको गणना गर्दा यसमा मालिनी, तोटक, शालिनी, मल्लिका, मन्दाक्रन्ता, वसन्ततिलका, द्रुतविलम्वित, अनुष्टुप्, शिखरिणी, पञ्चचामर, स्रग्धरा, स्रग्विणी, भुजङ्गप्रयात, उपजाति, वियोगिनी, शार्दूृलविक्रीडित, वंशस्थ (वंशस्थ+इन्द्रवंशा
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
7

पोखरेल Pokhrel, शोभा Shova. "जुद्धशमशेरको इतिहास र देवकोटाको योगदान Juddhashamsherko Itihas ra Devkotako yogdan". Historical Journal 11, № 1 (2020): 77–83. http://dx.doi.org/10.3126/hj.v11i1.34679.

Full text
Abstract:
प्रस्तुत लेखमा एउटा राजनीति व्यक्ति र अर्को साहित्यिक व्यक्तिको चर्चा गरिएको छ । राजनीतिक व्यक्तिमात्यस्तो व्यक्तिको चर्चा गरिएको छ जसको नामसँगै एकतन्त्रीय राणाशासनको अवसान जोडिएको छ । यिनकै समयमानेपालले ठूलो भूकम्पको सामना गर्नु प¥यो । चन्द्रशमशेरका पालमा राणाहरू ए, बि र सि क्लासमा बाँडिए जुद्धशमशेरकापालमा तिनै सि क्लासका राणाले जनतालाई साथ दिएर नेपालमा प्रजातन्त्र ल्याउन सजिलो भयो । नेपालका गौडा–गोश्वाराका विभिन्न विभागमा धेरै रकम बाँकी बक्यौता चलिरहेका थिए यसमा यिनले आम माफी दिए । एकतन्त्रीयनिरंकुश राणाशासन कालका एकजना शासक श्री ३ महाराज जुद्धशमशेरको इतिहास उजागर हुँदैछ भने साहित्यिकव्यक्ति
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
8

तिवारी Tiwari, प्रेमप्रसाद Premprasad. "महाकाव्य सिद्धान्त र ‘आदर्श राघव’ महाकाव्य {Epic Theory and 'Adarsh Raghava' epic}". Kaladarpan कलादर्पण 4, № 1 (2024): 22–29. http://dx.doi.org/10.3126/kaladarpan.v4i1.62805.

Full text
Abstract:
आदर्श राघव महाकवि सोमनाथ सिग्द्यालको विचित्रमार्गी महाकाव्य लेखनलाई पछ्याउँदै लेखिएको कृति हो । आचार्य विश्वनाथ प्रणीत महाकाव्य सिद्धान्तका आधारमा आदर्श राघव कृति केकस्तो रहेको छ भन्ने मूल समस्यामा केन्द्रित रही यो लेख तयार गरिएको छ । यस लेखमा सर्गविधान, पात्रविधान, रसविधान, कथावस्तु संयोजन, कथावस्तुको स्रोत, महाकाव्यमा प्रकृति चित्रण, महाकाव्यमा छन्द प्रयोग, महाकाव्यको शीर्षकीकरण, महाकाव्यमा मङ्लाचरणजस्ता पक्षलाई आधार बनाएर अध्ययन गरिएको छ । आदर्श राघव महाकाव्यमा १६ ओटा सर्ग रहेका छन् र यसको नायकका रूपमा मर्यादा पुरुषोत्तम श्रीराम आएका छन् । यस महाकाव्यमा शान्त रस अङ्गी बनेर प्रकट भएको छ भने
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
9

Koirala, Dhanapati. "सुलोचना महाकाव्यमा अलङ्कार". Madhyabindu Journal 10, № 1 (2025): 91–109. https://doi.org/10.3126/madhyabindu.v10i1.75618.

Full text
Abstract:
शुक्लयजुर्वेद, उपनिषद्, रामायणहरूदेखि साहित्यका हरेक विधाहरूमा अलङ्कारको प्रयोग गरिएको छ । अलङ्कारको स्वस्पूmर्त तथा प्राकृत प्रयोगले कृति सुन्दर, आस्वाद्य तथा मार्मिक बन्न पुग्ने शास्त्रीय तथा व्यावहारिक मान्यता रहेको छ । यस सन्दर्भमा माध्यमिक तहअन्तर्गत कक्षा ११ को ऐच्छिक नेपाली, त्रिवि, नेसंवि, पूवि. आदिका स्नातक तथा स्नातकोत्तर तहका ऐच्छिक नेपाली विषयका पाठ्यक्रममा अलङ्कार शास्त्र समावेश गरिएको छ । यी विश्वविद्यालयका स्नातक तहमा महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा लिखित सुलोचना (२००२) महाकाव्य पनि समावेश गरिएको छ । अलङ्कार शास्त्रको शास्त्रीय शिक्षण उक्त कृतिका पद्यहरूबाट गर्दा प्रभावकारी ह
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
10

खतिवडा Khatiwada, नित्यानन्द Nityananda. "काव्यतत्त्वका दृष्टिले जागृतिराग महाकाव्य". Pragyajyoti 5, № 8 (2024): 125–41. https://doi.org/10.3126/pj.v5i8.73803.

Full text
Abstract:
प्रस्तुत अनुसन्धानात्मक लेख भानुभक्त पोखरेलद्वारा रचिएको जागृतिराग महाकाव्यको काव्यगत विश्लेषणमा आधारित रहेको छ । यसका लागि पूर्वीय महाकाव्यको तत्त्वगत सिद्धान्तलाई उपयोग गरिएको छ । यसमा काव्यतत्त्वका दृष्टिले जागृतिराग महाकाव्यलाई मुख्य शोधसमस्याका रूपमा लिइएको छ । पूर्वीय महाकाव्य सिद्धान्तअन्तर्गत काव्यतत्त्वलाई एक महत्त्वपूर्ण अवधारणा मानिन्छ । काव्यतत्त्वका दृष्टिले जागृतिराग महाकाव्य के कस्तो देखिन्छ भन्ने प्राज्ञिक समस्याको निरूपण गर्नु प्रस्तुत आलेखको उद्देश्य रहेको छ । गुणात्मक अनुसन्धान तथा विश्लेषणात्मक विधिको उपयोग गरिएको यस लेखमा पुस्तकालयीय स्रोतअन्तर्गत जागृतिराग महाकाव्यलाई प्र
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
11

पौडेल Poudel, शेषकान्त Sheshkanta. "पूर्वीय महाकाव्य सिद्धान्तको परिप्रेक्ष्यमा शाकुन्तल महाकाव्य Purbiya Mahakavya Siddhantako Pariprekshyama Shakuntal Mahakavya". Butwal Campus Journal 2, № 1 (2020): 102–9. http://dx.doi.org/10.3126/bcj.v2i1.35981.

Full text
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
12

खरेल, उमा मिश्र. "नारीवादी दृष्टिकोणले ‘शाकुन्तल’ महाकाव्यको अध्ययन". Academic Voices: A Multidisciplinary Journal 10 (31 грудня 2020): 103–17. https://doi.org/10.3126/av.v10i1.74261.

Full text
Abstract:
भागिरथको गङ्गाझै नेपाली साहित्य धरतीमाअवतरण गरेको ‘शाकुन्तल’ महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको अद्वितीय महाकाव्य हो । यसमा देवकोटाले पितृसत्तावाट पीडित नारी पात्रका रुपमा मेनका शकुन्तलालाई प्रस्तुत गरेका छन् भने पितृसत्ताको मूल्य अनुसरण गर्ने नारी पात्रका रुपमा गौतमीलाई प्रस्तुत गरेका छन् । यस महाकाव्यमा प्रयुक्त नारी पात्रका भूमिका कार्य व्यापार आदिद्वारा कवि तत्कालीन नेपाली समाजमा नारीहरुको अवस्था कस्तो थियो भनी देखाउन चाहन्छन् । नारीप्रति सहानुभूति राख्ने र नारी मैत्री मानिने देवकोटाद्वारा लेखिएको नारीकै नामसँग सम्बन्धित शीर्षक भएको यस महाकाव्यको नारीवादी दृष्टिले अध्ययन गर्नु उचित ठानी ‘नारीव
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
13

डॉ., लूनेश कुमार वर्मा. "'सौंदरनंद' महाकाव्य में प्रकृति-चित्रण". International Journal of Advance and Applied Research 10, № 2 (2022): 303–5. https://doi.org/10.5281/zenodo.7523716.

Full text
Abstract:
महाकवि अश्वघोष संस्कृत के प्रारंभिक काल के कवि हैं। महाकवि अश्वघोष के काव्य सौंदरनंद में दार्शनिकता की प्रधानता होने पर भी प्रकृति का सुंदर और मनोरम चित्रण हुआ है। प्राचीन काल में ऋषि-मुनि प्रकृति की गोद में ही वास करते हुए तप साधना करते थे। महाकवि अश्वघोष ने कपिल मुनि के आश्रम के प्राकृतिक सौंदर्य का सुंदर और मनोरम चित्रण किया है। मुनि के आश्रम के आस-पास हिंसक पशु भी अपना व्यवहार आश्रम के अनुकूल कर लिया करते थे। अश्वघोष द्वारा किए गए नारी सौंदर्य वर्णन में उनका प्रकृति के प्रति विशेष अनुराग देखने को मिलता है। नारी के रमणीय और कमनीय रूप का वर्णन करने के लिए बहुधा अनेक उपमानों का प्रयोग किए जान
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
14

अवस्थी, प्रज्ञा आर्याए त्रिलोक चन्द. "चन्द्रशेखरकृत सुर्जनचरित महाकाव्य में पदपूर्वार्द्धवक्रता". International Journal of Sanskrit Research 11, № 3 (2025): 17–20. https://doi.org/10.22271/23947519.2025.v11.i3a.2634.

Full text
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
15

गौतम Gautam, दीपकप्रसाद Dipak. "सम्यक् सम्बुद्ध महाकाव्यको कथानक र चरित्रचित्रणबिचको सङ्गति {Correlation between plot and characterization of Samyak Sambuddha epic}". Dhaulagiri Journal of Contemporary Issues 1, № 1 (2023): 86–92. http://dx.doi.org/10.3126/djci.v1i1.58641.

Full text
Abstract:
नेपाली महाकाव्य लेखन परम्परामा घनश्याम कँडेलको सम्यक् सम्बुद्ध अनुष्टुप छन्दको शान्तरस प्रधान महाकाव्य हो । यसमहाकाव्यका नायक गौतम बुद्ध हुन् । उनी यस महाकाव्यको भूमिकामा सिद्धार्थ गौतम, गौतम बुद्ध अनि महामानव बुद्धका नाममा विकसित छन् । चरित्रप्रधान महाकाव्य भएकाले शोध्य महाकाव्यको कथानक विकास फितलो भए पनि कथानक र पात्रचरित्रबिचको सङ्गति रहेको छ । कथानक र पात्रचरित्रबिचको सङ्गति प्रक्रियाको अध्ययन नै प्रस्तुत आलेखको मुख्य समस्या हो । पुस्तकालयीय अध्ययनमा आधारित यस लेखमा यथार्थपरक समालोचनात्क अध्ययन विधिको उपयोग गरिएको छ । महाकाव्यको कथानक विकास कमजोर, असानदर्भिक, उपकथाहरु जोडिएको तथा दर्शनप्रध
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
16

न्यौपाने Nyaupane, सुभाषचन्द्र Subhash Chandra. "मानव महाकाव्यमा दलित सौन्दर्य". ज्ञानदिप Gyandeep 10, № 2 (2025): 160–69. https://doi.org/10.3126/gyandeep.v10i2.77334.

Full text
Abstract:
प्रस्तुत लेख महाकाव्यकार मोदनाथ प्रश्रितको मानव महाकाव्यमा प्रस्तुत दलित सौन्दर्यको विश्‍लेषणमा केन्द्रित रहेको छ । मानव महाकाव्य दलितहरूको संवेदनालाई विषयवस्तु बनाएर लेखिएको दलित सौन्दर्य चेतनायुक्त महाकाव्य हो । साहित्य समालोचनामा सांस्कृतिक अध्ययन गर्ने प्रमुख धारहरूमध्ये पहिचान र प्रतिशोधलाई मूल आधार मानी दलित चेतनासँग सम्बन्धित पात्रहरूको विश्‍लेषण यस लेखमा गरिएको छ । यस महाकाव्यमा दलितहरूको प्रतिनिधित्व कसरी गराइएको छ, ती दलितहरूको पहिचान कसरी गराइएको र सीमान्तीकरणका विरुद्ध तिनीहरूको प्रतिशोधको स्वरलाई कसरी प्रस्तुत गरिएको छ भन्‍ने कुरालाई नै मूल समस्या बनाई यिनै प्राज्ञिक प्रश्‍नहरूको
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
17

डॉ., हरिसिंह राजपुरोहित. "श्रीपरशुरामचरितमहाकाव्यम् - एक दृक्पात". 'Journal of Research & Development' 15, № 16 (2023): 177–80. https://doi.org/10.5281/zenodo.8362665.

Full text
Abstract:
<strong>ग्रन्थ परिचय -</strong> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &lsquo;&lsquo;श्रीपरशुरामचरितमहाकाव्यम्&rsquo;&rsquo; बीकानेर मण्डलवास्तव्य कविवरेण्य डॉ. पुष्कर दत्त शर्मा द्वारा ग्यारह सर्ग में प्रणीत ऐतिहासिक महाकाव्य है। प्रस्तुत महाकाव्य का प्रकाशन प्रो. प्रभाकर शास्त्री एवं डॉ. सुभाष शर्मा के सम्पादकत्व में वर्ष 2011 में राष्ट्रिय संस्कृत साहित्य केन्द्र, जयपुर द्वारा किया गया। रामायण, महाभारत एवं पुराग्रन्थों को उपजीव्य बनाकर संस्कृत में विरचित ऐतिहासिक महाकाव्यों की संख्या आधुनिक काल में पर्याप्त कही जा सकती है, जिसमें भी ब्रह्मतेजोभास्कर भगवान् श्रीपर
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
18

Kumar, Manish. "पद्मावत की ऐतिहासिकता". International Journal of Research - Granthaalayah 6, № 3 (2018): 308–14. https://doi.org/10.5281/zenodo.1232110.

Full text
Abstract:
हिन्दी साहित्याकाश में &lsquo;पद्मावत&rsquo; दैदिप्यमान् नक्षत्र है। जायसी ने 16 वीं सदी में ठेठ अवधी भाषा में इस महाकाव्य का सृजन किया था। इसकी भाषा की मिठास, भाव सौंदर्य, सूफी अध्यात्म और ऐतिहासिकता देखते नहीं बन पड़ती है। कवि ने इस महाकाव्य का सृजन लोक, कल्पना और इतिहास के योग से की है। जायसी ने अवध प्रांत की लोकप्रचलित रानी और सुग्गे की कथा में चि&Yuml;ाौड़ की रानी पद्मिनी के जौहर की कथा का सम्मिश्रण कर, &lsquo;पद्मावत&rsquo; का सृजन किया है। यह महाकाव्य मध्यकालीन भारतवर्ष का दर्पण है। इसमें तत्कालीन भारतीय समाज की सामाजिक, सांस्कृतिक, राजनीतिक और ऐतिहासिक वैभव दिखाई देता है।
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
19

., संजना. "उत्तरसीताचरितम् महाकाव्य की समीक्षाः एक दृष्टि". International Journal of Sanskrit Research 11, № 3 (2025): 327–32. https://doi.org/10.22271/23947519.2025.v11.i3e.2686.

Full text
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
20

Dikshit, Shubham. "‘हिमाचलदर्शनम्’ नामक महाकाव्य में वर्णित ऋषि-परम्परा का विवेचन". Anusanadhan: A Multidisciplinary International Journal (in Hindi) 06, № 3&4 (2022): 1–3. http://dx.doi.org/10.24321/2456.0510.202102.

Full text
Abstract:
भारतीय संस्कृति ऋषि-परम्परा से अनुप्राणित है, न केवल वैदिक ग्रन्थों में अपितु अनेक लौकिक संस्कृत साहित्य के ग्रन्थों में भी ऋषि-पराम्परा के प्रमाण मिलते हैं। ऋषियों के बिना भारतीय संस्कृति के अस्तित्व की परिकल्पना करना असम्भव है। वर्तमान काल में संस्कृत महाकाव्यों के लेखन की परम्परा अवरुद्ध प्रायः प्रतीत होती है। इस संस्कृत महाकाव्य लेखन परम्परा में सितम्बर 2019 में एक संस्कृत महाकाव्य प्रकाषित हुआ है जो आषुकवि के रूप में विख्यात डॉ. मनोहरलाल आर्य द्वारा विरचित है।1 इस महाकाव्य में हिमाचल-प्रदेश का समग्र वर्णन 12 सर्ग़ों में काव्यशैली में प्रस्तुत किया गया है। इसमें अनेक स्थलों पर वैदिक ऋषियों
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
21

VARSHA, RANI. "प्राच्य एवं आद्य संस्कृत महाकाव्य लक्षण परम्परा." JANMAT POWER RESEARCH JOURNAL 4, № 5 (2025): 126–34. https://doi.org/10.5281/zenodo.15270607.

Full text
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
22

श्रवण, कुमार. "प्रबंध वक्रता की दृष्टि से मानस की काव्य भाषा का निर्वचनात्मक विश्लेषण". RESEARCH REVIEW International Journal of Multidisciplinary 05, № 03 (2020): 100–103. https://doi.org/10.5281/zenodo.3818365.

Full text
Abstract:
&lsquo;ध्वनि सिद्धान्त&rsquo; में निहित व्यंजना ही विश्व के सम्पूर्ण महाकाव्य का मूल है। धनंजय ने 10वीं सदी में इसे &lsquo;तात्पर्य&rsquo; अर्थ में व्यंजित किया। कुन्तक ने इन्हें वक्रोक्ति अर्थ में, महिमभट्ट ने इन्हें अनुमान में, मम्मट एवं जयदेव ने महाकाव्य के प्रबन्ध का आधार ध्वनि ही माना। किन्तु जयदेव ने अलंकार के रूप में ध्वनि का प्रतिस्थापित किया। विश्वनाथ ने इस के अर्थ में ध्वनि को ही भेद मानकर महाकाव्य की रचनाधर्मिता को जीवित रखा। प्लेटो के अनुसार, &lsquo;कवि विक्षिप्त प्राणी है और उसका काव्य विक्षिप्त क्षणों की वाणी है। उसका &lsquo;विक्षिप्त&rsquo; शब्द निस्सन्देह निन्दनीय अर्थ का द्योत
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
23

तिमिल्सिना Timilsina, महानन्द Mahananda. "संस्कृत महाकाव्य सिद्धान्तको विवेचना Sanskrit Mahakavya Siddhantako Vivechana". NUTA Journal 6, № 1-2 (2019): 154–62. http://dx.doi.org/10.3126/nutaj.v6i1-2.23264.

Full text
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
24

लाल, राम, та रामदेव साऊ. "रामायण महाकाव्य में भगवान श्रीराम का चारित्रिक वर्णन". Innovation The Research Concept 9, № 4 (2024): H15—H20. https://doi.org/10.5281/zenodo.12515502.

Full text
Abstract:
This paper has been published in Peer-reviewed International Journal "Innovation The Research Concept"&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; URL : https://www.socialresearchfoundation.com/new/publish-journal.php?editID=9100 Publisher : Social Research Foundation, Kanpur (SRF International)&nbsp; &nbsp; Abstract : भगवान श्री राम का रामायण महाकाव्य का सारांश जिसमे बताया गया है की उनका जन्म अयोध्या में राजा दशरथ और रानी कौशल्या के घर हुआ था। वे धर्म सत्य और मर्यादा के प्रतीक माने जाते हैं और उन्हें&nbsp;'मर्या
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
25

चिलुका, पुष्पलता. "’साकेत’ महाकाव्य-मैथिलीशरण गुप्त ’’आदर्श नारी चारित्र की उदभावना’’". Anusanadhan: A Multidisciplinary International Journal (In Hindi) 03, № 02 (2018): 6–8. http://dx.doi.org/10.24321/2456.0510.201807.

Full text
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
26

Sikder, Dr. Tania. "Priciples of Sāmkhya, Yoga and Mīmamsā in the Works of Bhavabūti." Kiraṇāvalī XIV, no. 3&4, JULY- DECEMBER 2022 (2022): 342–46. https://doi.org/10.5281/zenodo.7911938.

Full text
Abstract:
संस्कृतसाहित्याकाशे महाकविः भवभूति : कविताकामिनीकान्तः कविकुलगुरुः कालिदास इव विद्योतमानोऽति भावुकः कविरस्ति । कविवरेण्योऽयं स्वकीयासु रचनासु प्रौढतायाः, वाण्या औदार्यस्य, अर्थगौरवस्य च धारत्रया त्मिकां तटिनीं प्रवाहितवान् । कस्यामपि रचनायामेतेषां गुणत्रयाणां सद्भाव स्तस्या उत्कर्षत्वं द्योतयति । काव्यसंरचनायै &lsquo; वैदर्भी-गोडी-पाञ्चाली&rsquo;रिति त्रिविधात्मिका शैली काव्य शास्त्रतत्त्वविद्भिरङ्गीकृता । एतासु &lsquo; वैदर्भी-गोडी&rsquo; द्वेत्युभयात्मिकां शैलीं समाश्रित्य महाकविः भवभूतिः स्वकीयानां नाटकानां संरचना विहितवान् । लालित्य युक्तपदविन्यासेन कोमलकान्तपदाबल्या समासरहितेन वाक्येन च स
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
27

खतिवडा Khatiwada, नित्यानन्द Nityananda. "सुलोचना महाकाव्यमा औपन्यासिक लक्षण". शोधसुधा Shodh Sudha 2, № 2 (2024): 74–86. http://dx.doi.org/10.3126/ss.v2i2.69312.

Full text
Abstract:
प्रस्तुत लेख लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा लिखित सुलोचना महाकाव्यको औपन्यासिकताको विश्लेषणमा केन्द्रित रहेको छ । काव्यकार लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाका महाकाव्यगत प्रवृत्तिसमेत समेटिएको यस लेखमा महाकाव्य र उपन्यासको विधातात्त्विक सन्दर्भमा देखिएका समता र भिन्नताका आधारमा सुलोचनाको औपन्यासिक लक्षणाबारे विश्लेषण गरिएको छ । यस अध्ययनबाट प्राचीन विधा मानिएको महाकाव्य उपन्यासमय देखिनाका कारणहरूलाई देखाइएको छ । यस अध्ययनबाट सुलोचना काव्यको कथानकको विविध प्रकृतिसँगै घटनाको प्रस्तुतीकरणले यो औपन्यासिक काव्य बन्न पुगेको देखिन्छ भने काव्यमा रहेको पात्रको विश्लेषण, प्रकृतिचित्रण तथा भाषाशैलीको प्रयोगले सुलोचनाला
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
28

पाण्डेय, परेश कुमार. "महाकवि महेश कृत ‘जनरामायन’". Humanities and Development 16, № 1-2 (2021): 129–33. http://dx.doi.org/10.61410/had.v16i1-2.25.

Full text
Abstract:
राम भारतीय संस्कृति के पर्याय एवं मूलाधार हैं। देश के अनेक महान चरित्रों में वे अन्यतम हैं। यहाँ की सनातन संस्कृति ने समय-समय पर उनके चरित्र का रूपायन एवं गायन किया है- ‘हरि अनंत हरि कथा अनंता।’ वे मर्यादा-पुरुषोत्तम के रूप में यहाँ के जन-मन में रमे हुए हैं। राम की जनप्रिय, लोकप्रिय कथा हिन्दी-प्रदेश की विविध उपभाषाओं व बोलियों में ही नहीं अपितु विदेशों में भी लोकप्रिय रही है।
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
29

शुक्ल, रामपाल. "महाभारत सनत्सुजातीय उपाख्यान". HARIDRA 2, № 05 (2021): 20–21. http://dx.doi.org/10.54903/haridra.v2i05.7722.

Full text
Abstract:
महाभारत हमारा राष्ट्रीय महाकाव्य है। इसमें भरतवंशी राजाओं की अमरगाथा है। इसे ग्रन्थरत्न में धार्मिक, नैतिक और सांस्कृति जीवन पद्धित का चित्रण है। इसमें अनेक आख्यानोपाख्यान समाहित है। यह सनतृयुजातीय उपाख्यान महाभारत के उद्योगपर्व में वर्णित है। इसमें चार अध्याय है। जो धृतराष्ट्र के प्रश्नों उत्तर सनत्सुंजात देते है।
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
30

शाह, गुणवंती, та डॉ0 शुद्धात्मप्रकाश जैन. "डॉ0 हुकमचन्द भारिल्ल विरचित 'वैराग्य' महाकाव्य में धार्मिक तत्त्वो की समीक्षा". International Researchers Journal Volume-XII, Issue-3 (2025): 1–9. https://doi.org/10.5281/zenodo.14788620.

Full text
Abstract:
डॉ0 हुकमचन्द भारिल्ल वर्तमान शती के आध्यात्मिक महापुरुष हैं। उनका सम्पूर्ण जीवन धर्ममय और अध्यात्म से परिपूर्ण था। अतः उनकी समस्त रचनाओं में धार्मिक चेतना अत्यन्त कूट-कूट कर भरी हुई है। न केवल उनके साहित्य में, अपितु उनके व्याख्यानों में भी धार्मिकता का भरपूर जोर रहता&nbsp; था।&nbsp; डॉ0 भारिल्ल न केवल एक गद्यकार थे, अपितु पद्य के क्षेत्र में भी वे सिद्धहस्त थे। वे एक अनुवादक थे, उन्होंने समयसार, प्रवचनसार आदि जैन ग्रन्थों के हिन्दी में पद्यानुवाद करके एक बेजोड़ कार्य किया है, जो युगों-युगों तक याद किया जायेगा। क्योंकि उनका अनुवाद सहज और सरल होने से आम आदमी के द्वारा बोधगम्य बन पड़ा है।&nbsp;
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
31

धामी Dhami, नरेन्द्र सिह Narendra Singh. "तत्वगत आधारमा लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको 'भिखारी’ कविताको अध्ययन {A study of Lakshmi Prasad Devkota's poem 'Bikhari' on the basis of elements}". Educational Journal 2, № 2 (2023): 155–61. http://dx.doi.org/10.3126/ej.v2i2.61876.

Full text
Abstract:
प्रस्तुत आलेख महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको ‘भिखारी’ कविताको विश्लेषणसँग सम्बन्धित रहेको छ । यसमा महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा रचित ‘भिखारी’ कविताको विश्लेषण गरिएको छ । यस लेखको उद्देश्य ‘भिखारी’ कवितालाई कविताका तत्वहरु शीर्षक, विषयवस्तु, केन्द्रीय कथ्य, संरचना, भावविधान, लयविधान, विम्बालङ्कार र प्रतिक तथा भाषाशैलीका आधारमा विश्लेषण गर्नु रहेको छ । वस्तुतः भिखारी कविताको विश्लेषणमा गुणात्मक अनुसन्धान ढाँचाको प्रयोग गरिएको छ भने सामग्रीहरुलाई पुस्तकालयीय विधिका माध्यमबाट संकलन गरिएको छ । यस कविताको विश्लेषण गर्दा आवश्यक प्रतिमानहरु निर्माण गरिएको छ । प्रस्तुत आलेखमा महाकवि लक्ष्मीप्रसाद
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
32

प्रकाशपौडेलः Prakash Paudel. "जगदम्बिकावैभवमहाकाव्ये द्वन्द्वविधानम {Conflict Legislation in Jagdambikavaibhav}". Kaumodaki: Journal of Multidisciplinary Studies 3, № 1 (2023): 1–10. http://dx.doi.org/10.3126/kdk.v3i1.52072.

Full text
Abstract:
प्रस्तुतो लेखः नेपालस्य लुम्बिनीप्रदेशान्तर्गते गुल्मीमण्डले जातेन ‘भीमकान्तपन्थी’ इति नामकेन महाकविना विरचिते ‘जगदम्बिकावैभवम्’ महाकाव्ये द्वन्द्वविधानस्य गवेषणे केन्द्रितो वर्तते । वि. सं. २०४७ तमे वर्षे विरचितं प्रथमवारं वि. सं. २०५५ तमे वर्षे प्रकाशितं पौराणिकीं कथां गृहीत्वा रचितं महाकाव्यमिदं तन्निरूपणे उल्लेखनीयं वर्तते । अत्र तस्यैव महाकाव्यस्य परिचयेन सह गवेषणीयविषयत्वेन जगदम्बिकावैभवकाव्ये द्वन्द्वविधानं कीदृशम् ? इति समस्यामुपस्थाप्य प्रस्तुते महाकाव्ये तदन्वेषणमुद्देश्यरूपेण स्थापितं विद्यते । तस्मिन्नेव व्रmमे प्रस्तुते महाकाव्ये निरूपितमान्तरिकं बाह्यञ्च द्वन्द्वं विस्तरेण विवेचि
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
33

Kumar, Manish. "Historicity of Padmavat." International Journal of Research -GRANTHAALAYAH 6, no. 3 (2018): 308–14. http://dx.doi.org/10.29121/granthaalayah.v6.i3.2018.1532.

Full text
Abstract:
In Hindi literature, 'Padmavat' is Daidipyaman Nakshatra. Jayasi created this epic in the 16th century in the typical Awadhi language. The sweetness, emotional beauty, Sufi spirituality and historicity of its language is not seen. The poet has created this epic with the sum of folk, imagination and history. Jayasi has created the 'Padmavat' by combining the legend of Jauhar of Padmini, the queen of Choudaur, in the legend of the popular queen and Sugge of Awadh province. This epic is a mirror of medieval India. It shows the social, cultural, political and historical splendor of erstwhile India
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
34

Singh, Randheer. "Renunciation in Ramayana – Ayodhyakand." RESEARCH HUB International Multidisciplinary Research Journal 11, no. 2 (2024): 27–31. http://dx.doi.org/10.53573/rhimrj.2024.v11n2.004.

Full text
Abstract:
This study explores the theme of renunciation in the Ayodhyakand of the Ramayana. Focusing on Lord Rama’s decision to accept exile, King Dasharatha’s emotional turmoil, and Sita’s loyal support, the study finds these acts of renunciation underscore the ethical and spiritual values of the epic. The analysis reveals how these sacrifices exemplify the principles of dharma, selflessness, and duty, thereby enriching the ethical and philosophical dimensions of the narrative. This research makes it clear that renunciation has a profound impact on the characters and their journeys, proving its crucial
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
35

ठाकुर, मिथिलेश कुमार. "महाकवि कालिदास के साहित्य में राष्ट्रिय चेतना". International Journal of Advanced Academic Studies 3, № 4 (2021): 113–18. http://dx.doi.org/10.33545/27068919.2021.v3.i4b.650.

Full text
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
36

Saini, Naresh Singh. "Role of Hanuman Ji in the context of search for Sita in Sanskrit Literature." RESEARCH REVIEW International Journal of Multidisciplinary 9, no. 4 (2024): 241–44. http://dx.doi.org/10.31305/rrijm.2024.v09.n04.028.

Full text
Abstract:
This research explores the pivotal role of Hanuman Ji in the search for Sita as depicted in Sanskrit literature, particularly in the Ramayana. Analyzing key texts, the study examines Hanuman's characteristics, actions, and his significance in the narrative. Hanuman's journey, his encounters, and his devotion to Lord Rama are highlighted to understand his contribution to Sita's rescue. This research underscores Hanuman's embodiment of courage, loyalty, and intelligence, illustrating his integral role in the epic. Through a detailed textual analysis, the study reveals how Hanuman's search for Si
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
37

ARUN, BOSE. "महाकवि कालिदास के नाटकों में प्राप्त चित्रकला के विविध सन्दर्भ". Research discourse VI, № 2016 (2016): 94–96. https://doi.org/10.5281/zenodo.6523012.

Full text
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
38

Lamichhane, Madhusudan, та Dasarath Neupane. "‘पृथु’ महाकाव्यमा प्रयुक्त महत्वपूर्ण पक्षहरूको मूल्याङ्कन (An evaluation of the significant aspects used in the epic 'Prithu')". International Research Journal of MMC 6, № 1 (2025): 311–38. https://doi.org/10.3126/irjmmc.v6i1.78245.

Full text
Abstract:
‘पृथु’ महाकाव्य महाकवि सीताराम अधिकारीद्वारा २१ वटा सर्गमा रचना गरिएको ऐतिहासिक महाकाव्य हो । महाकाव्यभित्र चर्चित नेपालको पहिचान, प्राचीन नेपालको स्वरूप, खण्डित नेपालको अवस्था, ,शासकका कुकृत्य, क्रान्तिको आवश्यकता, नेपालमाथि षडयन्त्रकारीको दृष्टि, न्यायिक विचलन, स्वार्थी र अहङ्कारी प्रवृत्ति, मानवमा आसुरी भाव, युद्धवर्णन, राष्ट्रप्रेम, नीति चेतना, राष्ट्रिय एकताको आवश्यकता, परोपकार र मानवतावादी भावना, आध्यात्मिक ज्ञान तथा पौराणिक प्रसङ्ग, मातृमहिमा, प्रकृति चित्रण र राजा पृथुका प्रवृत्ति, देहावसान र अमरताका क्षेत्रमा दिइएको सन्देशका बारेमा चर्चा गर्नु नै यस लेखको मूल मर्म हो । उपर्युक्त विषयव
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
39

[Sulochna Khanal], सुलोचना खनाल. "अग्नि महाकाव्यमा दलित उत्पीडन र प्रतिरोधको विमर्श [Dalit Subjugation and Resistance in the Epic Agni]". Prithvi Journal of Research and Innovation 5 (15 грудня 2023): 124–39. http://dx.doi.org/10.3126/pjri.v5i1.60702.

Full text
Abstract:
नवराज लम्सालको अग्नि (२०७८) महाकाव्य दलित समस्याको केन्द्रीयतामा रचिएको हुँदा यहाँ सोही कोणबाट विमर्श गरिएको छ । दलित साहित्य सिद्धान्तका आधारमा विमर्श गरिएको हुँदा यसको विमर्श पद्धति मूलतः निगमनात्मक विधिमा आधारित छ । यसको विषय विश्लेषण गुणात्मक शोधको ढाँचामा छ । यसका आधार र सैद्धान्तिक सामग्री पुस्तकालयबाट लिइएका हुँदा सामग्रीको स्रोत भने पुस्तकालय हो । गैरदलितले दलित समस्याकेन्द्री रचना लेख्नु आफैमा निकै चुनौतीपूर्ण विषय भए पनि नेपाली महाकाव्य परम्परामा यस महाकाव्यको रचना निकै सार्थक बनेको छ किनभने यसमा दलितको लुप्तप्रायः इतिहासलाई नवइतिहासवादी कोणबाट उत्खनन गरी बुनिएको छ । जातीय विभेदमा आध
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
40

Kakkar, Shruti. "NATURE OF AESTHETIC CLASSICAL THINKING IN SECULAR SANSKRIT LITERATURE." International Journal of Research -GRANTHAALAYAH 7, no. 11 (2019): 268–73. http://dx.doi.org/10.29121/granthaalayah.v7.i11.2019.3751.

Full text
Abstract:
English: The Ramayana and the Mahabharata are considered epics, which are two representative texts of the advanced tradition of Indian literature. Their study gives the knowledge of the state of art prevailing at that time. By the time of "Ramayana" and "Mahabharata", there had been substantial development of painting, sculpture and architecture.&#x0D; Hindi: रामायण और महाभारत को महाकाव्य माना जाता है जो भारतीय साहित्य की उन्नत परम्परा के दो प्रतिनिधि ग्रन्थ हैं। इनके अध्ययन से उस समय प्रचलित कला की स्थिति का ज्ञान होता है। ''रामायण'' और ''महाभारत'' काल तक चित्रकला, मूर्तिकला व वास्तुकला का पर
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
41

नेहा’ शर्मा та डा० संजीव कुमार. "पं0 श्रीराम शर्मा आचार्य के शैक्षिक मूल्यों के परिप्रेक्ष में नई शिक्षा नीति 2020 का अवलोकन". International Journal for Research Publication and Seminar 13, № 1 (2022): 364–67. https://doi.org/10.36676/jrps.v13.i1.1635.

Full text
Abstract:
शिक्षा का वास्तविक कार्य शिक्षार्थी में मूल्यों का विकास करना है। अनेक मनीषियों एवं महापुरूषों ने तो मूल्य एवं मल्य -शिक्षा पर सहित्य की सृजन तक किया तथा उसे जन-जन तक पहुँचाने का कार्य भी किया।भारत के प्रचीन काल में आदिगुरू शंकराचार्य , गोस्वामी तुलसीदास , मुंशी प्रेमचन्द, भारतन्दु हरिश्चन्द्र, कालिदास, आचार्य स्वामी रामानन्द एवं स्वामी विवेकानन्द तथा महात्मा गाँधी जैसे विद्वानों ने अपनी भाषा शैली में कविता, कहानी, महाकाव्य, उपन्यास या नाटक एवं उपदेशों के रूप में उच्च कोटि के साहित्य का सृजन कर मूल्यों का ज्ञान समस्त विश्व को कराया और समाज को दिशा प्रदान करने का प्रयास किया।
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
42

पंज्ञानी, प्रमोद. "भानुभक्तको रामायणमा वेदान्तदर्शन". Janapriya Journal of Interdisciplinary Studies 11, № 1 (2022): 108–18. http://dx.doi.org/10.3126/jjis.v11i1.53918.

Full text
Abstract:
प्रस्तुत लेखमा पूर्वीय आस्तिक दर्शनअन्तर्गत पर्ने वेदान्तदर्शन र यसका मूल मान्यताहरूलाई सङ्क्षिप्तमा चिनाई त्यसैका आलोकमा कवि भानुभक्त आचार्यको रामायण महाकाव्यमा पाइने वेदान्तदर्शनको खोजी गरिएको छ । यस क्रममा उक्त काव्यकृतिभित्र रहेका केही काव्यांशलाई प्रतिनिधि रूपमा लिई तिनमा प्रयुक्त वेदान्त दर्शनलाई नियालिएको छ । अध्ययन विश्लेषण गर्ने क्रममा भानुभक्तको रामायण महाकाव्यभित्रका चयनित कवितांशहरूमा वेदान्तदर्शनको मान्यता अनुरुपका मूलभूत पक्षहरूको प्रयोग सहज एवम् स्पष्ट रूपले हुन गएको देखाइएको छ । अन्त्यमा भानुभक्तको रामायण महाकाव्य वेदान्तदर्शनका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण एवम् अध्येय रहेको र वेदान्त
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
43

Pathak, Sontesh, and Manisha Bhatt. "RELATION OF SOCIAL BACKGROUND AND FOLK MUSIC OF UTTARAKHAN." International Journal of Research -GRANTHAALAYAH 3, no. 1SE (2015): 1–3. http://dx.doi.org/10.29121/granthaalayah.v3.i1se.2015.3473.

Full text
Abstract:
The world is the largest unit of human society and its important part is society. Folk literature, folk art and consequent folk culture are the creation of this way of life. Many families form a society by joining one family. Every person in the family plays an important role in building the family, society, nation and the world. India is a culture oriented country in the whole world. The word Sanskrit is related to Sanskar which means to amend, to refine and to make perfect. The word culture became synonymous with the English word culture. It means to create or improve. Rites are hidden in cu
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
44

Panta, Sadhana. "देवकोटाका आख्यान र प्रबन्धकाव्यमा नारीविद्रोह". Vangmaya वाङ्मय 20 (6 серпня 2024): 35–44. http://dx.doi.org/10.3126/vangmaya.v20i01.68206.

Full text
Abstract:
प्रस्तुत लेखमा देवकेटाका आख्यान र प्रबन्धकाव्य कृतिहरूमा अििभव्यञ्जित नारीविद्रोहको निरूपण गर्ने उद्देश्य राखिएको छ । यसका लागि उनका सुलोचना र प्रमिथस महाकाव्य, सृजामाता खण्डकाव्य, चम्पा उपन्यास तथा लक्ष्मी कथासङ्ग्रहभित्रका कथाहरूलाई नारीवादी मान्यताअन्तर्गत नारीविद्रोहको सैद्धान्तिक मान्यताका आधारमा विश्लेषण गरिएको छ । यसका लागि विशेषगरी आमूल नारीवादी विचारधाराअन्तर्गत पितृसत्तात्मक सामाजिक संरचना, त्यसद्वारा निर्देशित विभेदकारी संस्कृति र लैङ्गिक उत्पीडनका सन्दर्भहरूको खोजी गरिएको छ । यस लेखमा देवकोटाका निर्धारित कृतिभित्रका नारीपात्रद्वारा गरिएको विद्रोहलाई सामाजिक–सांस्कृतिक सन्दर्भ तथा य
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
45

उपाध्याय, महेन्द्र कुमार. "वाल्मीकि रामायण में वर्णित दूतों के कर्त्तव्य". Humanities and Development 17, № 1 (2022): 43–45. http://dx.doi.org/10.61410/had.v17i1.39.

Full text
Abstract:
वाल्मीकि एवं उनकी कृति ‘रामायण’ (आदि महाकाव्य) का काल सुनिश्चित करना विद्वानों के लिए एक चुनौतीपूर्ण कार्य है। विविध मतमतान्तरों के मध्य एक आम धारणा है कि महर्षि वाल्मीकि का काल उत्तर वैदिक काल (1000-600ई0पू0) एवं रामायण का रचनाकाल पाणिनि से पूर्व (500ई0पू0) निर्धारित करना समीचीन प्रतीत होता है।&#x0D; भारत में दूत व्यवस्था अति प्राचीन है। संभवतः लोक में राज्य व्यवस्था के निर्माण के साथ ही दूत की आवश्यकता का अनुभव किया गया होगा। सभी राजशास्त्रियों ने राजा के कर्त्तव्य पालन हेतु दूत की उपयोगिता का कथन किया है। ‘दूत’ राज्य का एक आवश्यक अंग समझा जाता था। दूत का शारीरिक संगठन चाहे जैसा भी हो उसे तो
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
46

डॉ., विजय आनन्द मिश्र. "कामायनी का प्रतिपाद्य: जीवन दर्शन एवं मूल्य". International Journal of Contemporary Research in Multidisciplinary 3, № 1 (2024): 188–93. https://doi.org/10.5281/zenodo.10701616.

Full text
Abstract:
इस शोध पत्र में, प्रसिद्ध हिंदी कवि जयशंकर प्रसाद द्वारा रचित महाकाव्य कामायनी में संग्रहित दार्शनिक और नैतिक आयामों की खोज की गई हैं । कामायनी के माध्यम से प्रसाद, विद्यमान मौजूदा और नैतिक दृष्टिकोणों का अध्ययन करते हैं, जो जीवन, मानव मूल्यों, और सामाजिक नियमों की गहराई में छिपे हैं। कामायनी के विषयों, पात्रों, और प्रतीकात्मक तत्वों के विस्तृत विश्लेषण के माध्यम से, यह अध्ययन कामायनी में संगृहीत दार्शनिक विचारों और नैतिक शिक्षाओं के जटिल स्तरों को उन्मुख करने का प्रयास करता है । यह अध्ययन समकालीन समाज में इसके महत्व और इसके स्थायी साहित्यिक महत्व का अध्ययन करके, कामायनी द्वारा प्रदान की गई गह
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
47

Tomar, Nita. "USE OF DYES IN KALIDAS'S PAINTINGS." International Journal of Research -GRANTHAALAYAH 2, no. 3SE (2014): 1–3. http://dx.doi.org/10.29121/granthaalayah.v2.i3se.2014.3694.

Full text
Abstract:
In the field of poetry and drama, an equally extraordinary genius rich creator like Mahakavi Kalidas, will be rare in the history of world literature, who has made beautiful and accurate use of different colors as per the context in his works. Mahakavi Kalidasa's fascination for colors must have been in his psyche from the very beginning of his life, as special references to colors are found in his first work 'Ritamsakhya'. He has presented such a scheme of different colors in his creations from place to place, which easily captivates the mind. Mahakavi Kalidas has the amazing poetic power to
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
48

सुवेदी Subedi, सागरमणि Sagarmani. "मेघदूतखण्डकाव्यस्यौचित्यपरकमध्ययनम् Meghdutakhandakavyasyauchityaparakamadhyayanam". Dristikon: A Multidisciplinary Journal 9, № 1 (2019): 270–80. http://dx.doi.org/10.3126/dristikon.v9i1.31236.

Full text
Abstract:
संस्कृतभाषानिबद्धेषु दूतकाव्येषु महाकवेः कालिदासस्य मेघदूताख्यं खण्डकाव्यं प्रसिद्धं विद्यते । मेघः प्रस्तुतकाव्यस्य दूतरुपेण प्रयुक्तोऽस्ति । कुबेरसेवकस्य यक्षस्य सन्देशहरोऽस्ति मेघः । अचेतनमपि मेघं चेत् धर्माशेषेण महाकविना प्रयुक्तो दृश्यतेऽस्मिन् खण्डकाव्ये । खण्डकाव्यमिदं शापहेतुकविप्रलम्भशृङ्गाररसप्रधानमस्ति । खण्डकाव्येऽस्मिन् प्रमुखं रसमुत्कर्षतां नेतुं माधर्युगुणस्य सुप्रयोगो हेतुरस्ति । कथ्यं वस्तुसमधिकंं चमत्कारजनकं विधातुमस्मिन् काव्येऽर्थालङ्काराणां स्थानं समुल्लेख्यं दृश्यते । अर्थालङ्कारेष्वपि प्रसिद्धार्थान्तरन्यासालङ्कारोऽस्ति चमत्कारातिशयजनकः काव्येऽस्मिन् । प्रस्तुतऽस्मिन्नध्
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
49

सेनः, डा. सौम्यजित्. "जान्-म्यूर-प्रणीतस्य 'श्रीपौलचरित्रम्' इति महाकाव्यस्य संस्कृतालङ्कारशास्त्रदृष्ट्या समीक्षात्मिका विमृष्टिः". Kiraṇāvalī 16, № 1-4 (2024): 360–68. https://doi.org/10.5281/zenodo.14689994.

Full text
Abstract:
संस्कृतखृष्टीयसाहित्ये&nbsp;प्रतीच्यभवैः प्रख्यातप्राच्यतत्त्वविद्भिः प्राध्यापकैः जान्म्यूरवर्यैर्महामोक्तुः श्रीयेषूखृष्टस्य मुख्येषु चतुर्षु शिष्येष्वन्यतमस्य श्रीपौलस्य जीवितचरितादिवर्णनपरं दशसर्गयुतं महाकाव्यं प्रणीतं <em>श्रीपौलचरित्रम्</em>&nbsp;इति। प्रकृते प्रबन्धे मयास्य समासेन विषयविश्लेषणपूर्वं संस्कृतालङ्कारशास्त्रदृष्ट्या महाकाव्यत्वविचारो विस्तृततया समुपन्यस्तः। अपि च, प्रसङ्गगत्या काव्यस्यास्य यथा गुणसमीक्षापि साधिता तथैव कवेः रचनाशैल्यपीह प्रतिपादिता। <strong>कुञ्चिका</strong><strong>पदनिचयाः</strong> संस्कृतखृष्टीयसाहित्यम्, जान्-म्यूरः, <em>श्रीपौलचरित्रम्</em>, येषूखृष्टः,
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
50

Panda, Tarani Kumar. "रामायणमहाकाव्ये मोक्षस्य अवधारणा (Treatment of the Concept 'Mokṣa' in Rāmāyaṇa)". Kiraṇāvalī XIV, № 3&4, JULY- DECEMBER 2022 (2022): 437–44. https://doi.org/10.5281/zenodo.7930869.

Full text
Abstract:
वैदिकवाङ्मयानन्तरं रसलौकिककाव्योपज्ञो रसभावनिष्णातो&nbsp; धर्मार्थ-काममोक्षात्मक-चतुर्वर्गोपदेष्टा जीवनोन्नायक आदर्शसंस्थापक: भवति महाकवि: वाल्मीकि:। भक्तिप्राण- भारतीयै: रामायणम् आदिकाव्यं वाल्मीकिश्च तत्प्रणेतृतया आदिकवि: अभिधीयते।महाकाव्येऽस्मिन् आगम- उपनिषद्- दर्शन- स्मृति- विज्ञान- मनोविज्ञान- आयुर्वेद- धनुर्वेद- ज्योतिष- तन्त्रादीनां सार:&nbsp; तत्सम्वन्धा उपयोगिनो विषया:च समुपस्थाप्यन्ते।
APA, Harvard, Vancouver, ISO, and other styles
We offer discounts on all premium plans for authors whose works are included in thematic literature selections. Contact us to get a unique promo code!